XIII. Əminənin romanı

Raya özünün haraya və kimin evinə aparıldığını bilmirdi. Çünki onu örtülü faytonda və görmədiyi küçələrlə aparırdılar. Raya fayton atlarının inildəyərək yoxuşa dırmandığını görürdü.Raya faytonda təkcə oturmuşdu. Faytonun sağ-solunda iki başqa fayton da gedirdi. Bunlar, Rayanı həbs etməyə aparan Bakı qoçularının faytonları idi.

Məmməd Səid Ordubadi24 dəq
Ənisül-arifin, 14

عالمی را کین صفت بر سر زندآتش اندر دین پیغمبر زند

Qasım Ənvar2 dəq
Qəzəl 22

مرا در آتش غم، عشقت آن زمان انداختکه عشق روی تو آشوب در جهان انداخت

İmadəddin Nəsimi2 dəq
Töhfeyi-Sami, bölmə 208

مولانای مذکور در خط نستعلیق مشهورتر از آنست که او را احتیاج بنوشتن تعریف باشد این مطلع از اوست :با وجود آنکه سن او از شصت متجاوز بود، خوب مینوشت چنانکه این دو بیت را بر وزن مثنوی برای خود در رشته نظم کشیده :

Sam Mirzə1 dəq
Oğluma nəsihət (Ey oğul, bil ki, ola əta kani)

Ey oğul, bil ki, ol əta kaniXəlq edib səndən ötrü dünyani.

Seyid Əzim Şirvani2 dəq
Qitə 2

دلا تا کی همی جوئی منی راچه داری دوست هرزه دشمنی را

Qətran Təbrizi1 dəq
Gəlsin

Kim cənnətə örnək dilər, İstanbula gəlsin,Kim aləmi görmək dilər, İstanbula gəlsin!

Rəfiq Zəka Xəndan19851 dəq
Müləmmə 22

نسیم الصبا قادم اذ تبسمفقدم و قل للصبا خیر مقدم

Mücirəddin Beyləqani1 dəq
Olmasaydı

Dinməzdi mahnım mənim, gəlməzdi şerim cana,Günəş bayraqlı min-min səhərim olmasaydı,

Süleyman Rüstəm1 dəq
Heç yox imiş

Faşistlərin burnun əcəb ovdular,Qoşunların Moskvadan qovdular.

Əliağa Vahid19421 dəq
Vətənə qayıdarkən

Ey bulanıq Kür, dərə, səhra, çəmən!Bu görünən sənmisən, ah, ey vətən?!

Abdulla Şaiq19091 dəq
Rübailər, 167

Yarım dedi ki, durma, ələ bir cam al.Qəm çəkmə, mey iç, bu dünyadan ilham al.

Məhsəti Gəncəvi1 dəq
Rübai 47

بر خاک فتاده سرو از رفتارتخاموش نشسته غنچه از گفتارت

Məczub TəbriziRübai1 dəq
Qocalıqdan şikayət

Əfsus qocaldım, ağacım düşdü əlimdən,Səd hey cavanlıq!

Mirzə Ələkbər Sabir19061 dəq
Qəzəl 32

ما را به در میکده دادند اقامتای زهد ریایی بروی رو به سلامت

Nəyyir TəbriziQəzəl1 dəq
Qəzəl 184

گفت از برای چیدن گل در چمن شدیاز مات شرم باد که پیمان‌شکن شدی

Həmam TəbriziQəzəl1 dəq
İlk hədiyyə

1Qəşəm kişi küsənərək deyirdi:

Mir Cəlal Paşayev196010 dəq
Sabirin şərəfinə

Xəyalım bu gecə varaq-varaqdır.Dilsiz əsrləri o yaracaqdır.

Səməd Vurğun2 dəq
Yarımadın

Yastı-yastıyapalaqlar yarıdı,

Məmməd Araz19941 dəq
Dəvəsi itən kəs

Bir kişinin itmiş idi dəvəsi,Axtaran zamanda tutub həvəsi

Qasım bəy Zakir1 dəq
Evdə qalıb qızdanıb

Milli ürəklər buz olub, buzdanıb,Dilli «mələk»lər sus olub, susdanıb.

Baba Pünhan19971 dəq
Etibar

Göyərçinin qan qardaşı alabaxtaPəncərəmin qabağında bir budaqda

Əliağa Kürçaylı19761 dəq
İsmət

Yox oldu o gülərüz,o ağ, bakirə bədən.

Nəriman Həsənzadə1 dəq
Qocalıram

Oyuna gendən baxıram,Axara düşüb axıram,

Fikrət Qoca1 dəq
Gülşəni-raz, fəsil 45

اگر خواهی که این معنی بدانیتو را هم هست مرگ و زندگانی

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi3 dəq
Şəm’ tək könlüm yanar yüzin görüb cananənin

Şəm’ tək könlüm yanar yüzin görüb cananənin,Şəm’idən hasil həmin yanmaqdurur pərvanənin.

KişvəriQəzəl1 dəq
Ovzaımız

Bir neçə zaman bundan əvvəl məqalələrimizin birində millətimizə rəhbər və başçı olmalı adamlar lazımdır məalında bir şey yazmışdıq. Bugünkü halımız camaatın adamsız qaldığını və adama əşədd möhtac olduğunu ən müəssir bir surətdə göstərməkdədir. Bir tərəfdən zemstvo məsələsi, digər tərəfdən məktəb və ələlümum maarif məsələsi, bir yandan da qərəzi-şəxs həvəsilə iş görməyə atılıb da, camaatın zərər və fəlakətindən mənfəət aparmaq istəyənlərin əmal və hərəkatimüzürrəsinə qarşı məmaniət göstərmək məsələsi. Bunların hamısı həll və fəsilsiz qalmaqla nə qədər zərərləri movcib olur.Bu zərər və ziyanları görüb də dinməmək, danışmamaq məhz xəyanət və vicdansızlıqdır. Axırda camaatın fəlakətini mövcib ola bilən bu zərər və ziyanları dəf etməklə işlərimizi düzəltmək və hər bir işi öz yoluna qoymaq üçün adamlar lazımdır. Oylə adamlar ki, qəlbləri pak, niyyətləri xalis olmaqla bərabər qüvayi-ruhaniyyələri möhkəm və mətin olsun. Hissiyyat sahibi deyil, əqli-səlim sahibi olsunlar... Zira hər bir böyük işdə insan ancaq əqlini özünə rəhbər tutmalıdır. Yoxsa hissiyyata təvəssül edilərsə, işi batırar, yaxşı nəticə görməz. Doğrudur insanın hissləri iki cürədir: yaxşısı da var, yamanı da. Yaman hisslərin insanın qəlbindən bilmərrə məhv və nabud olmasının lüzumu şübhəsizdir. Yaxşı hisslərə dəxi o qədər nəşvü nüma verməməlidir ki, əqlisəlimə qalib gəlsinlər.

Üzeyir Hacıbəyov3 dəq
İncimərəm

Mərifətli, qabliyətli yar olsa,Alsam da qoynuma il, incimərəm.

Aşıq Alı1 dəq
Hərrac

Böyük sərvət və mülk sahibi Hacı Kərim iki gün əvvəl vəfat etmişdi. Arvadı Gövhər dörd qızını və beş yaşındakı oğlunu başına toplayıb, Hacının ortalığa tökülmüş paltarlarına baxaraq ağlayırdı. Ağıçı da hərdəm yanıqlı bir ağı dedikdə evi hönkürtü götürürdü. İki cilo ağlaşıb, ağıçı uzaq məhəllələrdən gəlmiş arvadlara mərhumun səxavət və kəramətindən rəvayət etmədə idi ki, birdən həyətə üç-dörd cavan girdi. əvvəl cavanların gəlməsinə əhəmiyyət verilmədi, lakin onların qız qaçırmaq meylində olduqları göründükdə arvadlar bir-birinə dəydi! Gövhər özünü qızların üstünə atıb, dəhşətli səslə çığırdı. Əlləri tapançalı cavanlar otağa girdilər, qaba bir surətdə Gövhəri kənar edib, böyük qızı götürmək istədilər. Qız anasına sarılıb çığırdı. Gövhərin əllərini tutdular, qızı ondan zor ilə aralayıb, qapıya doğru sürüdülər. Qara saçları bir-birinə qarışdı. Köynəyinin bir tərəfi cırılıb, vücudu çölə çıxdı. Cavanlar qızı qaldırıb, birinin arxasına qoydular. Qışqırıq hönkürtüyə qarışdı. Apardılar. Qız uzaqlaşdıqca səsi də yavaş-yavaş qulaqlardan çəkilməyə başladı. Gövhər özünü küçəyə atdı, qızdan bir nişanə görmədi. Başından yapışıb, hissiz bir halda yerə yıxıldı. Bir də qalxdı:– Ay qardaşlar, balamı kim apardı? – deyə soruşduqda, qızı aparan dabbağ Cavadın oğlu “dələduz” Həsən olduğu bəlli oldu. Bu hadisə şəhərin hər bir guşəsində danışılanda Şırım Ballı cəhrə üstə əllərini göyə qovzayıb, Allahdan belə istiğasə edirdi:

Yusif Vəzir Çəmənzəminli5 dəq
Qəzəl 155

عشق من حسن ترا درخور اگر هست بگوچون منت در دو جهان مظهر اگر هست بگو

Şəms MəğribiQəzəl1 dəq