Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Bu ömür yollarını yaxşı soraqnan sürürük,Başımız üstə çəkic, əldə oraqnan sürürük.
Torpaq quruyurdu, yağdı yağışlarTorpaq quruyurdu, yağdı yağışlar,Güllər üşüyürdü, günəş göründü.
İtirməMənim sənə sədaqətim təmizdi,sən də mənə etibarı itirmə.
Ömrün illəriDünyada sevincdən bolOlsa, gün işığı olardı.
Gülşəni-raz, fəsil 37ز من بشنو حدیث بی کم و بیشز نزدیکی تو دور افتادی از خویش
Yad eylə düşgəc şəbi-ğəm söhbəti-dilxahlarYad eylə düşgəc şəbi-ğəm söhbəti-dilxahlar,Dartaram şəsrət bilə bagrımdan odlu ahlar.
Ərəblinski teatr tariximizdə unudulmaz sənətkardırAzərbaycanda teatr sənətinin doğuluşunda görkəmli rol oynayan simalardan biri Hüseyn Ərəblinskidir. 1906-cı ildə Sarabski ilə bir yerdə Ərəblinski ilə ilk dəfə tanış olduğum günləri yaxşı xatırlayıram. Ərəblinski o zaman teatr tamaşaları göstərən bir qrup təşəbbüsçülər – həvəskarlar ilə bir yerdə oynayırdı. Ərəblinski hələ o vaxt həvəskarlar arasında özünün aktyorluq sənətinə bəslədiyi tükənməz arzusu, səmimiyyəti, coşqunluğu ilə başqalarından çox fərqlənir və yüksəkdə dururdu.O, məşğələlərdə də özünü səhnədə olduğu kimi hiss edirdi, rolunun xüsusiyyətlərini bütün incəliklərinə qədər yaşayırdı, tamaşaçının fikrini, duyğusunu məharətlə öz əlinə alırdı.
VerirBu gün bir hikmət görmüşəmAləmə iman verir,
Aprelin birindəBunlara hər gün səhər saat on birdə bulvarda rast gələ bilərsiniz: qışda yel tutmayan, yayda günəş görməyən bir skamyaları var. Əsəd bəy ortada, Mirzə Zülqədər sağ tərəfdə, Ocaq Naşid də sol tərəfdə oturar. Bu adət pozulmaz. Yalnız bu deyil: bunların bir çox sabit adət və qaydaları da var. Məsələn, kimsə kimsənin keçmişi ilə maraqlanmaz, gündəlik məişət məsələləri mövzusundan bəhs olmaz, siyasətdən uzaq qaçılar. Bu olduqca yaxın və səmimi dostlar bir-birinin evinə getməz və biri digərinin ailə vəziyyətindən xəbərsizdir. Halbuki dostların özlərinə məxsus tarixçələri var. Əsəd bəy vaxtilə vilayət dəftərxanası tərcümanı olmuş; biriki məqalə ilə “Şərqi-Rus” qəzetində iştirak etmiş və bir zaman pyes yazmaq moda təşkil edəndə Əsəd bəy “Cəhalət qucağında” adlı bir dram belə yazmışdı. Lisaniyyat marağı dövrü Əsəd bəy islahatçı olaraq meydana atılmış və fars-ərəb kəlmələri yerinə türk sözlərinin işlənməsini təklif etmişdi; məsələn: “xoruz” əvəzinə “qızıl pipik quş”; “musiqi” əvəzinə “zırzır”; “münəccim” əvəzinə “ulduza baxan” və qeyriləri.Mirzə Zülqədər gimnaziyada elmi-ilahi müəllimi olmuş bir adamdır. Ərəb və farscaya vaqifdir. Dindardır və bütün dünya fənlərinin qurandan iqtibas olunmasına qanedir. Elmin hansı bir sahəsindən bəhs açılsa, “onu bizdən götürüblər, bax, ayeyi-şərifə nə buyurur” – deyə bir ayə və ya hədis söylər. Mirzə Zülqədərin təsəvvürüncə quran xarüqədir: darvinizm, dəmiryol, dizel maşını, hətta qramofondan da orada məlumat verilmişdir. İntəhası, biz cəhalətdə qalmışıq da, istifadə etməmişik.
SənsənYüz iyirmi dörd min nəbi gəlibdi,Cəmi ənbiyanın ədədi sənsən.
Qəzəl 23ساقی باقی که جانم مست اوستباده در داد کان بیرنگ و بوست
Kişilər deyirlərVallah, gətiriblər bizi lap cana qadınlar,Heç oxşamayırlar belə insana qadınlar.
OynasınGül eyvana çıxan dilbər,Qoy yel vursun, tel oynasın.
Analar ağlamasınTəkcə analar ağlamasın,Analar ağlayanda dözə bilmirəm.
Mirzə YəqubaMənim əziz ağam Mirzə Yəqub, səadətiniz daimi olsun!**Darül-xilafeyi-Tehranda iki dəfə şəxsən şöhrət sahibi olan cənabınızla görüşüb, sizin sonsuz fəzilət və gözəl sifətlərinizdən xəbərdar olduğumdan həmişə sizi yad etməklə ağzımı şirin edirəm. Yəqinimdir ki, siz də gözəl xasiyyətinizə görə məni unutmamışsınız.
Ey pəriyi-istiğna!Hicrin misalı canımı yandırdı vüslətin,Hirani-eşqdirmi behişti təbiətin?
Şeir 153صبح آمد و مرغ صبحگاهیزد نغمه، بیاد عهد دیرین
Yadıma düşdüQa... qa...bura bir quş qondu.
İbtilayi-qəramDinliyorkən lisani-şerimi bən,Bir yetimin lisanhalı kibi,
"Vankə"Allaha yalvardım: “Ağ daş, qara daş,Yalqızlıq çətindir, bana bir qardaş!”
Qitə 25در بُن یک بیشه ماکیانی هر روزبیضه نهادی و بردی آن را یک کُرد
Könül mahnısıTəzə eşqə düşən könlüm,Mizrab götür, teli dindir.
Qəzəl 137زلف او برده قرار خاطر از من یادگاریمن هم از آن زلف دارم یادگاری بیقراری
Narahat olanda...Zamanın dolanbac pillələrindənKeçmək istəyirəm, keçə bilmirəm.
Bulaqların mahnısıAxar sızıltıyla yol gedə-gedə,Endikcə, qalxdıqca coşar bulaqlar.
Pir“Qurban olum pir sana! Nə yatıbsan, dursana!”*Mirzə Cavad bərk yorulmuş, hıqqına-hıqqına qapıdan evinə daxil olub, əbasının altından bir yeşik çıxardıb qapının ağzına qoydu. Bir dəsmala da bağlı üç-dörd kitab pəncərənin taxtasının üstünə qoyub, özünü yıxdı ocağın qırağına. Arvad əlində toxuduğu corabı atıb, qalxdı ərinin başı altına bir mütəkkə qoydu. Mirzə başını mütəkkənin üstünə qoyub uzanmaqda olsun, biz də onun kim olduğunu nəql edək.
KeçərBatinimdə dedi mənə bir əziz:– Məhəbbətdən keçən haqdan da keçər.
KimidirSevgilim əyninə yaşıl geyinmiş,Sallanışı sərvi-çəmən kimidir.
İki uşaqYoldaşına bir uşaqDedi: – Dur gəl oynayaq.
İndiSən tərif etdiyin ol səmənd atın,Kəlləmənqo1 tutub yamandı indi.