Süleyman padşahın xəzinəsi 12

Səmədin xəbəri yoxdu və ola da bilməzdi ki, hələ müharibədən əvvəl, Sultan Əmirli ilə Mədəd Əmirlinin “tərcümeyi-hallarını gizlətdikləri” barədə söz yayıldığı və “şeyx qardaşlarının əleyhinə kompaniya” başlandığı vaxtlar gecənin birində Bakıdan Sultan əminin yanına sadə görkəmli, çopur üzlü, “Müəllim” kliçkalı cavan bir çekist gəlib xəbər veribmiş ki, Mirqəzəbin şəxsən özünün sərəncamı ilə, Gülənovla Sayılovdan və RİK Atamalıdan ibarət “üçlüyün” başçılığı ilə iki qardaşın ikisinin də evində axtarış aparılmalıdır; Şeyx Ağ Əmirlə, Şeyx Boz Əmirlə və ümumən o taydakı “Muğanna”larla – UluBağlılarla əlaqələrinə və “Kainat Elmi”nə – SafAğ Elminə aid bircə parça kağız, məktub, şəkil-filan tapılsa, bu da bəsdir ki, qardaşların sinfi mənsubiy-⁷⁴ “Şeyx Xorasan” Naxçıvanda, Əlincə çayının qırağında, Xanəgah kəndinin yaxınlığında dəfn edilmiş məşhur “Yarı Pünhanın” – SafAğ Aliminin gizlin adlarından biridir. Müxtəlif adlar altında müxtəlif məkanlarda müxtəlif qiyafələrdə olmaq Ulu Bağ ƏsƏlMənin (“Süleyman”ın, “Solomon”un) həyat təcrübəsindən götürülüb hər yerdə tətbiq edilirdi. yəti təsdiqlənsin; Elmə heç dəxli olmayan təriqətlərə və ümumən köhnə dünyaya aid bircə kitab, əlyazması-filan tapılsa, bu da bəsdir ki, qardaşların siyasi orientasiyası haqqında hökm verilsin. Buna görə də dostları – köhnə çekist yoldaşları və şəxsən “Müəllim” özü Sultan Əmirliyə məsləhət görür ki, özünün və Mədədin evində o taydan nə varsa, hamısını təcili yığışdırıb, əldən-ayaqdan uzaq, etibarlı yerdə gizlətsin və ya yandırıb məhv etsin... Səmədin xəbəri yoxdu və ola da bilməzdi ki, o axtarış ərəfəsində “şeyx qardaşları”nın beş-üç həyanı, sirdaşı varmışsa, o həyan və sirdaşlardan biri də həmən “Müəllim” kliçkalı çopur, uzun adam imiş.

İsa Hüseynov (Muğanna)36 dəq
Qəzəl: Ol gün ki zülfin ol sənəmin şanə qıldılar

Ol gün ki zülfin ol sənəmin şanə qıldılarZəncirə çəkdilər məni divanə qıldılar

Qövsi Təbrizi1 dəq
Qoymaram

Şeşpərlərə əgər nişan olsa yaxan, qoymaram,Cəng olarsa bu meydanda könül yıxan qoymaram.

Miskin Abdal1 dəq
Bədbəxt o kimsədir ki...

Fəsli-bahardı keçir idim laləzaridən,Xoş sövt ilə oxurdu, eşitdim həzaridən.

Mirzə Əli Möcüz3 dəq
Ceyran

Qaşın kaman, kipriyin ox,A gözləri ala ceyran.

Ağdabanlı Qurban19071 dəq
Hökm elədi bəgim Paşa

Hökm elədi bəgim Paşa,Küll-i-inas fərraşa,

Adsız el şairləri1 dəq
Hamı gedən yol

Cahan Pəhləvan sərdabənin açılışından sonra xəstəliyindən Həmədana dönməmişdi. Şirazlı təbibi-xünkarın dedikləri düz çıxmamışdı: hökmdar bimarü-rəncur idi. Sarayda da, şəhərstanda da, söz-söhbət gəzirdi ki, şahın halı gün-gün xarablaşır.Hökmdarın xəstələnməsi, atabəy-əzəmdən sonra üz-gözləri öyrəşmiş vəliəhdin onları əbədilik tərk etməsi ehtimalı bir sıra məliklərin, sarayın xəlvətiyyəsinə yaxın olan varlıların ciddi narahatlığına səbəb olmuşdu. Sarayın daxilində də bayırında da söz-söhbətə bir an belə ara verilmirdi:

Hüseyn İbrahimov16 dəq
Danışaq

Ağasının yolun gözləyən qardaş,İtlər yemək üçün yaldan danışaq.

Çoban Əfqan1 dəq
Baxtım

Çevirib yönümü haqq dərgahına,Çağırıram bəlkə, gələydi baxdım.

Ağ Aşıq Allahverdi1 dəq
Tən edər

Talada sevmişəm mən bir şahbazı,Sərv boyu tuba boya tən edər.

Varxiyanlı Aşıq Məhəmməd1 dəq
Kimi

Gözəldi qılığın, nə xoşdu soyun,Suyun şirin abi-həyatı kimi,

Aşıq Hüseyn Şəmkirli1 dəq
İxtiyarlıq

Bu dünyanın səfasını sürmədənNə tutdun yaxamı ay ixtiyarlıq.

Aşıq Şenlik1 dəq
İkinci fəsil

Ey xoş ol günlər ki, mən həmraz idim canan ilə,*Neməti-vəslin görüb, nazın çəkirdim can ilə.*

Anar17 dəq
Əyri

Bu gün mən bir pəri gördüm: yerir, yürür, gəzir əyri.Tut yükünü, al bacını, qurma mənnən bazar əyri.

Xəstə Hasan1 dəq
İkinci fəsil. Yəmən

Təyyarə Moskvadan gecə çıxdı: saat on ikiyə beş-on dəqiqə qalırdı. Əli Ziyadan və Səfalı müəllimdən savayı Yəmənə gedən bir də bir eynəkli, arıq arvad idi: Polina Viktorovna – şərqşünas, elmlər doktoru. Özü də kiyevli deyildi, moskvalıydı, Lomonosov universitetinin professoruydu.Simferopoldan sonra, bir də Qahirənin təyyarə vağzalında – hələ gecəykən – az-maz dayanıb, səhəri, sübh-tezdən, Səna şəhərinin aeroportunda açdılar. O aeroportdan Səfalı müəllimin yadında qalan bir bomboz çöl-biyaban idi; alçaq, çılpaq boz dağlar idi. Bir növ Abşeron mənzərəsi: təxminən Xızı, Dəvəci, Qobustan tərəflər... Orda-burda – dağların, təpələrin yan-yörəsində ara-sıra göylük, çəmənlik də gözə dəyirdi. Həl halda, həyat həqiqətinə həmişə sadiq olan Əli Ziya o səhər o aeroportda bədahətən dediyi o üç-dörd misrada da öz yaradıcılığının bu başlıca prinsipinə qətiyyən xələl gətirməmişdi.

Əkrəm Əylisli199130 dəq
Buz heykəl

Qırx birinci ilin qışı. Şaxtalı bir gecə. Elə bil canlı-cansız ətrafda nə varsa donub buz bağlamışdır. Hava zəhərli ilan kimi çalır, daş çatlayır, ağac çıqqıldayır, torpaq çatırdayır, nəfəs tıxanır, tikan kimi boğazda qalır.Və indi ağappaq bir zülmət içində, günçıxana tərəf ucsuz-bucaqsız qarlı çöllərilə tənha bir kölgə hərəkət edir.

Ənvər Məmmədxanlı5 dəq
Ağlaram

Çərxi-fələk zülmü ziyad eyləmiş,Hicran məni gündə döyər, ağlaram.

Molla Vəli Vidadi1 dəq
Çəkər

Yazıya bax, gözəl gedir çirkinə,Əğyar olan alagözə mil çəkər.

Aşıq Nəsib1 dəq
İkinci məclis

Vaqe olur Xorasan kəndlərinin birində. Əvvəlinci pərdə: bir tərəfdən Nadirin evi və yol. İkinci pərdə: çöl-biyaban.*ƏVVƏLİNCİ GƏLİŞ

Nəriman Nərimanov189924 dəq
Ol zaman kim məst qıldı çeşmi məxmurun məni

Ol zaman kim məst qıldı çeşmi məxmurun məni!Xaki-pakə ol dəm etdim, mən fəda canü təni.

HəbibiQəzəl1 dəq
Olubdur

Səndən ayrı işim mənim, ey dilbər,Gecə-gündüz ahü fəqan olubdur.

Məhəmməd bəy Aşiq1 dəq
Əgər sərgəşteyi-dəhr eylədi dövran məni-zarı

Əgər sərgəşteyi-dəhr eylədi dövran məni-zarı,Xoşam kim, hasilimdür hər zəman bir şux didarı.

Sadıq bəy ƏfşarQəsidə2 dəq
Olmasa

Ağlı olan çox danışmaz,Dərdi hazar olmasa;

Aşıq Əsəd1 dəq
Qəzəl: Qədin bəndəsidir sərvi-bülənd

Qədin bəndəsidir sərvi-bülənd,Əzilür ləbinə ki şəkkər ü qənd

Nitqi Şirvani1 dəq
Bayatılar

Mən aşıq, ləngə bizi,Qəşədi, Ləngəbizi.

Aşıq Mirzə Bilal2 dəq
İyirminci fəsil

İBRAHİM XANIN TƏMƏNNASI İLƏRUSİYA QOŞUNU ƏVVƏL QARABAĞA

Mir Mehdi Xəzani10 dəq
Danışma

Yön çevirib bir məclisə varanda,Ağır otur, sağa-sola danışma.

Aşıq Hüseyn Bozalqanlı1 dəq
Olu yarəb ki, düşə daməni-canan əlimə,

Olu yarəb ki, düşə daməni-canan əlimə,Düşsə, billah ki, düşər çətri-Süleyman əlimə.

Əbülqasim NəbatiQəzəl2 dəq
Niyə gəlmədi

Başına döndüyüm, ay Əziz əmi,Getdi, bəs alşanım niyə gəlmədi?

Yəhya bəy Dilqəm1 dəq
Bu yerlər

Əzəldə sultan yeridir bu yerlər,Qeysər ü xaqan yeridir bu yerlər,

Vardanlı Mücrim Kərim3 dəq