Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
بیار آن، باده، تا دل را به نور او بر افروزمکه بوی دوست میآرد نسیم باد نوروزم
Ghazal 142چه عجب گر به دل از تیغ تو بیداد رسدشیشه را حال چه باشد که به فولاد رسد
Mutrib elin alıban çengi çü sâz eylediMutrib elin alıban çengi çü sâz eylediNiçe ki bî-nevâyise azm-i hicâz eyledi
MillətlərAxır vaxtlarda Qafqazda və Rusiyada qəzetlərdə bir məsələ danışılmaqdadır. Aya səbəb nədir ki, Finlandiya və Ukrayna müstəqil idarə sahibi olmaq yolunda çalışanda Qafqaz millətlərindən bu barədə bir səs çıxmadı; bir surətdə ki, Qafqaz millətlərinin içində elə bir millət də tapıla bilərdi ki, onun istiqlaliyyətə hazırlığı Ukraynadan artıq olsun; məsələn, Gürcüstan. Aya bunun səbəbi nədir? Çoxları buna belə məna verirlər ki, doğrudur, Qafqaz millətlərinin də azad olmaq yolunda çalışmağa haqqları ola bilərdi, amma onları bircə şey saxlayır; o da məhz insaniyyət və ədəblilik.Açığı budur ki, guya Rusiya hökumətinin başının qarışıqlığı vaxtında Qafqaz millətləri istəmədilər hökumətə dəxi də artıq dərd-sər versinlər. Guya Qafqaz millətləri istədilər cavan-mərdlik büruzə versinlər; çünki Qafqaz millətlərinə yəqindir ki, hökumət də axır qanacaqsız deyil, əlbəttə, inşaalah başı açılandan sonra ola bilməz ki, Qafqaz yoldaşlarını yada salmasın.
Ghazal 327مقام ما بسر کوی یار خواهد بودکه بر بهشت برین اختیار خواهد بود
Daldım yenə bir bəhrə ki, ümman dəxi bilməzDaldım yenə bir bəhrə ki, ümman dəxi bilməz,Küfrün sözünü dünyada iman dəxi bilməz.
Töhfeyi-Sami, bölmə 574همدانی است اما اکثر اوقات در هرات است در کسب علوم کوشیده و در بعضی مهارت پیدا کرده مثل تفسیر و اعداد و جفر و مرد بی تعین و درویش نهاد است و در معما و شعر هم صاحب وقوف است. این مطلع از اوست :گر یار بما جور و جفا خواسته باشد
Dünyadə eşq qədrini huşyar olan bilirDünyadə eşq qədrini huşyar olan bilir,Azadəlik səfasını bidar olan bilir.
Qulaqları bir sos kimi dolduranQulaqları bir sos kimi dolduranCan xitabı olmalıdır şairin.
Könlüm sənə pabəstədir, ey şux, bir ildirKönlüm sənə pabəstədir, ey şux, bir ildir,Nə öldürür eşqin məni axır, nə dirildir.
Ghazal 1046زهر در ساغر مرا از سیر ماه و انجم استآسمان پر کواکب شیشه پر کژدم است
Rubai 16طوطیدم دینارنشان است آن لبغمّاز و دوروی از پی آن است آن لب
Ghazal 532روزی بر آن شمع چو پروانه بسوزمدر خویش زنم آتش و مردانه بسوزم
Ghazal 146محتاج وصال تو که باشد که نباشدمشتاق جمال تو که باشد که نباشد
Işk ile ışkı içinde gönülüm âvâredürIşk ile ışkı içinde gönülüm âvâredürBaşdan ayağa değin yürek yolma pâredür
BambılılarBir neçə gün bundan qabaq Tiflisdə xəbər çıxdı ki, Ənvər paşanı, Tələt paşanı, yenə bilmirəm hansı paşanı öldürüblər, Soltan da özünü öldürüb, İstambulda böyük hərc-mərcdir və türklərin axır nəfəsidir və labüddürlər ki, ruslarla ayrıca barışıq eləsinlər.Lazımdır demək ki, Yevropa davası başlanandan buyana belə-belə xəbərlər ildə bir neçə dəfə çıxıb və necə ki, indiki xəbərin əsli yalan olub, keçən qaydaq çıxan xəbərlər də əsilsiz və yalan olublar.
Ghazal 328تا جهاندار، جهاندار جهان خواهد بوددل ما عاشق آن سرو روان خواهد بود
Dərdə müştaq olmayan kimdir ki, dərman istəyəDərdə müştaq olmayan kimdir ki, dərman istəyə?Qəbləl-mövti bilməyən, sən sanma ki, can istəyə.
Töhfeyi-Sami, bölmə 575مرد بی تعین و فقیر است این مطلع از اوست :فریاد که خون شد دل غم پرورم امشب
Hüsndə Yusifə düşməz edə canan ilə bəhsHüsndə Yusifə düşməz edə canan ilə bəhs,Ey əzizim, nə rəva qul edə sultan ilə bəhs.
Ey oğul, zərrəcə qansızlaşmaEy oğul, zərrəcə qansızlaşma,Dostuna qarşı amansızlaşma,
Hərdən kim, naz edir mənə canan, xoşum gəlirHərdən kim, naz edir mənə canan, xoşum gəlir,Naz eylədikcə könlüm olur qan, xoşum gəlir.
Ghazal 1062حقپرستی، قطره را در کار دریا کردن استخودشناسی، بحر را در قطره پیدا کردن است
Rubai 29کرمی که چو زاهدان خورد برگ درختنی درخور زهد سازد از دنیا رخت
Ghazal 539دست عشقت قدحی داد و ببرد از هوشمخم می گو: سر خود گیر، که من در جوشم
Ghazal 149چو بهر زینت آن گلچهره در آیینه میبیندز مژگان صد خدنگ آیینه را در سینه میبیند
Yârun firâkı gökdeki bulıdı zâr iderYârun firâkı gökdeki bulıdı zâr iderGözüm nola hayâline la'li nisâr ider
Azadiyi-vicdanRusiya inqilabının bərəkətindən törəyən azadlıqların biri də vicdan azadlığıdır.Azadiyi-vicdanın iki mənası var: biri budur ki, mənim aləmimdə mən gizlicə hiss elədiyim şeyləri nə cür ki, öz ağlım kəsir və insafım qəbul edir, o cür də qanıram və ona görə də əməl eləyirəm. Mən, məsələn, yaxşını yamandan öz qanacağıma görə seçirəm; onu bir özgəsindən soruşmuram. Mən görürəm ki, şüşə qabı əlimdən yerə salsam, sınacaq; dəxi salmağı rəva görmürəm. Mənim yetim uşağa rəhmim gəlir, çünki o uşaq sahibsizdir və bu barədə dəxi mənə zor yoxdur.
Ghazal 329هرکجا می گذرد دوست، فغان خواهد بودخاطر اندر پی آن سرو روان خواهد بود
Dildarə müştaq oldu can, anın camalın arzularDildarə müştaq oldu can, anın camalın arzular,Hicrinə qatlanmaz könül, yarın vüsalın arzular.