Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Dünya xali deyil, inanıram mən,Sən əsl insanı ilk gündən tanı.
Xətlər variasiyalarıOğlum Paşaya*1. Əyləncəli həndəsə
YorulmamışamSənət aləmində bir yolçuyam mənÖmür yarı olub, yorulmamışam.
Yazılı nağıllarYaşıl yarpaqlara xal düşdü yenə,Yaşıl yarpaqların növrağı getdi.
Bir toxucu qızaUçub rəngin qızım, səsin kallaşıb,Kölgələnib gözəl, ala gözlərin,
Allahın qapısıGünlərin birində Mollanın həyətinin qapısını çıxarıb aparırlar. Mollanə qədər axtarırsa, oğrunu tapa bilmir. Axırda gedib məscidin qapısını
Dünyada bir yerdə olur şadlıq, qəmDünyada bir yerdə olur şadlıq, qəm,Şadlıq kədər ilə bağlanmış möhkəm.
Birinci hissə, 9Şamxal kəndin kənarında, biçənəklərin üst tərəfindəki təpənin qaşında özünə ev tikdi. Kənd cavanları ona kömək etdilər. Birləşib yer qazdılar. Meşədən dirək, kərən gətirdilər. Üç gün gecəli-gündüzlü işləyəndən sonra qazma daxmanın üstünü örtdülər.Damın pərdilərini Şamxal özü örtdü. Enli qovaq ağaclarını doğrayıb ortadan yardılar. Səliqə ilə yonub yan-yana qoydular. Şamxal evin dal tərəfindən balaca bir pəncərə açdı. Uşaqların hardansa tapıb gətirdikləri bir parça şüşəni ora saldı. Qara damın həyətində iri bir çardaq da tikdilər. Şamxal özü çardağın ətrafını yulğun çubuğu ilə hördü, torpağın süzülüb axmasının qabağını aldı. Həyətdəki ot-ələfi təmizlədi. Harda xırman açacağını, samanlığı, tövləni harda tikəcəyini indidən müəyyənləşdirdi.
XVIRayon partiya komitəsindən təkrar zəng edildi. Mehman stolu və şkafı örtdü, iki böyük iş qovluğunu da qoltuğuna vurub çıxdı, qapını bağladı, açarı cibinə qoydu, müstəntiqi özü ilə aparmaq məqsədilə səslədi, küncdə, başını stol üstünə qoyub yatan Qaloşlu adam oyandı, gözünü ova-ova:– Yoldaş prokuror, o hara isə bayaqdan getdi, – deyə xəbər verdi, – xeyli vaxt olar!
Yarın(Şərq üçün)*Xəzan pəncəsində saralan güllər,
Qartalın ölümüQartalı qoynuna elə aldı göl,Sanki bir ox düşüb suları dəldi.
Dünya, ey gözəl dünyaGündüzlər – al Günəşin,Gecələr – gümüş Ayın;
ZülfünGərdənində, qamətində ayıb yox,Amma nə gözəldir pərişan zülfün!
AyrıldımAy ariflər, qanlı fələk cəbrindən,Qohumdan, qardaşdan, eldən ayrıldım.
DələduzƏhli-məclisMirzədadaş*
Sayad əmməniOvçusan, gəzirsən dağ damanında,Sən Allah, öldürmə sayadam məni.
Çox da Rusiyyədə nəşr oldu ədalət, bizə nə?Çox da Rusiyyədə nəşr oldu ədalət, bizə nə?Qoymuruq biz ki, ona zərrəcə qiymət, bızə nə?
Beşinci pərdəSəhnə Hacı Muradın otağını göstərir.*Hacı Murad** (yalqız). İmranı qovdum getdi, amma qız yenə də razı olmur. Məhərrəm bəy gəlsin, gərək işə nə əncam çəkirik. İmran da istədi ki, atası Şeyx Əlidən qalan malı məndən istəsin, gördü ki, xeyr o girən qol deyil. Elə hesab verdim ki, papağını da götürüb qaçdı. Durum Şeyx Əlidən qalan cavahir və qızılları yoxlayım. (Durub sandığı açır.) Pəh, pəh, pəh... almazların şəfəqi gözlərimi qamaşdırır. Bu irilikdə mirvarı, bu rəngdə yaqut heç Xəta padşahının xəzinəsində də tapılmaz.
Bir incəEy sevdiyim, naməhrəmə görünmə,Çək niqabın, gir laçına bir incə.
Gülsüm(Kiçik hekayə)Ürək sıxıntısı çox əziyyət edirdi. Bir gecə ikinci yol sabah namazından qabaq oyandım, yenə uzun qayğılı xəyallara daldım.
QaldımÜrəyim nəzilib, qəlbim əzilib,Atadan - anadan aralı qaldım.
Nəfəs puluƏsgər ağa konyak butulkasını boşaltdıqdan sonra qolunun bütün qüvvəti ilə bağın aşağısına doğru fırlatdı və ayağa durub donuq gözləri ilə o yan-bu yana baxmağa başladı.Uzaqdan qulağına incə bir zarıltı gəldi.
Miscellaneous poem 1هوای فاخته رنگست و ابر بلبل فامبریز خون خروس ای نگار کبک خرام
GəlibmiDinib-danışsana, ay aşıq Bayram,O bizim dağların yazı gəlibmi?
GəldiAy ağalar, gözüm yaşı,Çağlamağın çağı gəldi.
Yusif NabiMolla Məhəmməd Bağdadidən sonra Azərbaycan şüəra və üdəbasına şüərayi-sələfdən artıq nüfuzu olanı Yusif Nabi olubdur. Nabi əfəndi türklərin müqtədir və zor şairlərindən birisi hesab olunur. Divani-Nabidə ki, zəxim bir kitabdan ibarətdir, hər qisim kəlam mövcuddur. Təmamisi nəzm ilə inşad olunubdur. Haman mənzumat bu qayda üzrə divani-Nabidə təb olunmuşdur: 1) Babül-mədh və nət; 2) Qəsaid; 3) Təxmis və maddeyi-tarix; 4) Məsnəvi; 5) Rübaiyyat və qəzəliyyati-türki; 6) Müqəttəat və müəmmayat; 7) Divani-qəzəliyyati-farsi; 8) "Xeyriyyeyi-Nabi".Nabi əfəndi "Xeyriyyə"sində oğlu Əbülxeyr Məhəmməd Çələbiyə yazdığı pəndnaməsində öz tərcümeyi-halına dair icmalən məlumat verir. Bu məlumatdan görünür ki, Məhəmməd Çələbi Nabinin ömrünün müsinn çağında, yəni 54 yaşında doğulmuşdur və onun vücuda gəlməsi ilə şairin gözləri nur və qəlbi sürur ilə dolur; guya ona təzədən bir həyat verilir. Belə ki, Nabi əfəndi deyir:
O görükən dağlar sizin dağlardıBaşına döndüyüm, a Nərgiz xanım,O görükən dağlar sizin dağlardı.
Aşıq Valehlə aşıq Cəlalın deyişməsiAşıq ValehAğlamağın məni etdi divanə,
A qalanmasınQəvvas cumub dəryalara a dalsın,Nabələd kənarda, a qalanmasın.
Məxzən-ül-ƏsrarBismillah ər-Rəhman ər-RəhimHəst kəlid-e dər-e gənc-e həkim