Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Qartal təyyarənin qalxdı dalınca,Dolandı qeyz ilə, süzdü qeyz ilə.
Əz qeylü qal mədrəsə xoşdur ki, olsa durƏz qeylü qal mədrəsə xoşdur ki, olsa dur,Ey dil, həzər qıl onda ki, yoxdur sana qüsur.
Xəyal və həqiqətBir vaxt xəyalında yuxu tək şirinBir aləm yaradıb “İqbalnamə”də.
Bu kökdə, bu pərdədə...Şairciklər yetişdiribFaciəsi Qarabağın;
Iıı pərdəMəhsəti otağında fikirli oturub. Cahan qarı tələsik içəri girir.Məhsəti**
Neçə təzə şair gələr bu dünyaya...Sal qayayam, yoğrulmuşam qüdrət ilə,Heç bir rüzgar bu səfimi yara bilməz.
Miscellaneous poem 534پیش قضا طلسم ز تدبیر بسته ایمسد شکر به رهگذر شیر بسته ایم
Qasida 38دل ز راحت نشان نخواهد دادغم خلاصی به جان نخواهد داد
Rubai 8عمریست که باز عشق یارست مرادل در غم عشق بی قرارست مرا
Ghazal 744باز به رسم سرکشان راه جفا گرفتهایتیغ ستم کشیدهای، ترک وفا گرفتهای
Qurddan çoban“İttifaq” qəzetəsinin 112-ci nömrəsində “Qurddan çoban” adlı məqaləsini uzaqdan görən kimi öz-özümə dedim ki, vallah, bu qəzetələr bilmirəm bu mollalardan nə istəyirlər, nə daraşıblar bu axund və əfəndi və şeyx və müftilərin canına? Başdan bir-iki sətir oxuyub gördüm ki, söhbət Türküstan vilayətindən başlanıb və mən o saat yəqin elədim ki, məqalə sahibi Səmərqənd müftisi Məhəmməd Bəqa xasəyə qurddan çoban ad qoymaq istiyir. Bir az da məqalədən oxudum gördüm “Türküstan vilayəti qəzetəsi”nin də söhbəti aralığa gəldi və indi dəxi lap yəqin elədim ki, bəli, biçarə Məhəmməd Bəqanın evi yıxıldı. Yəqin elədim ki, məqalə sahibi axırda mətləbi bu yerə yetirəcək ki, Səmərqənd müftisinin başına özgə bir qəzetə qəhətdir ki, Ostroumov kimi bir misyonerin qəzetəsində uzun-uzun felyetonlar yazır.Hərçənd məqalədə Məhəmməd Bəqa xacənin adı yoxdur, amma vallah, bu bijliklər keçməz. Xacə əfəndini belə fəndlər ilə tovlamaq olmaz. Bu ona oxşuyur ki, “qızım, sənə deyirəm, gəlinim, sən eşit”. Əgər həqiqətdə Ostroumov özünü qoyub misyonerliyə və öz qəzetəsi vasitəsilə öz murdar fikrini Türküstan vilayətinin ikiayaqlı heyvanlarına soxmaq xəyalındadır, - elədə bəs Səmərqənd müftisi niyə öz qələmi ilə bu qəzetəyə şərakət edir? Dadaşım, əgər Ostroumov misyonerdi, elədə Məhəmməd Bəqa əfəndi də oldu onun qardaşı və yoldaşı. Əgər sən sübuta yetirsən ki, xeyr, Səmərqənd müftisi misyonerə yoldaş ola bilməz, o vədə mən də səndən təvəqqə edirəm ki, Məhəmməd Bəqa əfəndiyə də bir ad qoyasan.
Hüsni ağzunda ki cem' itdüm ne icmâl olısarHüsni ağzunda ki cem' itdüm ne icmâl olısarGîsûnı tafsîl kıldun ya'nî ikmâl olısar
The Treasury of Mysteries, chapter 11Oh thou, who art the glory of the essence of mankind, the sight of the eye of the world,The heaven which gives thee continual victory, is pregnant in its nine wombs with one secret of thine.
İki matəmBu gün Təbriz şəhəri iki böyük matəm üçün qara geyinmişdir. Onun birisi aşura günü münasibətilə saxlanan matəm, ikincisi də inqilab rəhbərlərinin dara çəkilməsi matəmi idi.Təbriz xalqının zehnini, hər şeydən artıq imam Hüseynin matəmi məşğul edirdi. Bu matəm başqa illərə nisbətən bu il daha geniş və daha təntənəli keçirilirdi. Bu gün Təbriz camaatı özünü qismən azad hiss edirdi, çünki çar konsulu aşura gününü nəzərə alaraq, küçədə gəzən əhaliyə mane olmamasını və vəsiqə soruşulmamasını tapşırmışdı. Şəhər camaatına gəldikdə, bu azadlığın konsul tərəfindən deyil, imam Hüseyn tərəfindən verildiyi etiqadı ilə təziyə ənənəsini daha da canlandırırdı. Hər kəsin alnında qırmızı lakla yazılmış – «ya imam Hüseyn» möhrü, hər kəsin boynunda qara şal, yaxud təziyə əlaməti olaraq bir hamam qətifəsi vardı. Birisi üzünü palçıqlamış, özünü xortdan şəklinə salmış, o birisi bədəninə dəmir parçaları keçirmiş, bir başqası zəncir vurur, o birisi böyük bir daşı götürüb döşünə döyür, başqası da şir dərisi geyinib, yerdə sürünür, onun dalınca gedənlər isə:
Məqamatül-arifin, 6پس کنم در معاملات شروعباتو گویم همه اصول و فروع
Ghazal 183من گنج لامکانم اندر مکان نگنجمبرتر ز جسم و جانم در جسم و جان نگنجم
Töhfeyi-Sami, bölmə 213از جمله بزرگ زادگان اردوباد آذربایجان است، منصبش منشی حضرت صاحبقرانی در پاکیزه گی انشاء و سنجیدگی املاء و وفور اخلاق و فرط فضایل از نادران زمان، توقیع افضالش بطغرای غرای سعادتمندی موقع، و پروانه آمالش برقم خردمندی موشح است .این مطلع از اوست :
Rubai 113از کبر دلا دست بعیوق مزنلافی که زنی ز دست معشوق مزن
Neçə məhru gözəl Şirvanda könlümdən qərar almışNeçə məhru gözəl Şirvanda könlümdən qərar almış,Tənimdən tab, gözdən xab, əldən ixtiyar almış.
Görəsən, gəlhagəli aşıb-daşan günündəGörəsən, gəlhagəli aşıb-daşan günündəVarlılar utanırmı yoxsulların önündə?!
Rubai 128آن عاقل دوست همچو ابله دشمنآن کرد به من کان نکند صد دشمن
ÖzgələnməsinŞair yad elli bağda gərək kölgələnməsin,Yad gözlə baxmasın vətənə, özgələnməsin.
Misli-zəncir keçib gərdənimə türreyi-yarMisli-zəncir keçib gərdənimə türreyi-yar,Mənə divanə deyir, cümlə xəlayiq nə ki var.
Böyük xadimHəsənbəy Zərdabinin vəfatı münasibətilə*Bu sənmisən, ey dahiyə, ey nəcmi-müzəffər?!
Rubaiyat, 151ما را سر ناز دلبران نیست کنونآن رفت و گذشت و دل بر آن نیست کنون
Mufrad 6بر خوان چرخ نیست به جز چند کاسه خوناین هم غنیمت است از این کاسه سرنگون
Other poem 74ز هجر از پیش یار افغان نمیکردم چه میکردمغم دل شکوه با جانان نمیکردم چه میکردم
NəsihətEy xacə, çalış surəti-zahirdə qəşəng ol!İstərsən özün siyrəti-mə’nadə1 cəfəng ol!
Mufrad 16کو حیدر هاشمی و کو حاتم طیتا ماتم مردمی و مردی دارند
Hacının xəyalı"Dünyanın işi belədir. Zahirdə dəhşətli görünən qanunlar insanların özləri tərəfindən verilir və rədd olunur. Vay o adamın gününə ki, bunu başa düşməsin, qəzetlərə, deyilənlərə inansın. Elə götürək mənim özümü. Bir zamanlar dəli pristavın qaradavoyu oldum; onda gəncdim, qoçaqdım, gözümü ağardanda qorxudan boğaz inəklər bala salardı.Fələk vurdu, müsavat taxta çıxdı, qulluqlar dəyişdi, tanış olmadığım adamlar iş başına keçdi. Xosrov bəyə bir qırqovul, bir də damazlıq inək bağışlamaqla kəndin yüzbaşılığını aldım. Əsl ömür-günüm buradan başladı...