Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Duyğuları sazaq olan,Hissləri his-pasaq olan,
Qit'a 23به خدایی که نفس ناطقه رابا تن تیره آشنایی داد
İllərdirİllərdir yazıram özümə görəGözəl insanların arasında mən.
Əcəb gözəl yetirib gərdişi-zəmanə səniƏcəb gözəl yetirib gərdişi-zəmanə səni,Zəmanəmizdə sanır xəlqimiz yeganə səni.
VRəcəb Badamın evində yaşamağa başlamış və bütün ailəni ovcunun içinə almışdı. O, Badamı öz təsiri altına elə salmışdı ki, onun hər sözü Badama bir qanun sayılırdı. Rəcəb özü də bunu hiss edir, Badamın zəifliyindən istifadə etməyə çalışırdı. O, Xasayın və Zinyətin dərsdən sonra vəzifədə çalışmalarına razı deyildi. “Onlar evdə daha çox qazana bilər” – deyirdi.Rəcəb arzularını istədiyi kimi həyata keçirdi. Hər iki uşağı vəzifəsindən ayırdı. Günortadan sonra Xasayı papiros satmağa göndərdi. Bütün bunlar kiçik Xasaya təsirsiz qala bilməzdi. O, gündən-günə dəyişirdi. Özünü evdə, həyətdə, küçədə və məktəbdə olduqca sərbəst hiss edirdi. Hər gün anasından aldığı papirosları ciblərinə doldurub fit çala-çala böyük küçələrə gedirdi. Əvvəlləri çəkinə-çəkinə, utana-utana satardı, əlindəki papirosu satmaq üçün divara söykənib yoldan keçənlərə yalnız təklif edərdi. Son zamanlar o qədər sırtıqlaşmışdı ki, başqa satıcı yoldaşlarına da aman vermirdi! Yoldan keçən adamın qarşısına qaçırdı. Papiros satmaq üstündə yoldaşları ilə boğuşurdu. Alıcı az olduğu zamanlar divar dibində toplanıb yoldan keçən adamların qarşısında hər bir qaba hərəkətlər etmək və tərbiyəsiz sözlər söyləməkdən çəkinməzdi.
Rubai 126از ضعف من آنچنان توانم رفتنکز دیده خود نهان توانم رفتن
Ghazal 70آنان که به فکر اعتبارنددر دیده اعتبار خارند
Ghazal 116من ای حریف نه مرد شراب گلگونمبه شادکامی غم جام پر کن از خونم
Cümələrdə dükan açmaz bakılıCümələrdə dükan açmaz bakılı,İstəsən gəz Bakının hər yerini;
Ghazal 93بیا دمی بنشین تا دلم بیاسایدکه آن شمایل خوب انجمن بیاراید
Ərəb qızıLeyli!Leyli - ərəbcə gecə deməkdir. Ata-anası bəlkə də qızlarının uğursuz taleyini qabaqcadan duyduqları üçün Leyliyə bu adı vermişlər.
Səhərə yaxınYığılın başıma, qohum-qardaşlar!Qoyun bir ah çəkim ərisin daşlar!
Gözəllik saxladı ölümdən məniMən yenib gedirdim qüruba doğru,Neçə dərd-vəsiyyət qolumun üstə;
Sənə hər mətləbi məxfi dedim, ey gül, əyan tutdunSənə hər mətləbi məxfi dedim, ey gül, əyan tutdun,Rəqibi-ziştkarın aşikar, eybin nəhan tutdun.
Oyna, gülüm oyna!Oyna, bu elin dərdinə, oyna, gülüm oyna,Sən oyna, mənim millətə qalxmır əlim oyna.
Mən insanamMəndə sığar iki cahan,*mən bu cahana sığmazam.*
Gül iləSənə baxırdım, sənə...bir dəstə gül qoydular
Qara rəngAğlama qara rəngAğlayarsan qaran yuyular
Gulshan-i Raz, chapter 50هر آن چیزی که در عالم عیان استچو عکسی ز آفتاب آن جهان است
Ey saçı sünbül, yüzi dadə, gözi ahubərəEy saçı sünbül, yüzi dadə, gözi ahubərə,Boldu sənsiz ruzigarım tirəvü bəxtim qarə.
Ordan-burdan 104Hər kəs istəyir ki, istibdadın və üsuli keyfi-mayəşanın əməlini gözü ilə görsün, buyursun gəlsin bizim Bakıya. Bakıya gələndən sonra, bilirəm ürəyi qısılacaqdır, çünki bu saat Bakı qızmağa başlayıbdır. Və ürəyi qısılandan sonra durub bayıra çıxacaqdır və qabağına gələn adamlardan soruşacaqdır ki, burada sizin gəzməli yeriniz haradır? Deyəcəklər ki, məsələn, “pasaj qabağı”. O da o saat gedəcək “pasaj qabağına” və görəcəkdir ki, doğrudan da pasaj qabağında o qədər adam var ki, “iynə salsan yerə düşməz”. Bir qədər burada gəzib görəcəkdir ki, xeyr ürəyi lap pis qısılır, çünki bir tərəfdən Bakının istisi, bir tərəfdən adamların istisi onu hal təbindən çıxardacaqdır. Belə olan surətdə onun yadına düşəcəkdir ki, Bakıda dərya var və bu dəryanın kənarı var ki, ona uşaqdan tutmuş böyüyə kimi hamı müsəlmanlar “naberejni” deyirlər. Gedəcək ora, bir qədər orada gəzəcəkdir, amma bir qədərdən sonra baxıb görəcəkdir ki, naberejnini hökumət qazaqları töylə qayırıb at saxlayırlar və pis iyi də başa çökübdür və özü də hiss edəcəkdir ki, günün hərarəti onun beynini bişirir, bir az da gəzsə, gic qoyun kimi fırlanmağa başlayacaqdır. İş belə olanda, qabağına gələn bir allah bəndəsindən soruşacaqdır ki, ay balam, bu sizin şəhərinizdə heç ağacdan, bağdan, zaddan yoxdur, adam gedib bir az kölgələnsin? Allah bəndəsi deyəcəkdir ki, var. Bu soruşacaqdır ki, hardadır? Allah bəndəsi cavab verəcəkdir ki, filan yerdədir. O da filan yerə gedib axırda bağı tapacaq. Amma görəcəkdir ki, qapısı bağlıdır. Gedəcək o biri qapısına, görəcək o da bağlıdır. Gedəcək üçüncü qapıya, görəcək o da bağlıdır. Soruşacaq ki, ay camaat bəs, bu bağa hardan girim? Deyəcəklər ki, matroslar zabastovka eləyibdirlər, deyəcək bəs, bunun bağa nə dəxli var? Deyəcəklər ki, nə bilək! Deyəcək, bəs bu bağı şəhər üçün kim saldırıb? Deyəcəklər ki, şəhər upravası. Deyəcək bəs şəhər upravası bağın bağlanmasına nə deyir? Deyəcəklər ki, heç zad demir. Deyəcəkdir ki, bəs, buna publika, camaat nə deyir? Deyəcəklər ki, camaatın başı qarışıqdır. Soruşacaqdır ki, nəyə? Deyəcəklər ki, öz işlərinə. Soruşacaqdır ki bəs, işləri nədir? Deyəcəklər ki, qara pul güdmək və bir də adam öldürmək. Onda binəva qərib əhvalatı bilib deyəcəkdir ki, bəs elə isə, görünür, burada hökumət əhlinin keyfi kökdür.
GörmədimHalay vurub, dəstə duran gözəllər,Öz yarımın başqa tayın görmədim.
Qalx, könül, pərvaz elə, eylə tələb bir səfəriQalx, könül, pərvaz elə, eylə tələb bir səfəri,Xabi-röyada qasid verdi mana vay xəbəri.
Ghazal 84مرا دلیست که در وی بغیر دوست نگنجددرین حضیره هر آنکس که غیر اوست نگنجد
İllər ayrıcındaİllər ayrıcında, vaxt ayrıcında,Tale ayrıcında, baxt ayrıcında
Zümzümati-təhəssürat, yaxud qarışıq xəyallarFikrim yaşayır mə'niyi-rə'nalər içində,Ruhum uçuyor cənnəti-ülyalər içində,
Poem 100زاغی به طرف باغ، به طاووس طعنه زدکین مرغ زشت روی چه خودخواه و خودنماست
Masnavi 3به یکی از دوستان مُتَشاعر مُتِذَوِّق خود که معهود بود بیاید و دیر کرده بود این سه بیت را بدیهة نوشتم :من که مُردم ز انتظارت ای فقیر
Yenə bağlar o bağlardır, fəqət bağda gülüm yoxdurYenə bağlar o bağlardır, fəqət bağda gülüm yoxdur,Gülüm yoxdur, bu dünyada ayım yoxdur, ilim yoxdur.
Fani dünyaHanı Üzeyir, musiqinin sərkərdəsi?Hanı Bülbül, Çənlibeldən gələ səsi?