Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Bakı stansiyasına çatdığı və şəhərin mənzərəsini uzaqdan gördüyü zaman onda başqa bir hal doğdu: – “Qoca Bakı, yenə qovuşdum sənə!” – deyə pıçıldadı. Moskvadan çıxdığını teleqramla xəbər vermiş olduğundan yaxın dost-aşna onu qarşılamağa gəlmişdi. Görüşdülər, matəm münasibəti ilə ona təsəlli və başsağlığı verdilər. Sonra oradan birlikdə evə gəldilər.Atası Ağamürsəlin həftəsi idi. Bir neçə gün təziyədarlıq və dostaşnanı qəbulla məşğul oldu. Sonra atasının qoyub getdiyi əmlak və sərvətin hesabına oturdu. Ağamürsəl son günlər ağır borca düşdüyündən mülklərinin bir çoxunu satmışdı. Həyatının son dəqiqələrində klubda qumar oynarkən yüz min manat uduzmuş, bir buruğunu da bir mədənçinin yanında girov qoymağa məcbur olmuşdu. Klubda oyun stolu üzərində bir əli ilə qədəhi dodaqlarına götürdüyü, o biri əli ilə də kartı açmaq istərkən ürək partlamasından vəfat etmişdi. Atasının bu qədər israfçı və belə faciəli ölümü Əşrəfi çox düşündürdü. O, əvvəlcə əyyaşlıq və səfaləti ataraq işə ciddi yapışmaq və atasının puç etdiyi sərvəti yenidən qazanmaq, buruğu girovdan çıxartmaq istədi. Ancaq Moskva həyatı bütün qüvvəti ilə onu özünə doğru çəkməyə başladı, o bütün əşya və əmlakını satıb Moskvada yaşamağa qərar verdi, çünki Bakı onu sıxırdı. Başqa sərvətdarların oğulları ilə rəqabət etmək iqtidarı qalmamışdı. Bu səbəbə görə Bakıdan tamamilə uzaqlaşmaq istəyirdi. Lakin o günlərdə Gülcahan xala ilə görüşməsi onu Moskva səfərindən daşınmağa məcbur etdi.
Ghazal 137پر گذشتم به تماشاگه انسان و ملَکسیر کردم همه خوبان جهان را یک یک
Atashkadeh, chapter 22ماند چون تنها به میدان شاه دینغلغله افتاد بر چرخ برین
Mufrad 12ملامتی نتوان کرد روستایی راکه پیش شهد و شکر نام کشک و دوغ برد
Qafil yaşamaqdansa gözəl kardır ölməkQafil yaşamaqdansa gözəl kardır ölmək,Hərçənd ki, qəflətlə dəxi ardır ölmək;
Tarla mənzərələriMən rəssam olsaydım, elə həmin bu yerdə, Alıuşağı kəndinin üzüm bağları qurtaran, pambıq tarlaları başlayan yerdə dayanar, bir yuxarıya - Kəpəzə, Qoşqara gedən yollara, bir də aşağıya - qələmə, palıd, qarağacların arxasında görünən, Reməyə ətəklənən geniş düzlərə baxar və fırçamı işə salardım. Burada gözəl bir lövhəni əmək qəhrəmanlarının əlləri yaratmışdır. Deyəsən, fikrimdən keçəni "Azərbaycan" kolxozunun qocaman sədri, sovet kəndinin məşhur adamlarından biri - Allahverdi əmi hiss etmişdi:– Gedək, - dedi, - tarlada gözləyirlər.
Ləbi-ləlin həvəsilə cigərim xun olmuşLəbi-ləlin həvəsilə cigərim xun olmuş,Rəngi-zərdim onunçün əşq ilə gülgun olmuş.
Həkim, mənə o nüsxəni yazma sənHəkim, mənə o nüsxəni yazma sən,Mənim dərdim başqa dərman istəyir.
Səni sevdim ki...Mən səni sevəndə yaz havasıydı,neyləyim, taleyin gözü tökülsün.
Ancə sənsiz ağlardım, ey baği-cənnət laləsiAncə sənsiz ağlardım, ey baği-cənnət laləsiKim, düşər hər yan gözümdən uş cigər pərkaləsi.
İkinci pərdəH ə s ə n x a n--Bu inqilab törədəni
Ghazal 6553ای دل ز اوضاع جهان بیگانه شو بیگانه شوبا آن نگار خانگی همخانه شو همخانه شو
Rubai 292گفتی که تو را شوم مدار اندیشهدل خوش کن و بر صبر گمار اندیشه
Ghazal 467توبه کردم ز توبه کردن خامببر این جامه و بیار آن جام
Rubai 78علم و ادبست مایه عز و شرفگوهر که نباشد چه گشاید ز صدف
Arvada gücləri çatırBizim qeyrətli cavanlarımız başlarını salıblar aşağı elə köhnə qayda ilə gedirlər: köhnə qayda budur ki, heç bir müsəlman arvadının ixtiyarı yoxdur kişilər ilə üzü açıq danışsın.Amma indi yeniyetmə qadınlarımız bu köhnə qaydanı pozmaq istəyirlər və nəinki yad kişilər ilə danışıb gülüşürlər, hələ bəlkə teatrlarda onlar ilə bir yerdə oynayırlar da.
Ben cânı niderem velî cânâna sahlaramBen cânı niderem velî cânâna sahlaramBen akl ile gönülümi şol câna sahlaram
Khosrow and Shirin, chapter 96دگر ره گفت ما اینجا چراییمکجا خواهیم رفتن وز کجاییم
Ghazal 67خورشید منور ز جمال تو هویداستدر مشرب عذب تو چه گویم که چه سرهاست؟
XLII. QəzvindəBiçeraxov Həmədandan Qəzvin üzərinə hücum etdiyi zaman, Leyla xanım Həmədanda qalmışdı. Çünki Qəzvin şəhərinin alınması ehtimal olunurdu.Kiçikxanın böyük hazırlıq gördüyü, alman miralayı Fon-Pahenin komandası altında böyük ordu yığması və ingilislər gəlmədən Qəzvin şəhərini işğal etmək şayiələri ağızdan-ağıza dolaşırdı. Lakin bu şayiələrin əsası olmadı. Fon-Pahen Kiçikxana təslim olmağa hazırlanmış Qəzvin şəhərini almağa cəsarət etmədi.
Ghazal 229با چنین حسن آن صنم گر بی حجاب آید برونآفتاب از برقع و ماه از نقاب آید برون
Töhfeyi-Sami, bölmə 142از اکابر یزد است و مسقط الرأسش قصبه میبد است در اوان جوانی بشیراز رفته نزد علامه دوانی تحصیل نموده و در اکثر علوم خصوصا اقسام احکام حکمی فیلسوف و در میان همگنان بصفت عالی رتبت انی اعلم مالا تعلمون موصوف گردید، تصانیف متینش بسیار، در رغرر فواید رزینش قلاده ی گردن روزگار، از جمله شرح دیوان معجز بیان حضرت امیرالمؤمنین (ع) اگر چه شیعه در آن که تمام دیوان شعر آنحضرت است سخن دارند اما در اینکه گاهگاهی کلمات معجز آیات موزون از آن حضرت سر میزد .هیچ شکی نیست و تخلص آن حکمت شعار منطقی است این مطلع و این معما از اوست :دگر شب آمد و من مبتلای هجرانم
Tarkib-band 3تا چمن را آسمان با سیب و آبی جفت کردبوستان را روزگار از لاله و گل کرد فرد
Əzudüddövlənin oğlunun xəstələnməsiƏzudun oğlu oldu çün bimar,Atasından tükəndi səbrü qərar.
Kimlərdir, bilsən, oğlumKimlərdir, bilsən, oğlum,Qaranlığı dələnlər.
Rubai 142ای دل! تو اگر ز رنج جان پرهیزیدر جستن وصل آب رخ خود ریزی
Bir dədə axtarıramEldən gizli deyil bu, yetim böyümüşəm mən,Məşq edirəm qələmlə kağızlar üstdə hərdən.
Çıx, ey qaniçən yırtıcı, çıx torpağımızdan!Çıx, ey qaniçən yırtıcı, çıx torpağımızdan!Xain gözünü çək dərəmizdən, dağımızdan!
Hər şey köhnəDoğarmı bir yenilik bu hilalın altında?..Bu yer, bu göy, bu günəş köhnə, bu həyat köhnə!
Ghazal 151قدح زمرد و می لعل و دست ساقیسیمخزینهای به کف آوردهام به یک تسلیم