Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
چو شمعم سوخت دل بر یاد بزم مجلس آراییچراغ هر کسی را بخت می افروزد از جایی
Üç qara xəbərBu gün mən üç xəbər eşitmişəm. Doğrusu, başımdan deyəsən, bir ağrı tutub, az qalıram özümü öldürəm.Biri budur ki, Məhəmmədəlini taxtdan yendirdilər. Hələ bu məlum. İkinci xəbər budur ki, Bakıda hər nə qədər adlı müsəlman var, – hamısını bir-bir qatıblar “qazamata”. Ay, vay, nə yaman günə qaldıq! Dəxi Bakının nə ləzzəti? Dəxi bundan sonra ümidimizi hara bağlayacağıq? Heyif, heyif, evimiz yıxıldı. Dünyada az-çox şöhrətimiz Bakı ilə idi. Tamam yer üzündə Bakı yada düşəndə hamı bilirdi ki, bəli, yer üzündə müsəlman da var imiş. Amma indi, amma indi? Vaveyla! Əgər bir az belə getsə, dəxi heç, heç və heçdən də heç.
Şehâ gözün gibi dîde nedîdeŞehâ gözün gibi dîde nedîdeNedîde kanda olısar çü dîde
Ghazal 638ای ماه معربد، ز کجایی و چه نامی؟یا رب بفدای تو دو صد جان گرامی
Sən mana yar ol ki, könlüm bir dəxi yar istəməzSən mana yar ol ki, könlüm bir dəxi yar istəməz,Könlümün dildarı sənsən, özgə dildar istəməz.
Töhfeyi-Sami, bölmə 543شیرازی الاصل است و از جمله سکنه آنجاست ( هرات ) و بر مالی شهرت یافته در آن فن بدل ندارد، این ابیات از اوست :با عاشقان چو هستی جانا بجور مایل
Mehri-rüxsarüvi dil mahi-səmadən seçməzMehri-rüxsarüvi dil mahi-səmadən seçməz,Etibarı yox onun, ağı qəradən seçməz.
Nə gərəkDoğmaya yad nə gərək,Yad yasaq muradlıdır.
Məni görən kimi yarım özün kənarə çəkərMəni görən kimi yarım özün kənarə çəkər,Kənarə naz ilə biganəni dübarə çəkər.
Miscellaneous poem 590محبت چون کند زورآزماییشکست آرد به قلب مومیایی
Rubai 215ما ژنده سلب شدیم در خز نخزیمجز خار نخائیم و بجز گز نگزیم
Ghazal 157زمانی خاطرم خوش کن به وصل روی گل رنگتکه دل تنگم ز سودای دهان کوچک تنگت
Ghazal 392نمودی لطف پیشم آمدی کردی ستم رفتیرسیدی بیخودم کردی به خود تا آمدم رفتی
Tövhid“Tərəqqi”ruznaməsinin 152-ci nömrəsindən başlamış bir neçə nömrələrdə baş məqalələrin cərgəsində Bakı rus-müsəlman şkolaları və müəllimləri barədə bir neçə uzun məqalə dərc olunub. Məqalələri yazan bir nəfər “Sabiq müəllim”dir. Məlumdur ki, “Tərəqqi” qəzeti “Molla Nəsrəddin” kimi məzhəkəli cəridə deyil və bu qəzetdə yazılan baş məqalədə zarafatnan yazılmış bir söz və söhbət gərək olmaya. Lakin yuxarıda ad verdiyimiz şkolalar mübahəsəsinin bir yeri bizim üçün məzəli və gülməli nəzərə gəldi.Ruznamənin 153-cü nömrəsində məqalənin mabədində cənab “Sabiq müəllim” yazır ki: “Tamam Qafqazda türk dilini bilən bir şəxs vardır ki, o cənab da bu dili İstambulda öyrənibdir. Bu cənabı ortalıqdan çıxandan sonra görərik ki, tamam altı milyon Qafqaz müsəlmanları hamı ürəfa qismi ilə bir yerdə ana dilini necə ki, lazımdır, bilmirlər. Doğrudur, bəzi yazı-pozu bilənlərimiz bu iddiaya düşüblər ki, guya onlar türk dilinə aşinadırlar; lakin bu bir xam xəyaldır… Nə mollalarımız türk dilini necə ki, lazımdır bilirlər, nə mühərrirlərimiz, nə müəllimlərimiz və nə də qeyri savadlılarımız… Türk dilini bilmək üçün gərək onun sərf və nəhvinə, ədəbiyyatına, əruzuna, tarixinə, dilin təbiətinə və bir çox lüğəvi kəlmələrinə bələd olasan…”.
Zülfün kaçan ki yasaya iy şâh hayliniZülfün kaçan ki yasaya iy şâh hayliniGünden gerek ki yig göre ışk eri leylîni
Ghazal 646ای آتش سودای تو در جان جهانیوی از تو بهر گوشه خروشی و فغانی
Sənmisən, ey mahsurət, cənnətin eynində hurSənmisən, ey mahsurət, cənnətin eynində hur,Gözlərin eyni-bəladır, vəchinin alnında nur?
Töhfeyi-Sami, bölmə 544از جمله سکنه آنجا و استر آبادی الأصل است و از عروض و قافیه و صنایع شعری خبردار بوده چون در اعتقاد خلل تمام داشته همیشه اعمال ناشایست از او سر میزده، با جوان ساده رویی در خلوت سر آورده از زخم کاردی که از او خورده سر دفتر مسافران عدم گشته این ابیات از اوست :رقیب گفت غم خویش آن پری رو را
Tiğ etsə xətin pak sənə bir zərər olmazTiğ etsə xətin pak sənə bir zərər olmaz,Ayinədə seyqəl ola hərgiz kədər olmaz.
İçdən səslərYurdumun bağlarının gülləridir ilmələrim,Dədə Qorqud qopuzundan ucalır nəğmələrim.
Kimdə vardır, gözəlim, səndə olan cazibələrKimdə vardır, gözəlim, səndə olan cazibələrSənə dünyada məgər aşiq olan də qəm elər?
Miscellaneous poem 614اگر ز تیغ کند روزگار افسر توبرون نمی رود این باد نخوت از سر تو
Rubai 233بیآنکه بدی به جای آن مه کردمیا هیچ گنه نعوذبالله کردم
Ghazal 160سرشک دیده دلیلست و رنگ چهره علامتکه در فراق تو جانم چه جور برد و ملامت!
Ghazal 398نمود در دلم از آتش درون شررینهال عاشقیم داد عاقبت ثمری
HalalAxır vaxtlarda bəzi müsəlmanların öz halal övrətlərini evdə qoyub, gedib əcnəbi övrətlərindən rəfiqə tutmaqları başlayıb artmağa. Cənab Mirzə Abdulla “Tərəqqi”nin 160-cı nömrəsində bu məsələyə əl vurub, müsəlmanların bu hərəkətlərinin adını qoyur “xəbt gətirmək”, yəni dəlilik.Söz yox, o cür ki, cənab Mirzə yazır, – bu bir dəlilikdir, “aqilə, kamilə və mütəşəxxisə övrəti evdə gözüyaşlı qoyub, gedib ağılsız və kamalsız əcnəbi övrətini rəfiqə tutmaq” dəlilikdən də dəlilikdir. Amma yaxşı olardı ki, məqalə sahibi bizi başa salaydı ki, görək, aya, ağıl və kamalın mənası nədir və bizim halal övrətlər nəyin bərəkətindən o dərəcəyə qalxıblar ki, əcnəbi övrətləri bunların əlinə su tökməyə layiq deyildir. Bircə şərtimiz bu olsun ki, bu mübahisədə ortalığa murdarlıq söhbəti gətirməsin; çünki sən elə bircə bunu deyəsən ki, əcnəbi övrətləri əgər bizim xanımların əlinə su töksələr, xanımlarımızın pak əlləri murdarlanar, onda dəxi mən cavab verməyə aciz olaram.
Âlemde budur âdemînün hadd-i kemâliÂlemde budur âdemînün hadd-i kemâliKi ana tecellî kıla bir nûr-ı cemâlî
Ghazal 647ای خواجه، جمالست و جهانست و جوانیمی نوش می ناب بگل بانگ اغانی
Sünbüli-zülfünün əgər qonşusu lalə düşməyəSünbüli-zülfünün əgər qonşusu lalə düşməyə,Almaya kimsə könlünü, şiveyi-alə düşməyə.
Töhfeyi-Sami, bölmə 547نیز از جمله سکنه آنجاست و از مردم زاده های شروان است و اوقات به مویینه دوزی میگذراند گاهی نظمی از او سر میزند این ابیات از اوست :مبند حجره ی دل را همیشه بر شتری