Мирза Алекпер Сабир: Эпоха просвещения
Притворись угнетенным, не очень-то ной, экинчи!Не хитри, не виляй, как лисичка, смешной экинчи!
Meydana çıkıyorMahmud mənəvi bir tərbiyənin, bir tərbiyeyi-diniyyənin ağruşi-himayəsində böyümüş, həyatı-ictimayiyyətdəki telxiyi-xudkamidən zərrə qədər nəsibədar olmamış idi. O, həyatını köyünün gözəl dağları, məşələri, çəmənləri, suları arasında böyütmüş; məişətin, zövqün, xüsusilə aləm-cədidin, əsri-tərəqqinin təkamülündən xəbəri yox idi… O, Allahın yolunda səbheyi-bihüdudunu çəkməkdən başqa bir məşğəleyi-madiyyə bilməzdi… Insaniyyətin məmləkətində tazə adı, tazə sədası hənüz eşidilməyə başladığı vəqt Mahmud istiğraqi-xamuşi içində təçəlliyatı-təbiiyyəsinin əşari-mütəsəvvifəsilə dəmgüzar idi…Gözəl dağlar, gözəl çəmənlər, gözəl sular, - bunlar həp təbiətin vəsaiti-ilhamdır. Hər ruh öz nəsibeyi irşadını onlardan alır… Mahmud da təbindəki ilhamatı-mütəaliyyəsini o kimi şeylərə məcub görüyordu…
Ləbbəyk icabətSevgili, yeganə “Irşad”ımızın 272-ci nömrəsində “Ümum müsəlmanlara!” sərlövhəli məlaləyi oxuduqda şairir-həcvgu Əşrəfin şu qitəsi xatirimə gəldi:Ey vətən, ver əlini bir sıxayım,
YadigarMöhtərəm Molla Nəsrəddin əfəndi!Acizanə xahiş edirəm ki, bu neçə
Komediya kəmali-ləyaqətlə oyanıldıAvrustun 3-də Salamovların evində Qarabağda axır vətdə erməni-müsəlman qirğınında yaralanmış müsəlmanların mənfəətinə müdiri-məsuk uçitel Əlicabbar Orucəliyev cənablari sair ziyalı cavanlar ilə mütəffiq N.Vəzirovun dörd pərdəli “Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük” komediyasın səhneyi-tamaşaya qoydular. Spektakl çıxarılacaq otaq vəsi və geniş zaldan ibarət idisə də, izdiham və qələbəlikdən insan adətən yerindən hərəkət edə bilməyirdi. Tamaşaçiların boylə cəm olduqlarında ancaq ianə etmək ən ümdə məqsədləri və saf-sadiq niyyətləri olduğu hər kəsin nasiyeyi-əhvalından müşahidə olunurdu. Ianə mətlub vəchilə olmuş idisə də, spektakl dəxi müntezəm bir surətde tərtib olunmuş vəz ilə hüzurə çıxarılıb, kəmali-ləyaqət ilə oynanıldı.Cəbrayılov cənabları (Hacı Qənbər) hansi ki, öz dövleti[ni] əla dərəcədə dərk etdiyindən hərəkati-səkənatında və ədayi-kəlimat və bəyənatında ziyadə məharət göstərib, cəmaəti qah-qah ilə güldürürdü. Cənab Məhəmmədov (Aşıq Vəli) aşıqlar tərzində gözəlcə saz çalıb, xoş avaz ilə oxumağında və məlahətli oynamağında cəmaəti valeh ediyordu. Ağalarbəy Hüseynbəyov (Əşrəf) özünü səhneyi-tamaşada asudə saxlamaqla müəssir dediyi ibrətamiz sözləri tamaşaçıları məbhut etmişdi. Mustafayev (Cəbi) öz rolunu nəhayət dərəcədə əzbərləmişdi. Danışığında, hərəkətində bir hiyləkar nökəri mücəssəm ediyordu.
QeyrətBu gün aləmi-mətbuatı-islamdə nəşr olunan qəzetlərin hansı bir nömrəsidir ki, onda islamiyyətin tədənnisindən bəhs edilib tərəqqi və təalisinə milləti-islam tərğib və təhris olunmasın?Zənni-axizanəmə görə bunca tərğib və təhrisdən murad islamın ancaq islamiyyət ilə bərabər edəcək olduğu tərəqqisidir ki, onun sayəsində hər cəhətlər qeyrəti-islam edəcək və namusi-millət mülahizə olunsun; nəinki daireyi-islamdan xaric tərəqqidir ki, onilə nə irzi-islam mühafizə və nə qeyrəti-millət oluna bilər.
Qarğa və tülküPendir ağzında bir qara qarğaUçaraq qondu bir uca budağa.
Ax!..Necə kef çəkməli əyyam idiАх, как чудно с друзьями я жил тогда!Наш народ с темнотою дружил тогда!
Ay can, ay can!Всем газетам с этих пор - грош цена! Ай джан, ай джан!Травле праведных - конец! Тишина! Ай джан, ай джан!
Aldanmaram ki, doğrudur ayinin, ey əmu!Не верю я, что речь твоя чиста, честна, святой отец!Коль прав ты, пусть меня возьмет сам сатана, святой отец!
Amma, millət a!Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....Az zamanda nə sərəncam etdi?! Amma, millət a!....
Analar bəzəyiЯ украшением зову не жемчуг и не лал,Не вижу я теперь, чтоб жизнь нам камень украшал.
ArzuХоть бы не было ремесел, школ, наук и обученья,От наук и обученья ждут нас только огорченья.
Adəmi adəm eyləyən parədirAdəmi adəm eyləyən parədir,Parasız adamın üzü qarədir,
Bakıda bir kənddə mühavirəKəndli:— Denilir, elm oxuyun, sözləri hər anda bizə,
BənzətməSonya, ey dilbəri-pakizə-əda!Sənə bu Naqdı bəyin canı fəda!
Bəzi yerlərdə təsadüf olunur aşa, ətə!На плов я в домах набредаю подчас и на мясо,Бросаюсь - еда хороша даровая! - на мясо!
Bir bölük boşboğazıq, heyvərəlik adətimizМы - орава дармоедов, наше дело - вздор болтать.И писать мы разучились, и отвыкли мы читать.
Bir bəhanə əldə ünvan etməli bundan soraНайдем предлог какой-нибудь - отныне до скончанья дней,Чтоб к жизни прежней край вернуть - отныне до скончанья дней!
Bir cibimdə əskinasımВ одном кармане - векселя, в другом - рубли, рубли, рубли!Такую сладостную жизнь, аллах, продли, продли, продли!
Bir dəstə gülИранец говорит: «Я правде рад всегда».Османец: «Мой народ свободе брат всегда».
Bir gülVaiz ki, çıxar minbərə tez püflər odu,Təkfirə qoyar kimin ki, eşq isə modu;
Bimərhəmət əyanlarına şükr, xudaya!Bimərhəmət əyanlarına şükr, xudaya!Bu sahibi-milyanlarına şükr, xudaya!
Bizə nə?Если бедствия пришли раздавить народ - нам что?Если с голоду бедняк почему-то мрет - нам что?
Теги расставлены автоматически по ключевым словам и уточняются редакторами.