Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Yenə fikrim seyrə çıxdı yer üzünü başdan-başa,Dünya böyük bir tamaşa...
Salam, a zirvələrSalam, a gədiklər, salam, a dağlar!Yenə boynunuzu qucmaq istərəm.
Bu gün ol şuxi-sitəmkarə rəqibdən yaniBu gün ol şuxi-sitəmkarə rəqibdən yaniQıldım izhar qəmü dərdi-dili pünhani,
Haqq sözün yaz üstünəYaz gələndə bağlara bülbül qonar yaz üstünə,Çox gələr çox üstünə, çox az gələr az üstünə.
Qu quşunun nəğməsiDeyirsən: “Məhəbbət şerlərininHamısı qısadır – bir bənd, iki bənd”
Mənim taleyimi yazan ayrıdıSənə neyləmişəm it cənabları,qızışıb hürürsən məni görəndə.
Nola, ey Leyli, məni-Məcnuni xürrəm qılğasanNola, ey Leyli, məni-Məcnuni xürrəm qılğasan,Bəzmi-vəslin içrə mən məhrumi məhrəm qılğasan.
“Tərcüman” nə deyir, nə söyləyir?Biz “İrşad”ın keçən nömrələrində yazmışdıq ki, dumanın sağ tərəfi, yəni pruşkeviçlər, şulginlər və sair mühafizəkar və zülmətpəsəndlər dumanı bir “yəhudi yığıncağı” deyə hesab edib, dağıdılmasını arzu etdikləri üçün bu arizuyi-nifrətəngizi hüsulə gətirməkdən ötrü istəyirdilər ki, sol tərəf üzvülərin hərəkati-ifratpərvəranəsindən istifadə edərək, dumanı elə bir hala qoysunlar ki, hökumət tərəfindən dağıdılması naçar olsun. Bunun üçün onlar bir gün surəti-rəsmiyyədə duma əhlinə təklif etdilər ki, bütün duma, Rusiyada davam edən siyasi qətl, cinayətlərə qarşı izhari-nifrət etsin.Bu təklifin nə qədər yersiz olduğunu və bu günə təkliflərin duma vəzifəsinə bir o qədər aid olmadığını biz keçən nüsxələrdə yazmışdıq və onu da demişdik ki, duma sağların bu məsələsinin həllini gələcək günlərə saxlayıbdır. O vaxtdan bəri məlumdur ki, dumanın hər bir fraksiyası bu məsələ barəsində düşünüb, yəqin müəyyən bir fikir hazırlayıb. Burada bizim diqqətimizi artıq cəlb edən o idi ki, görək dumanın müsəlman fraksiyası ki müsəlman ittifaqının mərkəzi komitəsi üzvləri ilə bərabər iş görməyə başlayıbdırlar, bu məsələyə dair nə qərar ittixaz edəcəkdir. Biz bu qərarı, təkrar edirəm, böyük bir diqqət İlə gözləyirdik, çünki məsələ çox “nazik” olduğundan qorxurduq ki, birdən müsəlman fraksiyası əhyana səhv düşüb, özünü “komprometirovat” eylər, yəni bütün həqiqi hürriyyətpərvərlər gözündə etibardan düşməyə məcbur olar. Lakin digər tərəfdən duma üzvlərinin və xüsusilə mərkəzi komitə əzasının sahibi-ittila və bəsarət olduqları bizi bir qədər arxayın edirdi. Gözləndiyi üzrə müsəlman şöbəsi həmin dediyimiz məsələni bu günlərdə müzakirə edib, öz qərardadlarını bəyan etdilər və biz kəmali-xoşnudi və məsərrət ilə bildik ki, bizim duma müsəlman şöbəmiz bu məsələyə dair belə bir layiqli qərardad ittixaz edibdir ki, onun ixtisari budur:
Ey könül, sidqilə hər kim şah ilə yoldaş olaEy könül, sidqilə hər kim şah ilə yoldaş ola,Yüz gərək döndərməyə hər necə kim, yoldaş ola.
Adına bənzəyə bilərsənsəAdın ürəyimi bəzəyən arzu,Adına bənzəyə bilərsənsə, gəl.
Газель 6553ای دل ز اوضاع جهان بیگانه شو بیگانه شوبا آن نگار خانگی همخانه شو همخانه شو
Рубаи 137زلف تو بنفشه ار غلامی فرمودزین روی بنفشه حلقه در گوش نمود
Газель 249بیروی تو جان در تن بیمار همی باشددل شیفته میگردد، تن زار همی باشد
Касыда 20فلک ز دور مخالف مگر پشیمان شدکه هرچه در دل ما بود عاقبت آن شد
OrucluqKeçən vaxtlarda ramazan ayı hələ daxil olmamış başlardıq orucluqdan yazmağa.O vaxtlar yazmağın da çox mənası və əhəmiyyəti var idi. Səbəb bu idi ki, camaat çox avam idi. Bikar mollalar fürsət tapıb, gündüzlər mömin müsəlmanları “Ya Əli, ya əzim” və gecələr “Bəy ya Allah” ibadət və riyazətə məşğul edirdilər ki, onları həmişə qaranlıqda saxlamaq ilə öz mövqelərini təmin etsinlər.
Sâkî tolu sun âşık-ı şeydâ gicesidürSâkî tolu sun âşık-ı şeydâ gicesidürMutrib di yü usanma ki yeldâ gicesidür
Семь красавиц, глава 5ای دل از این خیال سازی چندبه خیالی خیال بازی چند
Рубаи 13یک چند مرا پیر خرد گفتی پند :هان!تانکنی به مهرورزی پیوند
Üçüncü pərdəVaqe olur Misrin kölə satılan bazarında. Tacirlər öz kölələrinə təmiz libas geyindirib saxlamışlar. Yusifin ağası Malik isə öz arxadaşları ilə bərabər, Yusifə bahalı paltar geyindirib satmaq üçün saxlamışdır.*Malik** — *(Yusifə)*
Газель 72ز بند زلف تو جان مرا نجات مباددل مرا نفسی بی رخت حیات مباد
Töhfeyi-Sami, bölmə 36میگویند که از نسل خواندیانست اول در کاشان متوطن بوده بواسطه بدنامی متوجه هند شده در آنجا بواسطه فضل ترقی تمام کرد چنانکه وکیل نظام شاه پادشاه هند شد اما در آنجا بر خلاف اعتقاد اهل ایران نسبت باو علم مذهب اثنا عشریه برافراخت بلکه پادشاه را نیز از جمله شیعه اهل بیت ساخت و در شهور سنه اثنین و خمسین و تسعمایه متوجه عالم عقبی گردید، در جمیع اصناف شعر میگفته خصوصا قصیده و این مطلع قصیده به تتبع انوری از اوست :شاهد مهر چو آید بشبستان حمل
Касыда 106گشت کوه و باغ در زیر گل بیجاده رنگساق و سم از گل چریدن کرد چون بیجاده رنگ
…Dilərdi tüstüdən olmaq kənarə…Dilərdi tüstüdən olmaq kənarə,Bətər ondan bu iş kim, düşdü narə.
ŞerimŞerim, ey varlıqda bir parçam mənim,Sənsən yer üzündə tanrıçam mənim!
Рубаи 43گندانی را کز آفتابه ش نم زادچون آتش خاطر آب خود داد به باد
Göy gölBəlkə də bu sirri bilmirsən özün,Sən bütün göllərin başısan, Göy göl.
Bayram yeli əsdi, gülüzarım təzələndiBayram yeli əsdi, gülüzarım təzələndi,Şadlıq gətirən xəlqə baharım təzələndi.
Həyat-sevməkdirQurumlu bir ocaq kimi fikrimə his çökmüşdü,Qanadlanan ümidimi qırıb yerə tökmüşdü.
Рубаи 8جانا دل مسکین من این کی پنداشتکز وصل توام امید بر باید داشت
Рубаи 16گاه از نفس سینه سوزان پیداستگاهی ز نگاه گرم خوبان پیداست