Timsah ovu

Günəş tovuz qanadlarını Nil çayı sahillərinə çətir kimi açmış, quşlar xurma, limon və portağal ağaclarında səhər şənliyinə başlayaraq, budaqdan-budağa atılır, yeni doğmaqda olan günəşi şən nəğmələri ilə salamlayırdı. Səid, oğlu Nail ilə xurma ağaclarının quru budaqlarını kəsib yerə atırdılar. Bu zaman arvadı Zəhra aşağıdan səsləndi:– Səid, qapıya arşın malçı gəlmişdir, pul ver, Naziləyə paltarlıq üçün üç arşın çit alım.

Abdulla Şaiq195016 dəq
Üçüncü pərdə

Dördüncü şəkilSəhnə bəyin malikanəsini təsvir edir.*

Abdulla Şaiq194817 dəq
IX

Rəcəb ov tulası kimi Xasayı yanına salıb ova çıxmışdı. O bu gün olduqca şıq geyinmişdi. Başında qiymətli şlyapa, boynunda qalstuk, əlində kitab və dəftərlə dolu bir portfel var idi. Zahirdən heç kəs onun əsil peşəsini təyin edə bilməzdi. Xasay onun arxasınca gedir, heyrətlə Rəcəbə baxıb gülürdü. Stansiyaya çatınca hər ikisi atılıb içi adamla dolu bir tramvaya mindi və dərhal adamların içinə soxuldu. Tramvayın ortasında üstü-başı təmiz iki nəfər danışırdı. Xasay onların o yan bu yanına keçib yoxlamağa başladı. birinin cibində pul olduğunu Xasay gözqaşla Rəcəbə bildirdi. Rəcəb o adama yanaşdı. Görməsin deyə iri portfelini onun köksünə sıxaraq əlini cibinə soxdu. Pulu iki barmağı arasında yavaşca çıxarmaq istərkən kişi anladı, tez əlini cibinə uzatdı, Rəcəb əlini onun cibindən çıxarınca kişinin əlinə toxundu. Kişi çəkilərək:– Ay, nə edirsən – deyə heyrətlə Rəcəbə baxdı.

Abdulla Şaiq19351 dəq
XIII

Xasay hər gün məktəbdən evə döndüyü zaman halı dəyişirdi. Bir gün evdə yalqız olduğundan artırmada durmuş, gözlərini pəncərədən bağçaya dikib düşünürdü. Atası sağ olduğu zaman bağçada bərabər çalışdıqları xoşbəxt günlər, sinifdə birinci əlaçı olduğu, atasının ölümü, anasının Rəcəbə ərə getməsi, bu quldurun təsiri ilə azğın yollara sapıb işıqlı, uca göylərdən bataqlığa düşməsi – bütün bunlar kino lenti kimi bir-bir onun gözləri önündən keçirdi. Bu acı xatirələr içində onun ruhuna işıq, qəlbinə sevinc verən heç bir şey yox idi. Yalnız ruhunu oxşayan, səmimi məhəbbət bəsləməyə başladığı sevimli müəllimi Kamil idi. Düşündükcə, Kamil müəllim onun gözləri önündə böyüdükcə-böyüyür, canlı bir heykəl kimi qarşısına dikilib ona: “Qorxma, sənin fitri istedadını inkişaf etdirmək üçün bütün qüvvə və iradəmi sərf edəcəyəm” – deyirdi.Xasay düşüncələrlə bağçaya çıxdı. Bağça əvvəlki bağça deyildi, alaq basmış, su verilməmiş olduğundan çiçəklər solmağa başlamışdı. Xasay o solğun çiçəklərə baxıb acı-acı gülümsədikdən sonra: “Atam sizi beləmi becərirdi?” – dedi. Sonra qollarını çirmələyib bağçanın alağını etdi, təmizlədi, süpürdü, tam iki saat çalışdı. Vəzifəsini bitirmiş olan adamlara məxsus bir tövrlə bağçaya bir də baxdı. Bu dəfə bağça ona bambaşqa göründü.

Abdulla Şaiq193512 dəq
Üsyan et!

Ey sönük, çürümüş dünya, parçalan!Qusduğun: əsarət, zəncir, ölüm, qan!

Abdulla Şaiq19211 dəq
Birinci pərdə

Səhnə. Azərbaycan kəndlərindən birini təsvir edir. Qabaq tərəfdə kəndə gedən*dar bir yol, sağ tərəfdə İldırımın kiçik bağı və dəyirmanı. Sol tərəfdə Ba laxanımın*

Abdulla Şaiq192613 dəq
Bir quş

Bir quş səhər ertə bağçabağda,Çör-çöp daşıyıb yuva tikirdi.

Abdulla Şaiq19061 dəq
Sən güləndə

Sən güləndə ellərəAl günəşli yaz gəlir.

Abdulla Şaiq19451 dəq
Üçüncü pərdə

Dördüncü şəkilSəhnə kiçik dağ ətəyini təsvir edir. Orta tərəf qamışlıqdır. Sol tərəfdə köhnə daxma,*

Abdulla Şaiq11 dəq
Solmaz və sönməz

Cəfər Cabbarlıya*Fəza kimi sonsuz, quru və susuz çöllərdə yetişmiş cansız bir fidan idin, nə günəşin hərarətindən qoruyan sərin bir kölgəliyin, nə də soyuq ruzgar və acı qasırğalardan sığınacaq bir koman vardı. Başın üzərində çaxan alovlu şimşəklərin, ayaqların altında sönən fırtınaların ağır qırmancları altında əzilə-əzilə, çarpışa-çarpışa arxasız və köməksiz böyüdün. Həyatın ağır zərbələri o arıq və zəif vücudunu gəmirdikcə, sən öz sarsılmaz iradənə sarılaraq, dimağındakı atəş, ruhundakı qüvvət, qəlbindəki hərarətlə durmadan məqsədə doğru irəlilədin. Lakin mənzil uzaqda idi... Ey günəşli yolun gənc yolçusu, səfərin haraya?

Abdulla Şaiq19354 dəq
Nişanlı qız

Zülmət gecədə nişanlı bir qızBir hüzn, kədər içində yalqız,

Abdulla Şaiq19081 dəq
Fidan

Ağacların arasında ulu, sağlam bir kötük,Ağır, kəskin baltalarla qol-qanadı qırılmış,

Abdulla Şaiq19141 dəq
İrəli!

Keçmişləri unut, quzum, artıq ona əl vurma!O dumanlı pərdələri üzərindən qaldırma!

Abdulla Şaiq19141 dəq
Vətən nəğməsi

Ey dünyaya aydınlıq saçan odlar diyarı!Sən ey sönməz günəşin xəzangörməz baharı!

Abdulla Şaiq19431 dəq
Təbriz

Mən çoxdan həsrətəm vüsalə, Təbriz.O ceyran baxışlı cəmalə, Təbriz.

Abdulla Şaiq19491 dəq
Yeni ailələrə

Hər oğlan ki evlənir, hər qız ki gedir ərə,Xoşbəxtlik istəyirsə, bunu alsın nəzərə:

Abdulla Şaiq1 dəq
Aydoğdu

İ Ş T İ R A K E D Ə N L Ə R**:Aydoğdu – 30 yaşında gənc*

Abdulla Şaiq12 dəq
Keçi

Ala-bula, boz keçi,Ay qoşa buynuz keçi!

Abdulla Şaiq19061 dəq
Cütcü

Cütçü, əkinçi baba,Bahar gəlir, qalx daha!

Abdulla Şaiq19071 dəq
Pionerlə

Təbiət canlanır, bahar çağıdır,Bağçalar, yamaclar çiçəklənmədə.

Abdulla Şaiq19372 dəq
Bahar bayramı

Ey səməni, saxla məniHər il göyərdərəm səni.

Abdulla Şaiq19451 dəq
Alma oğrusu

Alman yazıçısı V.Buşdan iqtibasAslan ilə Əmir, həm Cabbar,

Abdulla Şaiq19062 dəq
Pioner düşərgəsində

Yay tətili yenicə başlamışdı. İçərisi sevinclərlə aşıb-daşan, boyunları qırmızı qalstukla bəzənmiş pionerlərlə dolu avtobus düşərgənin qapısı qarşısında dayandıqda elə bir qurbağa gölünə bir daş atdılar. Uşaqlar intizar içində gözləyirdilər ki, birdən şofer çox uzun davam edən bir fit verdi. Fitin verilməsi ilə qapının açılması bir oldu. Qapıya qoca bağban Salman dayı çıxmışdı. Həmişəki kimi bu dəfə də o öz kiçik dostlarını qızğın bir məhəbbətlə qarşıladı. Keçən il yay tətilini həmin düşərgədə keçirmiş Azər yaşıl bağı, bostanı, becərilmiş çiçəkliyi quş baxışı ilə süzərək:– Qocalar demişkən, Salman dayı bağı yenə cənnətə döndəribdir, – dedi.

Abdulla Şaiq195512 dəq
Hacıleylək və sərçə

Bir Hacıleylək çinar ağacının ən yuxarı budağında yuva tikmişdi. Bir sərçə də həmin yuvanın altında məskən salmışdı. Bir gün hacıleylək sərçəyə dedi:– Qonşu, sən mənim yuvamın kölgəsində yaşayırsan, mən olmasam günəş səni və balalarını yandırıb kül edər. Sərçə cavab verdi:

Abdulla Şaiq1 dəq
Birinci pərdə

Birinci şəkilSəhnə, Poladın kiçik həyətini və yoxsul daxmasını təsvir edir.*

Abdulla Şaiq7 dəq
XV

Badam təzə xidmətindən çox məmnun idi. “Fabrik işlərinin bu qədər maraqlı olduğunu bilmirdim, yoxsa çoxdan girmişdim” – deyirdi. O indi iclaslara gedir, yoldaşları ilə yarışır, staxanovçu olmağa çalışırdı. Fabrik həyatı, əmək və sənət onun görüşünü, xasiyyətini, vərdişlərini gündən-günə dəyişirdi. O, indi əvvəlki tənbəl, bacarıqsız, biliksiz Badam deyildi; girir-çıxır, yeni həyat və quruluşun hər üzünü, hər səhifəsini öyrənməyə çalışır. savad məktəbinə gedirdi.Badam fabrikdə təmizlik briqadasına üzv seçilmişdi. Briqada üzvləri qərara almışdı ki, əvvəlcə öz evlərini gəzsinlər. Bu qərar Badamı çox qorxutmuşdu. Özü briqada üzvü olduğu halda, ev-eşiyi təmiz olmazsa, yoldaşlarının yanında qızaracağından qorxurdu. Odur ki, işdən evə gəlincə ev-eşiyi süpürdü, təmizlədi, şeylərin üstünü sildi. Xasayın və Zinyətin iş köynəyini dəyişdirdi. Stolun üstünə yeni süfrə sərdi, çarpayılara ağ mələfə çəkdi. Divardan üç üz silən asdı. Bu çalışmalarda qızı Zinyət də ona kömək edirdi. Badam evinə-eşiyinə baxıb sevinə-sevinə:

Abdulla Şaiq19354 dəq
Layla

Layla, mələgıim, körpə balam, sevdiciyim, yat!Bir də ələ düşməz bu uşaqlıq dəmi, heyhat!

Abdulla Şaiq19091 dəq
Simurğ quşu

Xalq əfsanəsi*– Anacığım, bax o uca, sarp dağa,

Abdulla Şaiq19144 dəq
Ana

Ana, ana – bu kəlməcik hər körpənin ən ilkinÖyrəndiyi bir kəlmədir, əmdiyi süddən şirin.

Abdulla Şaiq19451 dəq
Ata öyüdü

Ey oğul, böyüdün kamala çatdın;Çalışdın, səyinlə bu hala çatdın.

Abdulla Şaiq19453 dəq