Abdulla Şaiq
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
ISəhərdən bəri iztirab və sıxıntılardan sonra yenicə yatağıma uzanmışdım ki, qonşu evdən yanıqlı bir şivən qopdu:
AnabacıMəşğələmdən geri dönürdüm. Gecəki yağışın çuxurlarında gölməçələr yaratmış ensiz bir səki ilə gedirdim. Bu vaxt qarşıma arıq, ətsiz vücudunu yamaqlı bir çarşaba bürümüş qadın çıxdı. Altmış yaşlarında olan bu qadın çarşabı altından damarları görünən sümüklü əli ilə bir kağız parçasını uzadaraq:– Oğlum, al bu kağızı oxu, gör kimə çatacaq? – dedi.
XAxşamüstü idi. Adamlar sirkin kassası qarşısında toplanıb bilet alırdılar. O gecə yeni və gözəl nömrələr göstəriləcək idi. Xasay bilet almaq bəhanəsi ilə adamların içərisinə soxulmuşdu. Ancaq çox çalışdı, bir şey bacarmadı, axırda onu “xuliqan” deyə dümsükləyib qovdular. Xasayın bazarı tutmamışdı. Bir tərəfdə durub qəmli-qəmli düşünürdü. Bu zaman yaşlı bir qadın əlində sirk bileti onun yanından keçərkən Xasay bileti onun əlindən alıb qaçdı. Qadın arxasınca bağıra-bağıra qaldı... İçəridə oyun başlanmış, qadın getmişdi... Xasay biletini göstərib içəri girdi.Gecikmiş tamaşaçılar qapı ağzında toplanıb tamaşa edirdi, Xasay onların arasına soxuldu. Bu zaman təlim verənlərin birisi eşşəyin qulağından tutub səhnəyə gətirdi. Kiçik bir stol qarşısında durdular. Təlim verən üzünü tamaşaçılara tutub dedi:
Niyə uçdu?Uçdu mələkim, qaldı mənə dərdü məlalı,Fəryad! Yenə almaqdadır ətrafımı zülmat!
ƏkinçiYaz qapını aldı, əkinçi, oyan!Dur ayağa, tarla səni gözləyir.
Əkin nəğməsiÇək, şumla yeri, durma daha, qaşqa kəlim, çək!İndi sənə yem, su verərəm, durma, kəlim, çək!
İyirminci əsrə xitabMəzlumların ümidisən, ey əsri-pürxətər!İzlər böyük addımlarını bir sürü bəşər!
BaharHaydı, bu boranlı qış da bitdi.Alqışladığım bahar yetdi.
ŞəklindəÜzümdə gərdi-təkəddür niqab şəklində.Gözümdə əşki-təhəssür hübab şəklində.
Neçin böylə gecikdin?İntizar qarşısında*Sənsiz qəlbim qırıq, sönük, çeynənmiş, xırpalanmış,
Arazdan TuranaBin göl ətəklərindən coşğun Araz axaraq,Yıldırımlı, qartallı qayalara çarparaq,
O sən idinMən bir gözəllik heykəli, dilbər, afət bir pəri,Xəyalımda təsvir edər, durardım çoxdan bəri
Şərq gözəlinəŞəfəqlər sökərkən öpüşlərindənYaranmış al, incə yanağın sənin!
Gənclik marşıAli Pedaqoji İnstitutun tələbələrinə*Bizik bilik, şan ordusu, Azərbaycan ordusu.
GözlərQıvırcıq saçının şux tellərindəÜlkər tək parlayıb axan, a gözlər!
Bu qürurlu boyun burulmazmı?Bu qürurlu boyun burulmazmı?Bu bulanıq sular durulmazmı?
Zəfər nəğməsiGözün aydın, ey müzəffər xalqımın oğlu, qızı!Gözün aydın, doğdu artıq şanlı zəfər ulduzu!
İstəkli nəvəm ÜlkərəBir gün səhər dalmışdım ulduzların seyrinə,Gözləyirdim üzümə haçan gülər Ülkərim.
Yandırdı məni yar bu hicran arasındaYandırdı məni yar bu hicran arasında.Kül etdi məni buteyi-əfğan arasında.
Qəsəm ol zülfünə ki, əldə bu can olsa idiQəsəm ol zülfünə ki, əldə bu can olsa idi,Ya ki bu qanə dönən qəlb nihan olsa idi.
Kimdir haqlı?İki pərdəli mənzum komediyaL.N.Tolstoydan iqtibas
Aldanmış ulduzlarBeş pərdəli dramM.F.Axundovun “Aldanmış kəvakib”
Aslan, qurd və tülküBir zaman tülkü, qurd, həm aslan –Hər üçü bağladı belə peyman;
İnqilab nəğməsiİnqilab nəsliyik biz.Hər bir işdə mübariz.
Məktəblilər marşıBiz maarif cəbhəsininAlnı açıq əsgəriyik.
Ana yurdumÇöllərindir şən,Hər yerin gülşən.
BaharUğur olsun, gözəl bahar!Səni ellər çox arzular.
GöyərçinGöyərçinəm, göyərçin,Kəkilim vardır çin-çin.
Kiçik qəhrəmanAzayın atası Böyük Vətən müharibəsinin lap birinci ilində əsgər getmişdi. Anası da dəmir yolunda işə düzəlmişdi. Atasının ayrılığı Azaya çox təsir edirdi, onu hər yadına salanda faşistlərə lənət oxuyurdu.Bir gün Azay yuxudan həyəcan içində oyandı. Çox halsız və nəşəsiz idi. Anası oğlunun bu vəziyyətindən narahat oldu:
İki yoldaşNizaminin atası Böyük Vətən müharibəsi günlərində əsgər getmişdi. Əvvəlləri hər ay məktub göndərirdi. Məktublarında cəbhə həyatından, döyüş səhnələrindən, oradakı dostlarından yazır, evdəkilərin halını soruşurdu. Bir məktubunda da yazırdı ki, son döyüşlərdən birində qəhrəmanlıq göstərib, onu “Şərəf nişanı” ordeni ilə təltif ediblər. Hətta o zərfin içində döşündə “Şərəf nişanı” ordeni olan şəklini də göndərmişdi.Son məktubundan üç-dörd ay keçdi, ancaq Nizaminin atasından nə məktub gəldi, nə də bir xəbər. Nazim və anası hər gün həyəcan içində məktub gözləyirdilər.