Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
از تو بگذشتم و بگذاشتمت با دگرانرفتم از کوی تو لیکن عقبِ سر نگران
Ol pəripeykər ki, çeşmimdən nihan olmuş dururOl pəripeykər ki, çeşmimdən nihan olmuş durur,Baqi ömrüm olsun, ol cismimdə can olmuş durur.
Qısqanıram mənO çalır, nəğmənin hər xalında sən,Qəlbini, ruhunu tapmısan deyən.
Məhəbbət aləmi qəmdirMəhəbbət ölkəsi qəm diyarıdır,O diyarda ağlayan çox, gülən yox.
Canişin dəftərxanasının müdiri M.P.ŞerbininəCanişin dəftərxanası mütərcimi poruçik Mirzə Fətəli Axundzadənin raportu 10 oktyabr 1852-ci il. Şuşa*Ucaməqamlı knyaz Canişinin buyruğu ilə mən həmin ilin aprel ayının 1-dən qvardiya podpolkovniki Meyyerlə Şuşa qəzasında fevralın 18-də kazaklarla toqquşan kontrabandistlərin sorğu-sualına göndərildim. Mən bu günədək müstəntiqin işində heç bir səsim və dəxalətim olmadan mütərcim sifətilə qulluğun bütün vəzifələrini və Pyotr Martınoviç Meyyerin tapşırıqlarını yerinə yetirmişəm ki, bunu o özü şəxsən sizin hüzurunuzda iqrar edə bilər. Lakin zati-aliniz mənim xəstəhal olduğumu bilməmiş deyilsiniz. Mən hələ may ayında ağır qızdırmaya tutulmuşdum. Bu xəstəlik mənim qısa müddət üçün Tiflisdə olduğum vaxt təzələndi. İndi isə qızdırma məni hər gün əldən salır. Bundan əlavə Şuşanın nəmli havası mənim babasil tutmalarından zəifləmiş səhhətimi tamamilə pozur.
Handadıİbtida eyləyib girdim meydana,Şagirdlər ustadı görün handadı
Keç günahımdanMənə qurban verdin cavanlığını,Nur etdin ömrümün qaranlığını.
NigaranamŞiə, sünnü söhbətləriXəzər dənizini aşır,
PirşağıQulağımda dənizinin laylası,Ciyərimdə bağlarının havası.
Qədim KarvanGündüzlər çəkilmiş, gecələr çökmüş,Buludlar qoynunda sanki bir gümüş,
Oğlum üçünMələkim, yavrucuğum, şükr edirəm Allaha,Rəhm edib sən kimi nemət mənə əhsan etdi.
OlmazHamı xəlq olunub bir qətrə sudan,Hər yetən gədaya xan demək olmaz.
Xoşbəxtlik barəsindəİstirahət evində, nədənsə, adamın dili açılır, çox danışmaq, hər işə qarışmaq istəyirsən. Pensiyaçılardan biri, qoca müəllim, nərdtaxta oynayanların içinə mübahisə saldı:– Ay camaat, yığışdırın bu şartaşartı, sözüm var sizə.
Allaha yalvarış…Allah, insan yolun azıb, tamam gedir əldən, Allah,Qaytar onu bu yaramaz yoldan, Allah,
Ətrin bənövşə ətrinə bənzər, sevimli yarƏtrin bənövşə ətrinə bənzər, sevimli yar,Hicranda şəmtək ürəyim od tutub yanar.
Bağların bar vaxtı gəlYazda gələ bilmədin,Bağların bar vaxtı gəl.
Məktubdakı adamSən mənim haqqımda elə yazırsan,Özüm də heyrətə düşürəm, düzü.
GedərBaykalın suları lal,Axar gedər, axar gedər,
Dünyada bir yerdə olur şadlıq, qəmDünyada bir yerdə olur şadlıq, qəm,Şadlıq kədər ilə bağlanmış möhkəm.
Son sözNə söyüd kölgəsi altında, nə çay nəzdində,Nə yaşıl bağlar içində, məni basdırma, sakın!
EvindəDuruban eşqilə güzar eylədim,Bir pərinin oldum mehman evində.
Kiçik sərsəriUyuyur... caməxabı toz, torpaq;Nə bir ümmidi var, nə kimsəsi var.
A dostGülşən yapdım, güllərini yel aldı,Bir tək qönçəsini dərmədim, a dost!
Ənizə ərəblər və hacılarMən uşaqlıqda her hansı hacı və kərbəlayı ki, zİyarətdən qayıdardı və onun görüşünə gedərdim, eşidərdim deyir ki, “fılan yerdə belə ənizeye rast geldik və fılan mənzildə cəmalımız biz ilə belə rəftar etdi, züwara məsləhət gördüler ki, “Süleymanİyyə yolu ilə gedək yavuq olsun” . Çavuşumuz dedi: “Xeyr, orda onizə var. Bicar yolu yaxşıdır ki, qorxusuzdur” . Biz Bİcar yolu getdik, sonra eşitdik ki, Kabla Hosənqulugil Süleymaniyyə yolu gedib ənizeyə rast gəliblər”.Mən bu sözləri eşidəndə həmişə təəccüb edirdim ki, görəsən bu ənizə, ənizə nə deməli sÖzdür. Bu çay adıdır, yer adıdır, ya heyvanat qismindəndir? Sonralarda qandım ki, xeyr, ənizə deyilən, çöllərdə boyümüş bir eins ərəblərdəndir ki, İşləri-peşəlori gəlib-gedən züvvarı güdmək və onlara artıq dərəcədə məhəbbot və ehtiram etməkdir. Mesələn, çox vaxt rast gəldikləri züwar dəstələrinin şeylorini bütün əllərindən alıb apararlar ki, ağanm züvvarma yolda ağırlıq edib əziyyətə və zəhmətə salmasın. Və bəzi vədə ki, bir para züwar anlamayıb bunların bu mehribançtiığmı qəbul etmez, onlar ilə ərəbi deva edərlər, yənİ əllərİndə olan böyük toppuz ilə elə vurarlar ki, züwarın başı darmadağın dağıltb fövri feyzi-şəhadeti dərk eder.
Sənin fotoşəkilinMəktubumda: “Gəl deyə sevgilim!”yazdım sənə;
Yarım mənə vədə verdiYarım mənə vədə verdi,Dedi, gəl gəz buralarda.
DəyərYazgülə dastan yazıram,Küllü bu cahana dəyər.
YayınurBir gözəlin camalına mayılam,Nə müddətdir gözəl məndən yayınur,
Babamın ulduzlarıBabam deyərdi ki, göyün üzündəHər kəsin özünün bir ulduzu var.
QalmadıTürk deyənin dilçəyini kəsdilər,Haq deyəni tapdalayıb əzdilər,