Səadətnamə, 86

سخن حق، مشبهی لئیمحرف و آواز گفت هر دو قدیم

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Məni kim, öynə-öynə öldürürsən

Məni kim, öynə-öynə öldürürsən,Aşiq öldürməgin cani bilürsən.

KişvəriQəzəl1 dəq
Zemstvo haqqında

Bu axır vaxtlar Qafqazda zemstvo idarəsi təşkili xüsusunda məsələlər açılıb, bəzi məhəllələrdə bu barədə xüsusi iclaslar da vaqe olur. Zemstvo idarəsinin tərtib və təşkilinin təşkilatını sonraya qoyub, bu gün zemstvonun ümumiyyətlə nədən ibarət olduğunu oxucularımıza bildirməyi lazım bildik.Şəhərlərimizdə Qorodskaya duma deyilən şəhər idarələrinin borcu olmadığı vaxtlar bir çoxlarımızın yadındadır.

Üzeyir Hacıbəyov2 dəq
Qabaqda

Cəm oldu bu cəmdə nuri-ərənlər,Agah idi xətti-xalı qabaqda.

Aşıq Alı1 dəq
Dəli

Mən lap uzaq vaxtından dəli Səmədi tanıyırdım. Görürdüm əllərini solmuş çuxasının qollarına qoyub və çiyinlərini qovzuyub küçənin ortası ilə iti ötür. Həmişə simasında dərin bir fikir, ya cunqul və şirin xiyalat oxunurdu: birdən nazik qaşlarını qırışdırıb və uzun ucu qırma burnunu sallıyıb belə qəmə batırdı, ki, elə bil ömürdən məqsəd bilmərrə görmürdü. Gah da kipriksiz xırda gözləri daralıb, rəngsiz dodaqları gülürdü. Axşamadək peşəsi şəhəri cövlan etmək idi; həmişə də yerişi bir, duruşu bir, fikir və xiyalı bir. Bazarda bəzzazın tərəkəməyə min and ilə şey satmağı, hammalların birçəkləmə davası, baqqalların ağız ağıza verib qatığa müştəri axtarmaları, – heç biri onun zahir və batinində səbəbi təğyir ola bilmirdi. Ancaq bə’zi adamların «ay, dəli Səməd! Ay, dəli Səməd!» deməyini eşitcək, cəld dönüb güdək, acı və çox vaxtda pür-mə’ni bir söz deyib yenə salıb gedirdi. Başlardı öz özünə dağınıq sözlər söyləməyə və söylədikcədə gah gülüb, gah da hirslənib qaş-qabağını turşudardı.Bir gün məscidin qabağından ötürdüm, gördüm dəli Səməd qazının hücrəsinin qabağında oturub, məsələ xəbər alır:

Yusif Vəzir Çəmənzəminli5 dəq
Pərakəndə şeir 2

چند در طلب پیر مغان می کوشمتا در کف او جام پیاپی نوشم

Şəms Məğribi1 dəq
Döndü, nə döndü

Çarx dolandı, baxtım tapdı tənəzzül,İqbalım şikara döndü, nə döndü!

Aşıq Ələsgər1 dəq
Qara Qənbər

Qara Qənbər böyük adam idi, özü də Şura işçisi idi. Hökumət “trestlərinin” birisində böyük qulluq sahibi idi. Bunun keçmişini az adam tanıyırdı. Amma bu özünü Şura anketlərində “fələ sinfinə mənsubam” yazırdı. Qara Qənbər öz qulluğundan çox razı idi, geniş, işıqlı kabinedə əyləşərdi. Qarabağın gön mahut çəkilmiş stul, stolun üstündə bir neçə cür telefon, yanında qapıçı, qapıda avtomobil, ya fayton həmişə bəkləyordu. Çaldığı zəngə qapıçı tez gəlirdi, guya yerdən çıxırdı.Böylə şeylər əvvəldən Qara Qənbərin kefini açardı: gah telefonu əlinə alıb onunla-bununla çox-çox qonuşardı. Gah zəngi basıb qapıçıya əmr verərdi, gah meşin portfeli qoltuğuna alıb, avtomobilə minərdi ki, görsün küçədə tanışlardan kimə rast gələr.

Cəfər Cabbarlı5 dəq
Eyləmisən

Molla əmi, gecənin bu vaxtındaNə əcəb bizləri yad eyləmisən.

Şair Məmmədhüseyn1 dəq
Qopsun millətdən

Bu bizim Naxçıvan, bu bizim Muğan,Bu bizim Qarabağ, bu bizim Şirvan,

Sabir Rüstəmxanlı1 dəq
Mirzə Hüseyn xana məktub

Mirzə Hüseyn xana yazılmış məktubun surəti**Mənim əzəmətli ağam, səadətiniz daimi olsun!

Mirzə Fətəli Axundzadə3 dəq
Sofiyə-zahidə

Sofi! Gəl öyrən həyatın tərzini heyvandən,Dersən insanəm, fəqət bibəhrəsən ürfandən.

Məhəmməd Hadi1 dəq
Şeir 13

مرغی نهاد روی به باغی ز خرمنیناگاه دید دانهٔ لعلی به روزنی

Pərvin Etisami2 dəq
Şam

Pəncərəmin qabağında gecə dayanmış.Ürəyimdə min bir arzu, həvəs oyanmış.

Rəsul Rza2 dəq
Gecəydi

Gecəydi... hər yeri sarımışdı bir sükuti-həzin,Donuq ziyalı fanarlar baxardı həp qəmgin.

Hüseyn Cavid3 dəq
Azərbaycana

Coşmuşdu yürəgim, şişmişdi başım,Zülm kar olmusan, axıdıb yaşım!

Əhməd Cavad19201 dəq
Məsnəvi 2

پادشهی رفت به عزمِ شکاربا حرم و خیل به دریا کنار

İrəc MirzəMəsnəvi10 dəq
Gəlmişəm

Yenə coşdu ürəyimin telləri,Əziz dostlar, mən tüğyana gəlmişəm.

İslam Səfərli1 dəq
Qəzəl 16

ای جگرگوشه، کیست دمسازت؟با جگر حرف می‌زند سازت

Məhəmmədhüseyn ŞəhriyarQəzəl1 dəq
Habil segahı

Kəmanə kamana toxunan zamanTufanmı hayqırdı, selmi çağladı?

Bəxtiyar Vahabzadə19642 dəq
Ürək

İpək telli, zərif qəlbəQurğuşun tök qəlpə-qəlpə.

Qasım Qasımzadə1 dəq
Yeni təbabət

Həmədan sərdarı Qarınqulu xan yeyicilikdə böyük şöhrət qazanmışdı. Nökərləri söylərdilər ki, xan bir toğlunu içalatı ilə, quyruğu ilə doğradıb, qovurtdurub tək yeyir və üstündən də bir güvəc turş qatıq içib yıxılıb xorhaxor yatır. Hətta belə nağıl edirdilər: ətraf xanlardan onun kimi çox yeməkdə məşhur olanlar Həmədana gəlib xan ilə yeyişmə müsabiqəsi (mərci) qurardılar və xan hamısını məğlub edib yola salardı. Bir dəfə Ətəbatialiyədən Həmədana təzə bir axund təşrif gətirmişdi. Söz yox ki, axund sərdara salam verməyi vacibatdan bilib, xanın qulluğuna müşərrəf oldu. Xan axunda lazimeyi-nəvaziş və ehtiram göstərdikdən sonra, sabahı gün axundu nahara təklif etdi. Axund kəmali-məmnuniyyətlə sərdarın təklifini qəbul edib getdi.Sabahı günü xanın evində ziyafət üçün böyük hazırlıqlar görülməkdə idi. Bir yanda qoyun kəsilirdi, bir yanda toyuqlar kəsilirdi, göyərti təmizləyən kim, badımcan təmizləyən kim, badam qabığı arıdanlar, qoz ləpəsi təmizləyənlər, soğan soyanlar... xülasə, sərdarın aşpazxanası bir-birinə dəymişdi. Xan da əziz qonaqlarına müntəzir idi. Şəhərin üləması cəmiyyən dəvət olunmuşdular. Əlavə şəhərin əyanından, Zindığıddövlə, Sərsamilməmalik, Dumbulussəltənə, tacirbaşı Hacı Zeynəlfasiqin həmçinin sərdarın ziyafətinə çağırılmışdılar.

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev4 dəq
Bir pəri heyraniyəm, bilmən məkani xandadır

Bir pəri heyraniyəm, bilmən məkani xandadır?Kimsə bilməz dünyada namü nişani xandadır?

Şah İsmayıl XətaiQəzəl1 dəq
Nuru dayımın qayıtmağı...

Bir dəfə atam mal gətirmək üçün Bakıya getmişdi. Qayıdanda gördük ki, Nuru dayım onunla gəldi. Sonra atam anama danışırdı ki, neft mədənlərində işləyən qohumlarını görmək üçün Binəqədiyə gedibmiş. Birdən cır-cındır içində olan Nuru dayım çıxır qabağına. Qərəz, məlum olur ki, dayım atasının evindən satdığı şeylərin pulunu kefə sovurandan sonra lüt qalıb, gəlir neft mədəninə, Fatma nənəmgilin kürd qohumlarından olan fəhlələrin yanına. Fəhlələr də onu yedirib-içirdirmişlər.İndi dayım elə şən idi ki, elə bil, Parisdən kefdən gəlmişdi. Laklı uzunboğaz çəkmə, qalife şalvar, qiymətli buxara dərisindən təpəsi gen qabardin papaq, qolları enli üst köynəyi, körpüləri qızıl Qafqaz kəməri, nazik, qumral bığları, onsuz da, gözəl olan dayıma fövqəladə yaraşıq verirdi. O, Tiflisdə, Bakıda, daha nə bilim haralarda çəkdiyi keflərdən anama səhnələr danışırdı. Ən maraqlı söhbətlərdən biri də anamgilin ögey qardaşı, yəni Fatma nənəmin qabaqkı ərindən olan oğlu Cəlilə rast gəlməsi idi. Nuru dayımın danışmağına görə, Cəlil indi Bakının adlı-sanlı mühərrirlərindən, ziyalılarındandır. Fatma nənəm onun bu söhbətinə kənardan diqqətlə qulaq asaraq, Cəlil barədə heç nə soruşmurdu. Mən də buna təəccüb edirdim. Mən başa düşmürdüm ki, Fatma nənəm Nuru dayımı bu qədər istədiyi halda, nə üçün öz dualarında, söhbətlərində bir dəfə də olsun o vaxt atasının üstünə atıb getdiyi oğlu Cəlilin adını dilinə gətirmir?

İlyas Əfəndiyev6 dəq
Ona

Könül oğurlayan bir adı vardır,Mələk deyil, amma qanadı vardır.

Mikayıl Müşfiq1 dəq
“Səni mən sevməyirəm, sevməyirəm...”

Bir zaman millətimiz alim idi,Bilmirəm noldu ki, yatdı əbədi.

Abbas Səhhət19121 dəq
Məndən

Dağlar, sənin ilə həmdəm olmada,Əsirgərsən indi qarı da məndən.

Aşıq Qurbani1 dəq
Cavanlar... cavanlar...

Ay mənə süd verən ağbirçək ana,Ay mənə dərs deyən əziz müəllim.

Tofiq Bayram19804 dəq
Sənsizlik

Mən elə qocalmışam,Elə yetim qalmışam,

Mirvarid Dilbazi1 dəq
Qeyrət, a vətəndaşlar

Mən düşməni söymürəm, -Düşmənlə söyüşəcəksən?

Qabil3 dəq