Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Müttəfiqlər öz müvəffəqiyyətlərini bölüşdürmək üçün barışa bilmədilər. Qətibə Hüsaməddinə, Toğrul isə Qətibəyə verdiyi vədələrə əməl edə bilmədi. Toğrul öz sarayına çəkilib hökumət işləri ilə məşğul idi. Qətibə onunla görüşməyə imkan tapa bilmirdi. Toğrul bütün qüvvətilə Qətibənin gözünə görünməmək və öz iradəsini onun təsirindən qurtarmağa çalışırdı. Toğrul heç bir vaxt Qətibənin nəsihətlərini eşitmək və ona əməl etmək istəmirdi. Toğrul nə qədər sərxoş və əyyaş bir hökmdar olursa olsun, eyni zamanda məmləkətinə etdiyi xəyanəti müəyyən çərçivədən kənara çıxarmaq xəyalında deyildi. Toğrul öz ailəsini Həmədana köçürmüş, oğlu Məlikşahı vəliəhd etmiş və Qətibəyə evlənməklə onun oğlu Qütlüğü vəliəhd elan edəcəyinə dair verdiyi əhd-peymanı tamamilə unutmuşdu.Qətibə nə qədər çalışdı isə Toğrulu azad bir yerdə görüb sözlərini deyə bilmədi. Nəhayət, o xəstələndiyi üçün, Toğrula belə bir məktub göndərdi:
Ənisül-arifin, 24حق بر تحقیق، سلطان ازلقادر بیچون،قدیم لم یزل
Qəzəl 100ندانم تا دگربار این دل ریشم چه شیدا شدمگر عکس رخ دلبر به جان باز آشکارا شد
Töhfeyi-Sami, bölmə 252پسر مولانا ابراهیم مذکور است این مطلع از اوست .خط نستعلیق بد نمینویسد :دو دمسازیم ما و نی بکنج درد و غم با هم
Fəqir və zalımBir fəqirin papağını bir kəsQapıban qaçdı getdi karına bəs.
Rübai 102ای دوست بیا تا ره دیگر گیریموآزار و جفاها ز میان برگیریم
İnandımGetdin, günlərimə gün doğmur kimi,Axır gözyaşlarım bir yağmur kimi.
Qitə 77ای سرافراز مهتری که به دهرکس ندیدست چون تو آزاده
ZəmanətCavan şair, sənə mən,Tərəddüdsüz ürəkdən
Məclisi-əğyardə gördüm ki, dün yar əyləşibMəclisi-əğyardə gördüm ki, dün yar əyləşib,Sanki əqrəb bürcünə ol mahi-məhvar əyləşib.
VətənSən ey gözəl vətənim,Yurdum, yuvamsan mənim,
Rübai 102Olmuş mənə səndən qəmü sevda hasil,Hicranın əcəb qatil imiş, ey qatil.
Qəzəl 113تا دلم را کند سرای خودشلطفها میکند به جای خودش
Təşəkkür ("Mollalar, taleimiz oldu əcəb yar bu gün!")Mollalar, taleimiz oldu əcəb yar bu gün!Misyonerlər də bizə çıxdı həvadar bu gün!
Qəzəl 53رنجه مباش ، ار دل ، از تو در گله باشدمرغ گرفتار تنگ حوصله باشد
Qəzəl 3ما به دست یار دادیم اختیار خویش راحاصلی زین به ندانستیم کار خویش را
Təzə toyun nəzakət qaydalarıQardaşlığım kooperativdə işləyirdi. Anası da mağazaların hansındasa satıcılığa təyin edilmişdi. Vaxtı yox idi, görüşə bilmirdik. Bu axşam ona rast gəldim.– Soyuq! Etibarsız! - deyə məni çox danladı. Bərk tapşırdı ki, sabah Bəhlulun toyudur, gələrsən.
Ananın öyüdüGeyib əsgər paltarını, silahlandı qəhrəman,Onun polad sinəsinə sığışmadı ürəyi.
Sənin istəyin(«Naməlum qadına məktublar»dan)*Sənin bu halına acığım gəlir,
Keçdi növbəti zimistanKeçdi növbəti zimistan,Yenə fəsli-bahar oldu.
Qoyun çobanı gəzdirirKülək əsir yavaş-yavaş, təmiz havanı gəzdirir,Sözün sədası şairi, eli-obanı gəzdirir.
ÜrəyimO nə Astaraçaydır, nə Arazdır, nə də Kür.Yaz ayları gələndə coşur, daşır, köpürür.
LaylayYuxun qaçdı, evdə yata bilmədin,torpaqda yat, torpaq quzum, a laylay.
PayızGünəşə bənzəməkçin yarpaqlar saraldılarYerə şölə salmayıb, yenə kölgə saldılar.
Səadətnamə, 87در راه اعتزال هرزه سرایهست مخلوق حق کلام خدای
Nə bir haziq təbibim var ki, mühlik dərdimi görsünNə bir haziq təbibim var ki, mühlik dərdimi görsün,Nə bir sadiq rəfiqim var ki, kahi halımı sorsun.
Ordan-burdan 49Yazıq ermənilər!Genə yazıq ermənilər!
QaldıCanım cida düşdü, gedir vətəndən,Məkanım, məskənim, virana qaldı.
BorcluKərbəlayı Fərəc həmişə evdən çıxanda hamamın qabağı ilə gedib məscidin yanından bazara dinlənirdi, və burada axşamadək fırlanıb dolanıb əlinə keçən qəpik quruşu ətə çörəyə və qeyri şeylərə verib yenə haman yol ilə evə qayıdırdı. Axır vaxtlar Kərbəlayı Fərəc bu yol ilə gedib gəlməyi bilmərrə mövquf eləmişdi. Səbəb də bu olmuşdu ki Kərbəlayı məscidin yanındakı Əttar Həsənə bir az pul borclu idi. Evə xırda şeylər almışdı. Tahı bu Əttar Həsən ötüb keçəndə Kərbəlayını dinc qoymurdu: çuxasının ətəyindən tutub darta-darta dükanın qabağına çəkirdi və min lətayif sözlərlə borcunu tələb edirdi. Kərbəlayı qalırdı, gözünü döyə-döyə; borc az idisə də (cəmi on iki abbası, bir şahı idi) verməyə qadir deyil idi. Pul çıxan bir iş də tapılmırdı ki onun dalınca gedib Əttar Həsənin çəngindən xilas ola idi. Kərbəlayı Fərəc əsin hər üzünü ona qandırırdı:«Qardaş, bax imdi qışdır, pul çıxan bir yer yoxdur. Səbr elə allah qoysa, bu gün sabah bahar gələr, göydən göyərtidən, süddən, qatıqdan satıb pulunu verərəm...» bu sözlərdən də sonra Əttar Həsən öz dediyindən əl çəkmirdi.
Tərcibənd 2ای هستی کاینات از کیدر جنب تو کائنات لاشئ