Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
(pərdəsiz dram-zarafat)*Qapım döyülür.
Vəsfi-halYaran, mənimlə baziyi-çərxi-xərifə bax!Mən natəvanə eylə nəzarə, hərifə bax!
Yoğunlar arasındaİllərlə ömür sürdük azğınlar arasında,Doymaq sifəti yoxmuş quzğunlar arasında.
Daş qalağıQədim Fərqanədən azca aralıŞahi-Mərdan adlı kiçik bir kənd var.
Qalan qapılardıSənin telefonun səninki deyil,ordakı nömrələr neçə əl görüb.
Havana gecələriBütün pəncərələrdəUlduzların əksidi.
Səadətnamə, 90این همه بحثهای لفظی بودورنه در اصل نیست گفت و شنود
Payibəndəm bir gözi ceyranə, bilmən neyləyimPayibəndəm bir gözi ceyranə, bilmən neyləyim,Düşmüşəm ahu təki yabanə, bilmən neyləyim.
Ordan-burdan 70Deyirlər ki, Dövlət duması iyun ayının 16-da bağlanacaqdır. Əcəba, Dövlət duması nə qayırdı ki, bu tezliklə bağlanır? Hansı bir qanunu qayırdı? Hansı qanunu dəyişdi? Hansı ministri podsuda verdi? Bəs aministiya, filan deyirdilər, necə oldu?..Siz mənə cavab verərsiz ki, qoy bağlansın, zərər yoxdur. Allah qoysa, payızda yenə açılar.
SevdiyimƏlif qəddin, şümşad belin, bey incəTey telinə şana vurma sevdiyim.
ÜçTacir Azad tez-tez arvadı Mehrini götürüb, qayın atası gilə oturmağa gedirdi. Qapıdan içəri girən kibi baldızları Məryəm və Ziba yüyürürdülər bunların qabağına. Azad baldızlarına həmişə sovqat gətirərdi: sabından, şirnidən; hər nə ağlına gəlsə idi. Qızlar Azadı çox istərdilər, və hərəsi onun bir tərəfində oturub, güləş üzlərini ondan çəkirtməzdilər. Məryəm on iki yaşında qırmızı yanaq, sadəlövh bir qız idi. Ziba sa ondan kiçik idi.Birdən Məryəm əlini Azadın saqqalına sürtüb deyirdi:
DüşərsənMəğrurluq eyləyib "ustadam" demə,Vaxt olar, bir yerdə dara düşərsan.
Qəzəl 125ز چشم مست ساقی من خرابمنه آخر بیخود از جام شرابم
TövbəTövbə... ey mollanümalər, sizə ağ olmağıma,Çox təəssüf edirəm sizdən uzaq olmağıma.
GözəlKirpiyindən atılan ox,Ürəyimə tuşdu, gözəl.
İlhamlı çağımdaİlhamlı çağımda mənə toxunma,İnci çiçəyi də incidər məni
[Nəzm və nəsr haqqında]Hər dilin təkəllümü və kitabəti qərari-mütəarif üzrə nəsr ilədir və gahi bir para məzaminin fəhmindən ziyadə ləzzətənduz və mütəəssir olmaq üçün təkəllüm və kitabət şe’r ilə olur. Şe’r gərək laməhal ziyadə ləzzətə və hüzndə və fərəhdə ziyadə tə’sirə bais ola. Əgər olmasa, sadə nəzmdir. Və şe’r təbaye və adata və istilaha qərib əlfaz və məzamin ilə deyiləndə ləziz və müəssir düşəcək və ləvazimatdandır hüsni-əlfaz və təşbihat və təmsilat və tövzih və təsrih və sair mühəssənat. Əgər bunun xilafınca deyilsə, məzaci-müstəme’də onun eşitməyindən heç bir gunə təğyir hasil olmaz. Bu cəhətdəndir ki, əksər qəzəliyyat məzaci-insanidə hərgiz bir şövq və vəcd əmələ gətirmir. Bəs mə’lum oldu ki, şe’r əgərçi nəzm ilə olur, amma hər nəzm şe’r deyil. Məsələn: bir para mətalibi sühuləti-hifz üçün və hüsni-təbyin üçün nəzmlə zikr edərlər. Əlbəttə, belə nəzmlərə şe’r və naziminə şair demək xətadır.Tarixi-hicridən bu zamana qədər milləti-islam arasında bir kimsənə şe’r ilə nəzmə fərq verməyib, hər nazimin adına bərxilafi-həqq şair deyiblər. Şe’r əlahiddə bir bəxşi-ilahidir və maddeyi-qabiliyyətişair xudadadədir və təhsil və tərbiyət o maddənin ancaq inbisatına və əş’arın artıq zinətinə bais olar. Belə maddə sahibləri çox nadir vücuda gələrlər. Əhli-fürsdən ancaq Firdövsi və Nizami və Cami və Sə’di və Mollayi-Rumi və Hafiz şairdirlər. Bunların da qüsuru budur ki, bir para məqamda izhari-fəzl üçün xilafi-təbiətü adət göftgu ediblər. Belə məqamlarda onların xəyalatına da şe’r demək caiz deyil, ancaq mənzumati-məqbulə və pəsəndidə demək olur. Şe’r dərəcəsindən əsfəl, bunlardan masəva sairlərinin hərgiz şe’r maddəsi yoxdur. Ancaq sənətkardırlar ki, əlfaz hifz edib şüruti-nəzmə müvafiq haman əlfazı rişteyi-nəzmə düzürlər və hərgiz nəzmlərində bir tə’sir yoxdur; bəlkə əksərinin nəzmlərində heç məzmunu-səhih dəxi tapılmaz və bu sənət bir belə asan zaddır ki, hər bir məktəbdən çıxan kimsənələrin əksəri fürs arasında bir az məşq etməklə əlfazı nəzmə düzməyə qadir olur və belə kimsənələrə şair demək qələtdir.
Xosrovun Şiruyəyə nəsihətiGözün yumduğu dəmdə Xosrov, şu zat –Ki, yə'ni edən gündə tərki-həyat –
Şeir 79به صحرا، سرود اینچنین خارکنکه از کندن خار، کس خوار نیست
ArzuXəritəyə baxdım.Qanadlarını gərib,
Dünya dəyişmişdir artıqDünya dəyişmişdir artıq,Bilməm varmı xəbərin?
Mişkinaz xanıma məktublar124 həziran 1927. Kislovodsk
Qitə 5این شنیدم که چوکابینۀ مستوفی رفتفرصت افتاد به کف مَردُمِ فرصتجو را
Dan ulduzu, bir də mən...Göylər örtmüş başınaBuludlardan kəlağay.
İki mühacirÖz Vətəninə mənsub olmayan şəxs insanlığa da mənsub deyildir.*V.Q.Belinski*
Qəzəl 92روی در کعبه این کاخ کبود آمدهایمچون کواکب به طواف و به درود آمدهایم
Qarışıq düşməsinÜz tutdun qürbətə, kövrəltdin məni,Gözümdən su səpdim arxanca, oğlum.
Birinci pərdəƏhvalat vaqe olur. Mustafa bəyin evinin qabağında. Səhnənin ortasında bir böyük ağac.*Gülpəri ağacın altında bir böyük xalça və döşək salıb ətrafına su səpir. Neçə nəfər kəndli,*
Hər sübhdəm ki, kuyi-sənəmdən səba gəlürHər sübhdəm ki, kuyi-sənəmdən səba gəlür,Qəmgin könül məqaminə yüz min səfa gəlür.
Bəyaz çöllər'***1931**BƏYAZ ÇÖLLƏR****