Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Tarixi yenidən varaqlayaraqYaxın keçmişimi duydum dərindən.
İşıqlar hər yerdə çoxdan keçibdirİşıqlar hər yerdə çoxdan keçibdir,Bir sənin işığın sönməmiş, şair!
Kaş durna olaydımNə ola qanadlı ləpələr kimiSəfərim sahilə ani olaydı.
Dördüncü hissə, 6Cahandar ağa atı tövlədən çıxardıb talvarın altına gətirdi. Sağrısını yalını sığalladı. At astaca oxranıb kişini iylədi, qulaqlarını qırpıb dayandı. Cahandar ağa dərindən köksünü ötürdü və yəhəri atın belinə qoydu. Qarınaltı qayışları möhkəm çəkdi, üzəngini, yüyəni yoxladı, dal tərəfə keçib atın quyruğunu duydu. At pis ata oxşamırdı. Boynu gözəl, qaməti uca idi. Dərisinin rəngi tünd-qırmızı idi. Bəzi yerləri şabalıdı rəngə çalırdı. Qaçmağı da pis deyildi, ancaq Cahandar ağanın ürəyinə o qədər də yatmırdı. Nə qədər çalışırdısa da, Qəmərdən sonra bu ata isnişə bilmirdi. Elə bil at da bu soyuqluğu duyurdu. Sahibini görəndə Qəmər kimi çəçiyi ilə yeri eşib kişnəmir, şahə qalxıb oynaqlamırdı. Bu atla Qəməri müqayisə etmək olmazdı. Qəmər elə bil başa düşürdü, sevincini, kədərini bildirir, lal baxışları ilə sahibinin ürəyindən keçənləri oxumaq istəyirdi.Cahandar ağa atın ətrafına bir də dolandı, sonra sakit addımlarla evə doğru getdi. İçəri girib divardan asdığı tüfəngini götürdü, çalnı-çarpaz bağladı. Ağ yundan toxunmuş qotazlı başlığını göy buxara papağının üstündən geyib boynuna doladı. Xəncəri yana çəkdi. İçəri gəldiyi kimi də sakit addımlarla getmək istədi. Ancaq qapıya yaxınlaşanda ayaq saxladı. Dönüb geri, otağa baxdı, gözünü divara vurulmıış xalçaların üzərində gəzdirdi. Tavandan asılmış otuzluq çırağa, baş tərəfdə divara mıxlanmış qollu-budaqlı iri maral buynuzuna baxdı. Qoşa taxtı, döşəkcələri, zərbaftalı, qotazlı mütəkkələri gözdən keçirtdi. Elə bil evindəki hər şeyi görmək, onları hafizəsində həkk etmək istəyirdi. Özü də hiss etmədən köksünü ötürdü. Darağı tüfəngin xəzinəsinə basdı. Çaxmağı hərləyib şaqqıldatdı, dabanı üstə fırlanıb otaqdan çıxdı. Həyətdəkilərin üzünə baxmadı. Əli qoynunda, təlaş və təşviş içində dayanıb gözünü ona zilləyən Mələyi görmədi. Qonşu otaqda pərdəni azacıq aralayıb gözündən bulud kimi yaş tökən Salatın tərəfə dönüb baxmağı ağlına belə gətirmədi. Ağır, lakin qəti addımlarla talvara yaxınlaşıb atı kənara çəkdi. Quş kimi sıçrayıb yəhərə qalxdı. Yüyəni qəsdən dartdı. At sahibinin iradəsinə tabe olub dal ayaqları üstə qalxdı və yuxudan ayılmış kimi yəhərin altında oynadı. Yorğa yerişlə doqqaza sarı yollandı. Darvazaya çathaçatda qanad şaqqıldadı. Cahandar ağa qeyri-ixtiyari dönüb geri baxdı. İri, kəkilli sarı toyuq tara çıxıb hövllə qanadlarını şaqqıldadırdı. Kişi təəccüb etdi. Toyuq birdən boğazını irəli uzadıb xoruz kimi ucadan banladı. Cahandar ağanın bədənini soyuq tər basdı, iri həbəşi dodaqları kipcə bağlandı. Qızarmış gözlərinə qan sağıldı. Tüfəngi hərləyib tətiyi çəkdi. Qanadını çırpıb bir dəfə banlamaq istəyən toyuq yumaq kimi havaya qalxıb çəpərin o üzünə düşdü. Lələkləri göydə oynadı. Cahandar ağa atın boynuna yataraq dördnala çapdı. Kənddən aralanıb Kürün sahilində görunməz oldu.
Dördüncü məclisVaqe olur həmin otaqda. Cənnətəli ağa və Mirzə Əsgər danışa-danışa daxil olurlar.*Cənnətəli ağa**. Bəs, Heydərqulu hesab eləyirdi ki, mən onun kimi küçüyün əlində məəttəl qalacağam?.. Sən öləsən, Mirzə, özü çıxdı qabağıma əl verdi... Qəribə oğlandır... Heç bir belə divanbəyi mən hələ görməmişdim... Şikayətimi elədim, buyurdu bu saat yazım pristava, onu qolubağlı göndərər. Dürüst xatircəm ol. Belə də dərd olurmu, ay kişi?.. Mirzə, meyitini görüm, o məni o qədər yandırıbdır ki, bundan sonra onu evə qoymaq istəmirəm.
Qəzəl 4799Gəl, tamaşa elə sən bir də nobahara bu gün,Gör bahar çıxdı necə burda aşikara bu gün.
Qitə 143Ey Məğribin tacdan, fələklərin şahı bu gün,Məşriqdən üz göstərəndə səndən ziya alar bütün.
Qəzəl 135O məhrudən mənə nə lütf vardır, nə kərəm vardır,Odur ki, xəstə könlümdə mənim min dərdü qəm vardır.
Cami-Cəm, fəsil 38Ey oğul, bu yolu asta get görək,Qoy iti gedərək qızmasın ürək.
VətəndaşlarŞükür Allaha, qurtardıq!Qurtardıq Peterburq vəzirlərinin zülmündən, qurtardıq qubernatorların zülmündən, qurtardıq naçalnik və pristavların və bunlardan aşağıkı pillə qurdlarının zülmündən.
Tevbeden perhîz kılmah ışk erine pîşedürTevbeden perhîz kılmah ışk erine pîşedürYârı hoşnûd eylemeklik gönüne endîşedür
Sirlər xəzinəsi, fəsil 22Sən, ey yaranmışlara öz ağlıyla hökmüran!Taclılara ayağı ən nadir bir dürr olan!
İyul tətillərinə qarşıTətillərə qarşı soyuqqanlılıqla hərəkət edən yerli hökumətin siması dəyişdi. Polis və neft sənayeçiləri öz arxasında silahlı çar qoşununu gördülər.Qoşun yavaş-yavaş xırda yığıncaqları dağıtmağa başladı.
Qəzəl 398تو شمع مجلسی در بزم جان باشبیا، می نوش و میر عاشقان باش
Rəvanmıdır, rəvamıdır, həbibiRəvamıdır, rəvamıdır, həbibiKi, oda yandırasan mən qəribi?
Töhfeyi-Sami, bölmə 43مردی ملازمت دوست بود. در « اوایل صدر سلطان حسین میرزا گشته در شعر و انشاء خود را یگانه دوران خیال داشت و از « جمله نتایج طبع او تاریخ فتوحات شاهی، معارضه مهر، مکتوب « و دیباچه مرقع استاد بهزاد، و رباعیه ترجمه دیوان معجز نشان مقتدای مشارق « و المغارب سرور غالب مظهر العجایب علی بن ابی طالب صلوه الله علیه و علیهم اجمعین « بر صحیفه بیان کشیده و مثنوی و قصیده نیز گفته از جمله جواب سلسله الذهب مولانا جامی « است و این دو بیت در نعت از آن مثنوی است :دل او مهبط کلام خدای
Dilənçi və xəsisVar idi bir bəxili-sahibmal,Bir fəqir gəldi ondan etdi sual,
Rübai 98ای کرده به بند دوستی بسته دلمبا تو به هوای و مهر پیوسته دلم
KeçərHər kəsin ömrü bir aləmdə keçər,Şairin gözləri şəbnəmdə keçər,
Rübai 51دل گر سوی لهو و ناز کم می یازدشاید که ز غم به خود نمی پردازد
SöhbətBağışla, dostum – hecabaşı sərgili vəznim,Şerimin köməkçisi, əziz sevgili vəznim,
Hacı Nemət kişiGözlərin aydın olsun, ay Hacı Nemət kişi!Sən daha bundan belə eyləmə xiffət, kişi!
AldanmaAldanma zahidə, sanma uludur,Qəlbi hiylə, riya ilə doludur.
Qitə 20. . . آلوده بیاری و نهی بر . . .س منبوسهای چند به تزویر دهی بر نس من
Qəzəl 88حسن خوبان را حیا باید نگهبان ای پسراز حیا سرخ است دائم روی خوبان ای پسر
Digər şeir 38چشمت چو تیر غمزه گشاد از کمان دهداز زنده جان ستاند و بر مرده جان دهد
Ey on ki, ülumi-mədənidən xəbərin varEy on ki, ülumi-mədənidən xəbərin var,Yüz dərdi-sərin var;
Qəzəl 125ای سر زلف خوشت سلسله جنبان دلدل به لبت دادهام جان تو و جان دل
İntizarSevda nadir, bilməzdim.*O da gəldi başıma.*
Dörd sözİnsan övladının asiman qədərUlduzu sayrışan bir lisanı var…