Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
به یک نظر چو ببردی دل زبون ز برمچرا به دیدهٔ رحمت نمیکنی نظرم؟
Ghazal 97ذوق وصلت یافت دل از ساقی و ساغر گذشتشد خلیل خلوت خلت ز ماه و خور گذشت
Zülfün kaçan ki yasaya iy şâh hayliniZülfün kaçan ki yasaya iy şâh hayliniGünden gerek ki yig göre ışk eri leylîni
Kişi gəlirMən təəccüb edirəm bir para müsəlman qardaşlara ki, evlərinə kişi qonağı gələndə övrətlərini çıxardıb aparırlar qonaqların yanına və oturub bir yerdə söhbət eləyirlər. Doğrusu, belə bir əməli mən xoşlaya bilmərəm və heç razı ola bilmərəm ki, mənim övrətim dünyada məndən savayı bir kişini görsün, bir kişi ilə danışsın.Və bilirəm də ki, bu məsələ barəsində mənim tərəfdarlarım çoxdur və hədsiz şükürlər də edirəm ki, yer üzünün cəmi müsəlman qardaşları bu xüsusda mənnən yoldaşdırlar.
Ghazal 302اندرین دور، که مستان طریقت خوارندگرچه خوارند ولی خوشدل و برخوردارند
Bahar oldu, gəl ey dilbər, tamaşa qıl bu gülzarəBahar oldu, gəl ey dilbər, tamaşa qıl bu gülzarə,Buraxdı qönçələr pərdə bəşarət bülbüli-zarə.
Töhfeyi-Sami, bölmə 549مردی ژنده پوش است، چند روزی در آنجا واقع شده چون عموم خلایق در آنجا مشغولی بمداومت ماء العنب دارند و از آن جنس بیشتر چیزی کمتر در آن دیار بدست میآید جهت بیان حال این مطلع گفته :افتاده ام بجای غریبی من خراب
Gəhi çeşmin, gəh əbru, gah qəmzən qəsdi-can eylərGəhi çeşmin, gəh əbru, gah qəmzən qəsdi-can eylər,Salır bir fitnə, canım, qorxuram axırda qan eylər.
Cəfərin ev muzeyindəBu Xızı torpağı başqa bir aləm,Cəfərin evində sevincli bir qəm.
Kimdə vardır, gözəlim, səndə olan cazibələrKimdə vardır, gözəlim, səndə olan cazibələrSənə dünyada məgər aşiq olan də qəm elər?
Ghazal 991هر نفس دولت طلبکار مقام دیگرستاین همای خوش نشین هر دم به بام دیگرست
Qasida 159نطع بگسترد عشق پای فرو کوب هانخانه فروشی بزن آستیی برفشان
Ghazal 509چو تیغ بر کشد آن بیوفا به قصد سرمدلم چو تیر برابر رود که: من سپرم
Ghazal 103نه همین قد من از بار غم دور خم استخمی قامت گردون هم ازین بار غم است
Âlemde budur âdemînün hadd-i kemâliÂlemde budur âdemînün hadd-i kemâliKi ana tecellî kıla bir nûr-ı cemâlî
Dili tutulubGöyçay şkolasında iki yüz şagirdin çoxu müsəlmandır. Bununla belə elmi-ilahi müəllimi ayda səkkiz manat on dörd şahı üç qəpik məvacib alır: yəni müsəlman uşaqlarına ayda səkkiz manat bir neçə qəpiklik dərs verir.Bəzi külfətdə uşaqların biri gözüac olar, anası balalarına aş bişirib paylayanda bu gözüac uşaq hələ payını yeyib qurtarmamış elə hay deyər:
Ghazal 310تویی،که مرهم ریشی و غایت مقصودجناب حضرت محبوب عاقبت محمود
Bərgi-nəsrin üzrə mişkin zülfünü dam eyləməBərgi-nəsrin üzrə mişkin zülfünü dam eyləmə,Aşiqi-aşüftəyi bisəbrü aram eyləmə!
Töhfeyi-Sami, bölmə 553از جمله شعرای نیک سمرقند است و خالی از فضیلتی نبود این شعر گواه حال اوست :مینمایی ماه من رخسار و پنهان میشوی
Kimin ki, sən kimi bir yari-sərvqaməti varKimin ki, sən kimi bir yari-sərvqaməti var,Qədin fədası olum, gündə yüz qiyaməti var.
Nə gərək bir oğul, gərək olmasaNə gərək bir oğul, gərək olmasa,Dünyada ərənlik çıxmaz hər əldən.
O incə, nazlı baxışlar, o atəşin gözlərO incə, nazlı baxışlar, o atəşin gözlər,Həzin-həzin nə baxır, sanki aşiqin gözlər.
Ghazal 992حسن بالادست را هر روزشان دیگرستشعله جانسوز را هر دم زبان دیگرست
Qasida 164شاعر ساحر منم اندر جهاندر سخن از معجزه صاحب قران
Ghazal 510عمریست تا ز دست غمت جامه میدرمدستم بگیر، تا مگر از عمر برخورم
Ghazal 109بهترین سیرها سیر بیابان فناستحالیا جمعیتی کانجاست در عالم کجاست
Yuz kana girdi hum gozun fi l u al ileYuz kana girdi hum gozun fi l u al ileKi dâm u dâne eyledi şol zülf ü hâl ile
ŞükürBir şey yadıma düşdü: keçən həftə müsəlman qəzetlərində yazılmışdı ki, İrəvan şəhərində bir möhtərəm və dövlətmənd şəxs vəfat edib. Mərhumun adını da yazmışdılar, amma mənim yadımda deyil. Yazmışdılar ki, İrəvan camaatının beli qırıldı; çünki mərhum çox şikəstə-nəfs bir adam idi. Yazmışdılar ki, İrəvan müsəlmanları üçün mərhumun ölməyi bir böyük bədbəxtçilikdir; o səbəbə ki, bu vücud çox səlamət və özgə ilə işi olmayan sakit bir vücud idi. Bir də yazılmışdı ki, mərhum millətin cibindən getdi; çünki mərhum dövlətli mülkədarlardan hesab olunardı və cibində həmişə çox pulu olardı. Müxbir cənabları bu xəbəri yazandan sonra, axırda bunu yazmışdı ki: “inna lillahi və inna ileyhi raciun”.Həqiqət, bu xəbər cəmi müsəlman şəhərlərində xalq arasında bir vəlvələ saldı. Çox danışıqlar oldu və yenə olmaqdadır.
Ghazal 317صدبار فکر کردم و صد راه آزمودبیچارگیست چاره،زیانست عین سود
Cəmalın fitnəsi tutdu cahaniCamalın fitnəsi tutdu cahanı,Çıxardıb pərdədən razi-nihanı.