Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Come, cup-bearer! that water of immortality, pleasant tasting (pleasant speech),Entrust to the glory-reciter of Sikandar (Nizami).
Görmedi gözüm hâlî gibi dünyâda şâmeGörmedi gözüm hâlî gibi dünyâda şâmeGördüm mısırı bunca vü vardum niçe şâma
Süruri-xəlvət Hüseynqulu xanAxşam saat səkkiz idi. Bu gecə Rəşidülmülk öz «sevgilisi» Hüseynqulu xan Süruri-xəlvət ilə evə hər gecəkindən tez gəlmişdi. Buna görə də Mahru xanım şübhələnir və bunun səbəbini öyrənməyə çalışırdı. O adəti üzrə Rəşidülmülklə öz otağının arasında olan dəhlizə keçərək onların danışıqlarını eşitməyə başladı.Süruri-xəlvət Rəşidülmülkün yazı stolundan kənarda durub onun yaxınına getmək istəmirdi. Rəşidülmülk isə bir neçə kərə:
Ənisül-arifin, 12خارپشتی بد میان کوهسارخویشتن را کرده پنهان زیر خار
Töhfeyi-Sami, bölmə 466سیاهی خود آرای و معترض بود و مردم را اهاجی رکیک میکرد و دیگران هم او را در آن رنگ ستایش میکردند از جمله هجوی که حافظ سعد چرکن برای او گفته و صوتی بسته مشهور است و دیگر اشعار او بسیار است اما آنچه بکار آید غیر از این مطلع نیست :شد خانه من در سرمی همچو حبابی
Ghazal 73تا از لب و چشم تو به عالم خبر افتادصد صومعه ویران شد و صد خانه برافتاد
Qit'a 102آواره شد از مسکن و مأوا صنم مناز طعنهٔ بدگوی و ز بیغارهٔ دشمن
Ana yurdumAzərbaycan, işıqlısan, genişsən,Yerin, havan, suyun, odun uludur.
SaxlarsanFikrət Qocaya*Gözəl şeirlərini öz adında saxlarsan,
Rubai 56گفتم ز سپاهان مدد جان خیزدلعلی است مروت که از آن کان خیزد
Dəvə və balasıAzim olmuşdu karivani-ərəb,Bir şütürbeççə çəkdi rəncü təəb.
Rubai 43تا بر زنخ تو آشنا شد ریشتبر روی تو انگشت نما شد ریشت
Qışın nəğməsiSaqqalı ağ, saçı ağ,Əlində zorba çomaq
Masnavi 6گفت شخصی به شاه اسماعیلکای فلک تخت آفتاب اکلیل
Mufrad 4ز دولت تو مرا دست داده بود دمیبه بندگیت که تاریخ روزگار من است
Sərhədçi nəğməsiEy Vətən, ey əziz istəkli yurdum,Sənin qiymətini kimdən ki, sordum
Other poem 5مشکل به تو افتاده مرا و نتوان گفتمشکل به تو افتاده مرا مشکلم این است
Körpünün həsrətiAraz qırağında dayandı qatar,Elə bil qəlbim də dayandı bir dəm...
Ruhum!..Ruhum, ey şahbazi-ülviyyət,Himmətimtək fəzadə pərvaz et!
Bir ağac yıxıldıBir ağac yıxıldı yol qırağında,Bir hənir yox oldu yol qırağından.
«Cadu» olunmuş papaqlarDeyirəm bu millət filan cürdür, deyirlər millətin adından danışma. Deyirəm yaxşı, millət olmasın xalq olsun, deyirlər üzrü günahından betər. Bəlkə el deyim? Dedilər burda lap korladın. Hə, tapdım, bu ölkənin əhalisi filan cürdür - az qaldılar məni məhkəməyə versinlər.Dedilər yadında saxla ki, ayrı-ayrı adamların elədikləri alçaq hərəkətləri, alçaq əməlləri millətə, xalqa və əhaliyə aid eləmək olmaz. Və bu sözdən sonra məni maraqlandıran bir şey oldu. Görəsən, beş-altı milyon «ayrı-ayrı» adama birlikdə nə deyərlər. Bəlkə millət yox, milli ət deyərlər?!
HeyifEvimdə bir dəstə gül-çiçək:sarı, ağ, qırmızı.
BəsdirBəsdir, göz yaşardıb zarıma zar-zar,Səndən, dünyandan da böyükdür dərdim.
İlk bahardaNovruzgülü gözləriniKörpə kimi açdı yenə.
Soruşdum dibərdən: yoxsa bərgi-gülSoruşdum dibərdən: yoxsa bərgi-gülLətafəti tər bədəndən öyrənib?
Səadətnamə, 113اثر و فعل نفس انسانینیست اندر وجود پنهانی
SənəmCümə günü ürcah olduYandı canım nara, Sənəm.
Ordan-burdan 100Rus hökuməti əmr eləyib bərk-bərk tapşırıbdır ki, içəri Rusiyada sakin olan müsəlman molla və axundları yerlərində dinməz oturub heç bir partiya-martiyaya qoşulmasınlar. Bu cürə əmri rus hökuməti öz çinovniklərinə də veribdir, deməli rus hökumətinin nəzərində başı çalmalı bir molla ilə başında “şlafka”sı olan çinovnikin heç bir təfavütü olmadığına görə də rus hökumətinin borcudur ki, öz çinovniklərinə verdiyi ixtiyarlardan çinovnik hesab elədiyi mollaya da versin, amma di gəl işə bax ki, özgə cürədür də! Məsələn, bu gün içəri Rusiyadan birisi mənə kağız yazıb deyir ki:“...mollalarımızdan birini bazarda tutub dedim ki, bircə de görüm sən nəçisən? Dedi: “Əlhəmdülillah axundam!”. Dedim: “Xub, indi ki, sən axundsan – bəs hanı sənin vəzin? Bəs hanı sənin islama xidmətin? Bəs hanı sənin millətə ruhani köməyin? Bəs hanı sənin fəqir-füqərayə iyanətin? Bəs hanı sənin xalqa əsərin? Bəs hanı sənin ittihad və ittifaq barəsində odlu-odlu sözlərin? Bəs hanı sənin maarifə göstərdiyin yol? Bəs hanı sənin islam dilşikəstələrinə mənəvi təskinliyin? Bəs hanı sənin məsləkin? Bəs hanı sənin?..” Burada sözümü kəsib dedi: “Bir dur!”. Dedim: “Nədir?” Dedi: “Sözün doğrusu, mən axund deyiləm, çinovnikəm. Binəva, elə bildi ki, bu sözlərlə canını qurtardı”. Dedim: “Xub, indi ki, sən çinovniksən, bəs hanı sənin ixtiyaratın? Bəs hanı sənin haqqın? Bəs hanı sənin nişanın? Bəs hanı sənin çinin? Bəs hanı sənin xəzinə maaşın? Bəs hanı sənin pensiyan? Bəs hanı sənin imtiyazatın? Bəs niyə səni saldat aparırlar? Bəs hanı sənin...” Burada sözümü kəsib dedi: “Bir dur”. Dedim: “Nədir?” Çinovnik-axund istədi bir söz desin, amma sözün əvəzinə başladı udqunmağa; udqundu, udqundu, udqundu, udqundu axırı mən ötüb getdim. O, elə udquna-udquna qaldı”.
DayanmazKönlümün şüşəsi, saqın ki, sınar,Toxunarsa ayna daşa, dayanmaz.
Niyə olubSərvəti olana gen olan dünya,Görəsən kasıba dar niyə olub?