Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Mehbalı kişinin Məşədi Möhsünlə haqq-salamı vardı. Onu zəmanənin təmiz və doğru adamlarından sayardı. Mehbalı kişi bir inəyinin məhsulunu ancaq ona satardı.Qış gecəsinin ayazında donmuş və qalınlaşmış qaymağı mis kasaya tökər, kasanın ağzını dəsmalla örtər, ovcuna alıb vağzala, Məşədi Möhsünün dükanına yollanardı.
OnaBunu idrak edib də bir öyrən,Sənə məhkum mən olmadım fikrən.
QəfilBir haray yuxuma güllə boşaltdı,Bir duyğu səsiymiş oyadan məni, –
Bağrım şan-şan olur zənbur evi təkBağrım şan-şan olur zənbur evi tək,Gözüm tək, sən gəzən otağa düşər.
Qalacaq izim, Əzizim!Qarışıb bu məmləkətdə, yalanım düzüm, Əzizim,Utanır üzüm deməkdən, Qarabağ bizim, Əzizim,
Sonuncu dayanacaqUlduzlar oyaqdı, qəmər oyaqdı.Gecə rəngindədi hələ dan yeri,
Əsa götürmə“...çəkilmişəm qınıma.*... qorxuram mən, –*
Özümlə mübahisəNeyləyirəm yoxmu, varmı o dünya?Əgər yoxsa, var deməklə
Haqq al-Yaqin, chapter 2حقیقت- هستی حق- تبارک و تعالی- پیداتر از هستیها است، که او به خود پیداست، وپیدائی دیگر هستیها بدو است: اللّه نور السماوات و الارض.حقیقت- دلیل هستی او به حقیقت جز او نیست، که هیچ گونه کثرت را به هستی او راه نیست،و دلیل را از هستی ناگزیر بود: اولم یکف بربک انه علی کل شییء شهید.
Pərişan ruzigarəm bir pərivəş yardan ayruPərişan ruzigarəm bir pərivəş yardan ayru,Günümm dün tək qaradur, bir məhi-rüxsardan ayru.
Ordan-burdan 121ƏşarBəli, doğru deyirlər ki;
UluduAşıq İqbal**O nədi ki, otuzunda cavandı?
İqtibas, təqlid və təsirİQTİBAS, TƏQLİD VƏ TƏSİR*Bizdə bir ədəbi əsər təhlil edildikdə gənc tənqidçilərimiz əsərin texnikasından və əsərə olan təsirdən bəhs etməyirlər. Halbuki bunlar əsərin ən canlı əyarıdır. Bunları nəzərə almamaq əsəri ətraflı qavramamaq və onun ədəbiyyat tarixindəki mövqeyini lazımınca təyin etməmək deməkdir. Hər bir şair və ədib ilk ədəbi addımlarında təsirə düşər. Bu təsir ya dərin, ya səthi olar, ya uzun müddət davam edər, ya ötəri olaraq görsənib, qayıb olar. Bu hallar yazıçının qüvvət və iqtidarından asılıdır. Puşkin və Lermantov kimi böyük rus şairləri Bayronun təsirinə düşmüşdülər. Puşkin bayronizmdən özünü qurtara bilib, azad yola çıxdı və tamamilə müstəqil bir ədəbi mövqe qazandı. Lermantov isə bu təsirdən qurtara bilmədi. Deməli, yazıçının qüvvəti onun təsirə düşüb-düşməməsi, sərbəst cığır açması və yeni bir məktəb təşkil etməsi ilə ölçülür. Aləmşümul klassikləri yüksəkliklərə çıxarıb bütün dünyaya sevdirən onların yüksək texnikası, bədii mündərəcələri və müstəqil yol ilə getdikləri olmuşdur. Bəzən klassiklər də köhnə mövzulardan istifadə edirlər. Firdovsi Iranda ağızdan-ağıza keçən əfsanələri toplayıb “Şahnamə” yazır; Şekspir, L.Tolstoyun dediyi kimi, Italiyada və başqa yerlərdə dolaşan mövzuları alaraq ölməz dramlar yaradır; Höte xalq masallarından “Faust”u vücuda gətirir... Bizim klassiklərimizdə də bu hal görünür. Füzulidən əvvəl “Leyli və Məcnunu”u Nizami yazmışdır.
QaşlarınAy nazənin, ay qabağın altındanNə göyçək çəkilib qara qaşların!
Ghazal 175چو نیست چشم دلت تا جمال او بینینگر بصورت خود تا مثال او بینی
“Şeyx Sənan”Cümə günü, oktyabrın 11-də möhtərəm şairimiz Hüseyn Cavidin “Şeyx Sənan” adlı faciəsi oynandı.Möhtərəm müəllif guya “İblis”də buraxdığı bütün xətaların intiqamını “Şeyx Sənan”dan alırmış kimi, əsərin hər bir cəhətinə son dərəcə diqqət etmişdir.
A yaza könülYenə yada düşdü əhdü-peymanım,Vəsfini sinəmə a yaza könül.
Yenə də tək qoyub gedirəm səniYenə də tək qoyub gedirəm səni,Soyuq divarların arxasında tək...
Qeyd18 iyun 1873 tarixində Qocurdan Tiflisdəki Osmanlı konsulunun müavini Ömər Səbri bəyə bir məktub göndərib xahiş etmişəm ki, mənim bir məktubumu İstanbulda “Həqayiq” qəzetinin mühərririnə göndərsin. Məktubla bərabər, iki yeni əlifba layihəsi də göndərmişəm ki, onlardan biri latın hərflərindən, digəri isə köhnə islam əlifbası hərflərindən tərtib olunmuşdur. Bundan əlavə, mənim bir məktubumu da Voliç əfəndinin adına, digər bir məktubumu isə Tiflisdəki Fransa konsulu vasitəsilə Paris şəhərində müsyö Nikolainin adına göndərib, həm də öz dostu Səid bəydən və “Həqayiq” qəzetinin mühərririndən xahiş etməsini istəmişəm ki, bu iki layihə barəsində ona cavab yazsınlar. Həmin tarixdə “Kəmalüddövlə” əsərini fransız dilinə tərcümə etmək haqqında Paris şəhərinə müsyö Nikolainın adına məktub göndərmişəm.Yenə də həmin tarixdə Voliç əfəndiyə əlifba haqqında məktub yazıb, xahiş etmişəm ki, mənim məktubumu çap edib, yeni əlifba layihəsini elan etmək barədə “Həqayiq” qəzetinin mühərriri qarşısında İstanbulda vasitəçilik etsin və cavabını mənə göndərsin.
Ümid səhneyi-tamaşayi-həyatın ruhudurMən bir günəşəm, yerdə əyandır ləmə’atım,Şe’rimdə parıldar duruyor çöhreyi-zatım.
Poem 108دی، کودکی بدامن مادر گریست زارکز کودکانِ کوی، به من کس نظر نداشت
Dörd yüz on altıMənim yaddaşımdan silinməmişdirsoyuq qış gecəsi, o qarlı ruzgar.
Yazım, gəl, baharım, gəlÜrəyim döyünüb uçar quş kimi,Düşər torpaqlara vurulmuş kimi’
Dördüncü pərdəSəhnə birinci pərdədə olduğu kibi Turxan bəyin evini göstərir. Salonun bağçaya nazir pəncərələrindən bir-ikisi açıq bulunaraq şairanə bir mənzərə ərz edər. Eylül... Gündüz... Pərdəaçıldıqda Humay Cəmil bəylə bərabər salona daxil olur.*C ə m i l bəy. Baq, bir ay əvvəl nerdə idik, şimdi nerdə bulunuyoruz! Barjomda keçirdiyimiz o şətarətli, o dilbər həyatı hiç bir zaman unutmayacağım. Hələ oranın o çəmənli-çiçəkli mənzərələri nə qadar gözəl!..
Scattered verses 14شب عید عُمَر به قول زنانمن در این خانه بودهام مهمان
Çiçək təranəsiVerib qaranquşa xoş gülüşünü,Yazın nəfəsini torpaqdan soruş.
Nağıl gecəmUlduzların diliyləNəsə danışır gecə.
Ghazal 133ای صبا با تو چه گفتند که خاموش شدیچه شرابی به تو دادند که مدهوش شدی
Neyin əfsanəsiAğlama ney, ağlama ney,Ürəyimi dağlama, ney.
Yeddinci şəkilKəndin kənarında qazma. Neçə nəfər hərbilər qazmada əyləşmişlər. Bir nəfər cavan*komandan, telefon qulağında, əyləşmiş. Tək-tək atışma səsi gəlir.*