Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Dostum, mənə vədə verdin, gəlmədin,Çox çəkərəm ahü zarı gəlincə.
Asivü bədəməlü rusiyəhü xaram mənEy xuda, sənə əyandır ki, vəfadaram mən,Tutduğum işləri yad eyləyib ağlaram mən.
BilinSəhər durur kolxozçularTarlaya katan aparır,
Qalmağay erdi bu aləmdə məhəbbət kaş kiQalmağay erdi bu aləmdə məhəbbət kaş ki,Tuşkey erdivü berdin rəsmi-müvəddət kaş ki.
Ön sözKeçmişini bilməyən bu günün dərki edə bilməz həqiqəti bayağı olduğuqədər də acıdır. Qoçaqları illərlə qılınc və qələm çaldılar. Lakin elə həmin nəslin
İbrahim Əfəndi NicatiNuxa şəhərində nəşvü nüma tapıb təlim və tərbiyə almış şuəradan birisi də mərhum İbrahim əfəndi ibn Mustafa əfəndi olubdur ki, Mirzə Fətəli Axundovun və Kərim ağa Fatehin müasiri imiş. Səhih məlumata görə, İbrahim əfəndi hənuz tifl ikən valideyni ilə məən Qazax mahalından mühacirətən Nuxa şəhərinə gəlib orada sükunət edərmiş. Onun abavü əcdadı ruhani olublar.Belə rəvayət olunur ki, İbrahim əfəndi iyirmi beş sinninə çatınca zərgərlik edərmiş və o vaxta kimi bisavad imiş. Bir dəfə ona kağız yazdırmaq lazım olubdur və bu işdən [ötrü] əhli-savad bir şəxsin himmətinə rücu edibdir. Məzkur şəxs naməni yazdıqdan sonra ona bir növ töhmət izhar edibdir ki, sənə eyib deyilmi özün üləma nəsli ola-ola qeyrisinə hali-dilini kəşf qılıb məktub yazdırırsan? İbrahim əfəndi bu etirazdan xeyli mütəəssir və pərişanhal olub, iyirmi beş yaşında ikən başlayıbdır oxuyub yazmağı və bu yolda gecə və gündüz xürdü xabı özünə haram edib, elmü mərifət təhsilinə məşğul olubdur və axırda alim və fazil bir şəxs olub müdərrislik edərmiş. Təbi-şeriyyəsi olaraq bir xeyli əsərlər vücuda gətirmişdir. Vəli onlardan çoxusu dağılıb tərk olubdur. Əşarü kəlamının əksəri münacat, nəti-rəsul və qəsaid qismi əsərlərdir. Onlardan bir-iki[si] nümunə olaraq burada yazılır.
Qəzəl: Könlümə mehrin ilə, ey mah, mübtəla əksik dəyilKönlümə mehrin ilə, ey mah, mübtəla əksik dəyil,Başıma zülfün ucundan bir bəla əksik dəyil
IX fəsil, 2Güllü xanımın qulağı almışdı ki, qonşu kəndlərdən adamları evli-eşikli, arvadlı-uşaqlı arabalara doldurub harasa göndərirlər. Onlara yorğan-döşək, paltar-palaz götürməyə də icazə vermirlər. Adambaşına cəmisi ikicə pud yük götürmək olardı. Güllü xanım gecələr səhərə qədər yerinin içində qıvrılır, hər şıqqıltıya diksinir, bir şey olan kimi ayağa durub otaqda gəzinirdi. Gəlinlərdən xəlvət yaxtanları açır, boxçaları yır-yığış edirdi. Vəzndən yüngül, qiymətdən ağır şeylərini ayrıca bir ehtiyatla paltarlarının ağıla gəlməz yerlərində gizlədirdi. Onun ürəyinə dammışdı ki, evlərinin başı üstdə qaranlıq var.İki gün bundan əvvəl isə Qaybalı kişi onların yanına gizlincə adam göndərmişdi. Özü ortaya çıxa bilmirdi. Kənddə min göz, min çuğul var idi. Camaatın yarısının bir ayağı Gepoda, bir ayağı da kənddə idi. Şənlikdə biri asqıran kimi şəhər xəbər tuturdu. O, göndərdiyi adamdan Güllü xanıma ismarlamışdı ki, hazırlıq görsün, deyəsən, uzaq səfərə çıxacaqlar. Qaybalı kişi bu evdə çoxlu duz-çörək kəsmişdi, haqqı-salamı itirmək istəmirdi. Güllü xanım gəlinləri yanına çağırdı.
Газель 2129گردون صدف گوهر یکدانه عشق استخورشید جهانتاب، نگین خانه عشق است
Касыда 142هر زمان زین سبز گلشن رخت بیرون میبرمعالمی از عالم وحدت به کف میآورم
Газель 43چشم بگشادم ببالایت بلا دیدم ترابیخودم کردی نمی دانم کجا دیدم ترا
Джам-и Джам, глава 46پسری با پدر به زاری گفتکه: مرا یار شو به همسر و جفت
HəmşəriBakıdan otuz nəfər həmşəri mənə şikayət edir ki, onları şahiməğfurun təziyəsində məscidə qoymadılar. Kağızın məzmunu budur: “Biz otuz nəfər həmşəri durduq məscidin qapısında. Əvvəl istədik girək içəri. Bir dövlətli hacı gəldi, “buyur, buyur” deyib aparıb oturtdular minbərin yanında. Bir təşəxxüslü çinovnik gəldi, “buyur, buyur” deyib aparıb oturtdular minbərin yanında. Bir bəy gəldi, həmçinin, bir xan gəldi, həmçinin; sonra hər bir rəğbətli adam gəldi, “buyur, buyu” eləyib aparıb oturtdular minbərin qabağında. Sonra hər kəs gəldi, zorradı girdi içəri, hər kəs gəldi, adamları basdı girdi içəri. Biz də istədik izn almamış girək məscidə, amma bizə dedilər: “Siz həmşərisiz, siz durun qapının ağzında!” Sonra hey bir ucdan çay, qəhvə, paprus daşıyıb düzdülər ağaların qabağına… Amma biz axıra kimi durduq qapının ağzında”.Bu kağıza otuz həmşəri qol çəkib.
İy beni delü kılan hicrân idersin eyle miİy beni delü kılan hicrân idersin eyle miİşigünde dâyimâ hayrân idersin eyle mi
Ənisül-arifin, 15چون هوی بر حب دنیی شد مزیدبختت اندر نفس شوم آمد پدید
Töhfeyi-Sami, bölmə 442از رودبار قزوین است خط نسخ و تعلیق را طوری مینویسد و شعر بسیار گفته بهترین اشعارش این مطلع است :به نو بهار رخت آفت خزان مرساد
Газель 73تا از لب و چشم تو به عالم خبر افتادصد صومعه ویران شد و صد خانه برافتاد
Ana yurdumAzərbaycan, işıqlısan, genişsən,Yerin, havan, suyun, odun uludur.
Касыда 66بلای غربت و تیمار عشق و فرقت یارشدند با من دلخسته این سه آفت یار
YaxşıdırSalmasa cananın hicrana canan, yaxşıdır,Saxlasa öz eşqini qəlbində pünhanı, yaxşıdır.
Жалоба 22مدت انده ما زود به سر خواهد شدوز دل ما غم و اندیشه بدر خواهد شد
Рубайят, 38من برخی آبی که رود در جویتمن مردهٔ آتشی که دارد خویت
Dəvə və balasıAzim olmuşdu karivani-ərəb,Bir şütürbeççə çəkdi rəncü təəb.
Тарих 8چون از خبر آمدن لشکر روممردم همه دامن از تعیش چیدند
Маснави 10واعظانی که اهل تحقیقندبه مواعظ کلید توفیقند
Tofik Fikrətə bənzətməBir yerdə ki, hala ucalırkən bəşəriyyət,Vəhşiliyi pamal eləyirkən mədəniyyət,
Хосров и Ширин, глава 47Гульгун навьючен; в путь пуститься вышло время.Ширин в седле, Шапур ее хватает стремя.
Другое стихотворение 19دل چو بر عهد تو ای خسرو خوبان ستمرشتۀ الفت شیرین دهنان بگسستم
Ruhum!..О сокол стремлений, душа моя, вдаль,Как дума моя, воспари, унесись!
Bir ağac yıxıldıBir ağac yıxıldı yol qırağında,Bir hənir yox oldu yol qırağından.