Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Gərdəninə neçə şahmar dolanıb,Könül istər, o şahmara dolansın.
Nə əcəbBu millət, ay Baba, lap ittifaq edir, nə əcəb?Veribdir əl-ələ, tərki-nifaq edir, nə əcəb?
İstərəmİzin versən oğrun-oğrun,Tər qoynundan nar istərəm.
Yoxuşa doğruBir günün altında günümüz ayrı,Bir qəm harayında ünümüz ayrı,
Şöhrət sahibi olan alicənab!Hərçənd ki, mən şöhrət sahibi olan cənabınızla görüşüb tanış olmamışam, lakin cənabınızın vəsfini dönə-dönə uzaqdan eşitmişəm və şəxsən sizin fəzilətinizlə tam mənada tanışam, cənabınızın əsərlərindən bəzilərini görmüşəm. Xüsusilə sizin gözəl xasiyyətli və xeyirxah bir insan olduğunuzu bir neçə il bundan əvvəl Qazanda cənabınızın tələbələrindən biri olan Mirzə Qafardan çox eşitmişəm. Bu son zamanlarda isə dövləti-əliyyeyi-İranın Tiflisdəki konsulu müqərrəbül-xaqan Mirzə Hüseyn xan, Peterburqdan qayıtdıqdan sonra cənabınızı daim tərifləməkdədir. Bu söylənilən səbəblərə görə cənabınıza qayibanə olaraq böyük bir məhəbbət və səmimiyyət bəsləməkdəyəm. Pak Allahın özü elə bir təsadüf salsın ki, sizinlə görüşmək feyzi mənə də nəsib olsun.Elə güman edirəm ki, şöhrət sahibi olan cənabınız da mənim adımı eşitmiş olarsınız. Avropa yazıçılarının üslubu ilə müsəlman tayfalarının əxlaq və adətlərinə dair bir neçə pyes yazmışam. Rusiya xalqları və Avropa camaatından bəziləri məni bu əsərlər vasitəsilə tanıyırlar. Son zamanlarda islam əlifbasının ərəb, fars və türk dillərinin yazılışı və oxunmasındakı nöqsanlarını müşahidə edərək, haman dillərin öyrənilməsini asanlaşdırmaq məqsədilə islam yazı qaydalarını dəyişdirməyi lazım bildim. Odur ki, bu barədə bir kitabça yazaraq Osmanlı və İran dövlətləri başçılarının nəzər-diqqətinə təqdim etmişəm. Avropa dövlətlərindən hər birinə də haman kitabçadan birər nüsxə göndərilmişdir ki, onların elmi müəssisələrində bu yeni əlifba müzakirə olunsun, mərifət sahibləri bu xüsusda öz fikirlərini məsləhət üçün söyləsinlər.
Qızlar bağçasıİştə bir aliheyi-hüsnü cəmal,İştə bir malikeyi-fəzlü kəmal.
Касыда 1ای دل عبث مخور غم دنیا رافکرت مکن نیامده فردا را
HasiyəVərdişin təsiri gör nə böyükdür.Hələ də gül, bülbül,
SəyavuşƏŞXASKeykavus — Kəyan tacdarı, bir qədər ixtiyar.
Səsli qızSənin səsin, gözəl qız,Səslərin ən gözəli.
Маснави 25شد گذار عزبی از در باغدید در باغ یکی ماده الاغ
QayğıÜzümü söykəyib öpdüm torpağı,mənə şoran yerdə
QızımŞəfiqə Axundova bəstələmişdir*Məhəbbətlə gülşən olub
Газель 145نه عقلی و نه ادراکی و من خود خاک و خاشاکیچه گویم با تو کز عزت ورای عقل و ادراکی
Ulu dağOsmanlının cənnətiymiş Ulu dağ,Göyün yerə minnətiymiş Ulu dağ.
Ağac kölgəsindəDram, iki pərdədəİştirak edənlər
ƏrənlərƏrənlərin ərkanına, yoluna,Ta əzəldən talib oldum, ərənlər.
Cavan Bayramla gözəl Fatmanın əhvalatıBu əhvalatdan üç il sonra Qara Əmrah Xanımın ən gözəl qızı Fatmaya elçi göndərdi. Qara Əmrah sayılan nəsildən deyildi. Özünün də bir qatırla, beş-on keçidən başqa heç nəyi yox idi. Ona görə də Xanımı od götürdü, elçiləri söyüb qapıdan qovdu, ancaq Qara Əmrah bir könüldən min könülə qıza aşiq idi, dedi öldü var, döndü yoxdu! Cavan tay-tuşlarını başına yığıb bir gün qız bulaqdan qayıtdığı zaman onu götürüb qaçdı. Bir ildən sonra Fatmanın bir oğlu oldu, adını qoydular Cəlil.Ancaq Xanım sakit olmurdu ki, olmurdu. Hər gün Fatmanı xəlvəti çağırtdırıb öyrədirdi ki, boşan o qara köpək oğlundan, gözəl-göyçək qızsan, yüz müştərin olacaq.
KüləklərHər səhər, hər axşam, hər axşam, hər səhərÇox zaman sərsəri küləklər bixəbər
Oğlum üçünMələkim, yavrucuğum, şükr edirəm Allaha,Rəhm edib sən kimi nemət mənə əhsan etdi.
MəndənDağlar, sənin ilə həmdəm olmada,Əsirgərsən indi qarı da məndən.
Səttar Bəhlulzadənin xatirəsinəO fırça barmaqlar büküldü birdən,O mavi gözlərin işığı söndü.
RübailərDinlə sözlərini bu pərişanın;Xalqından ayrılma ey gözüm, canım.
Böyük aşıqAzərbaycan aşıqları içərisində ən görkəmli yeri Göyçə mahalının xalq aşıqı Ələsgər tutur. Bir əsrdən artıq yaşamış bu böyük aşıq, elə bir bədii səviyyəyə yüksəlmişdir ki, bu gün biz onu Vaqif, Vidadi kimi şairlərimizlə yanaşı tədqiq edib öyrənsək, ona ədəbiyyat tariximizdə olduqca fəxri bir yer versək, məktəblərimizin ədəbiyyat dərsi proqramlarına belə salsaq heç yanılmarıq. Çünki Aşıq Ələsgərin qoşmaları, təcnisləri, dodaqdəyməzləri, həcvləri yüksək mündəricə ilə yanaşı ən zəngin şeir formalarını da qavrayır. Aşıq Ələsgər böyük bir talantdır. Heç də təsadüfi deyildir ki, bu günkü aşıqlarının çoxu onu öz müəllimi hesab edir.Ələsgər şüurlu olaraq öz yaradıcılığı qarşısında müəyyən vəzifələr qoyur. Dünya filosoflarının estetik görüşlərindən tamamilə xəbərsiz olan bu böyük sənətkarın özünə məxsus müəyyən ədəbi kodeksləri də vardır. Görün o, aşıqdan nə tələb edir:
MərsiyəGecəni atəşi ilə qırmızı dan eylədilər,Xalqımı-millətimi güllə-baran eylədilər!
KağızGöyçə mahalına bir salam yetir,Eylə mən əvəzdən ərzi-hal, kağız!
Mənə görə…Könül, düşmə təmənnaya,Həyat boşdu mənə görə…
İgidlərim, sıra-sıra səf bağlayın!Nə yaman dərdliyəm, Allah,Zülümlər baş alıb gedir.
BənzərsənÜç yaşından beş yaşına varanda,Yenicə açılan gulə bənzərsən,
Şerim mənimQəzəbi şimşəklərdən,Atəşi ürəklərdən,