Cəlil Məmmədquluzadə

Azərbaycan ədəbiyyatında çox sevdiyim şəxsiyyətlərdən biri də unudulmaz Cəlil Məmmədquluzadədir.Mən gənclik illərindən onun əsərlərini maraqla izləyir və böyük məhəbbətlə oxuyurdum. Ədibimiz əsərlərində xalqımızın keçmiş dövrdəki yaralarını bir cərrah əliylə yoxlayır və onun sağalmasına yollar axtarırdı. Azərbaycan xalqı azadlığa çıxdıqdan sonra Molla Nəsrəddinimizin artıq öz satira silahını inqilabın fütuhatına əngəl törədənlərə, yeni cəmiyyətin düşmənlərinə, millətin gözündən dini mövhumat pərdəsi asmaq istəyən ruhanilərə qarşı çevirdi. Mən Cəlil Məmmədquluzadə ilə Nərimanov adına Sənaye Texnikumunda oxuyarkən yazdığım kiçik xəbərləri “Molla Nəsrəddin” məcmuəsinə apardığım zaman tanış oldum. Sonralar onu tez-tez görürdüm. Mən o zaman “Azərbaycan gənc qələmlər ittifaqı”nda çalışırdım. Onu mədəniyyətimizlə, ədəbiyyatımızla əlaqədar təşkilatlarda tez-tez görərdim. 1928-ci ildə türk işçi-kəndli teatrında Cəlil Məmmədquluzadənin “Anamın kitabı” əsəri tamaşaya qoyulmuşdu. Mən öz daimi biletimlə səhnə ilə üzbəüz lojada oturmuşdum. Cəlil Məmmədquluzadə öz həyat yoldaşı Həmidə xanımla birlikdə həmin lojada idi. Tamaşada respublikamızın istedadlı artistləri iştirak edirdi. Onu da deyim ki, o zaman artistlərimiz səhnədən müəlliflərin əvəzinə özlərindən əlavə sözlər uydurub söyləməkdən çəkinmirdilər. Tamaşa əsnasında üç oğul ana ilə bacılarını ərə vermək haqqında söhbət edirdi. Türkiyədə təhsil almış oğlunun rolunu ifa edən Kazım Ziya anasına belə dedi:

Süleyman Rüstəm8 dəq
Seyid Hüseyn Sadiq

Seyid Hüseyni mən 1923-cü ildən tanıyırdım.O, Nərimanov texnikumunda bizim ədəbiyyat müəllimimiz idi. Gənclik illərimizdə aramızda “nadinc” tələbələr də vardı. Bəzi müəllimlərin yumşaq damarını tutub dərs zamanı dəcəlliklər etdiyimiz yaxşı yadımdadır. Bir dəfə Həsən adlı müəllimimiz bizimlə ədəbi gecədə iştirak etdi. Onu deyim ki, Həsən müəllim öz ixtisasını gözəl bilən, mülayim xasiyyətli bir adamdı. O, səhnədə bir muğam dəstgahı oxudu. Yaxşı da səsi vardı. Onun bizə qohumluğu da çatırdı.

Süleyman Rüstəm5 dəq
Olmasaydı

Dinməzdi mahnım mənim, gəlməzdi şerim cana,Günəş bayraqlı min-min səhərim olmasaydı,

Süleyman Rüstəm1 dəq
Mənsiz

Bir gün bu dünyadan köçəcəyəm mən,Ulduzlar, ay, günəş doğacaq mənsiz.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Deyirəm

Deyirəm, əsarətdə inləyən ölkələrdə,Ürəyi dağlılara ürək, dayaq olaydım!

Süleyman Rüstəm1 dəq
Beləyəm

Sevgilimi sevməmişəm ürəksiz,Görüşünə getməmişəm çiçəksiz.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Beşgünlük deyil

Ey könül, amalımın dünyası beşgünlük deyil,Düşmə ruhdan, ömrümün mənası beşgünlük deyil.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Nəsillərə

Nəsillər! Bilirik ki, deyilsiniz vəfasız,Baxmayın, etinasız

Süleyman Rüstəm2 dəq
Heç olmazsa...

Səhv edir – kim desə dünyamıza mehman kimi ol,Gəl, oğul, gəl bu vətən mülkünə bağban kimi ol.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Sığırçınlar

Şimaldan dəstə-dəstə uçub gəlir Bakıya,Soyuqlara dözümsüz quşlar, sevimli quşlar.

Süleyman Rüstəm1 dəq
O, mənəm

Yaz ayları vəcdə gəlib vətənini dolaşan –O, mənəm!

Süleyman Rüstəm2 dəq
Bahar ürəyimdədir

Bu əvəzsiz, bu gözəlDiyar ürəyimdədir.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Vətən

Ey Vətən! Torpağın əzizdir mənə,Mən orda tapmışam səadətimi.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Dəyəri yoxdur

Sinəsi dəryaca şeirlə doluŞairin günəşsiz səhəri yoxdur.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Zəmanət

Cavan şair, sənə mən,Tərəddüdsüz ürəkdən

Süleyman Rüstəm2 dəq
Şüvəlanda

Yenə saymazyana qırmaclayaraq AbşeronuSovurur xəzri narın qumları hiddətlə, budur,

Süleyman Rüstəm3 dəq
Qızılgüllər

Gənclik illərində may ayında*Göyçaya getmişdim. O zaman*

Süleyman Rüstəm1 dəq
Ana

Əzizə Cəfərzadəyə*Ey könül, nəğməmizin ilk sözü – fəxr et, anadır,

Süleyman Rüstəm1 dəq
Tapıbdır

Dostum Osman Sarıvəllinin Almaniya səfəri*Leypsiq yarmarkasında qazaxlı dostum Osman

Süleyman Rüstəm1 dəq
Ağacların dərdi

Bu axşam sahildəyəm, gəzirəm ağır-ağır,Dinib payız dilində şıdırğı yağış yağır.

Süleyman Rüstəm1 dəq
25-ci palatada

Professor Adil Sadıqova ithaf*Dərman qoxusuyla doludur otaq,

Süleyman Rüstəm2 dəq
Ətəyimdədir

Vətən torpağının nəfəsi, ətriMənim duzumdadır, çörəyimdədir.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Mənim deyil, sənindir

Eşqinlə gecə-gündüz vuran bu şair ürəkİnan, sevgilim, inan, mənim deyil, sənindir!

Süleyman Rüstəm1 dəq
Unudulmur

Unudulmur mənə dolu ömür sürüb ölənlər,Vətənlə bir qəm yeyənlər, Vətənlə bir gülənlər.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Şöhrətdən düşər

Yaxşı məclisdə könül, söhbət məhəbbətdən düşər,Dostluğa, qardaşlığa sonsuz sədaqətdən düşər.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Mənə gəlsin

Ey ağ günümün aynası, candan əziz oğlum,Qəlbində qanı dağ sularından təmiz oğlum.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Xəzərdə

Yelkən kimi ağardıqca qağayılar göy sulardaDalğalara təmas edir xəyalımın qanadları.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Neyləsin

Olmasın hicrində bu könlüm pərişan, neyləsin?Etməsin öz canını qurban, neyləsin?

Süleyman Rüstəm1 dəq
Uzun söhbətdəyəm

Lovğalıq olmaz desəm aşiq kimi şöhrətdəyəm,Eşq dünyasında mən az-çox yenə hörmətdəyəm.

Süleyman Rüstəm1 dəq
Vüsal

Mən etibar edib o nigarın vəfasına,Düşdüm məhəbbətin dolaşıq macərasına.

Süleyman Rüstəm1 dəq