Süleyman Rüstəm
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Azərbaycan ədəbiyyatında çox sevdiyim şəxsiyyətlərdən biri də unudulmaz Cəlil Məmmədquluzadədir.Mən gənclik illərindən onun əsərlərini maraqla izləyir və böyük məhəbbətlə oxuyurdum. Ədibimiz əsərlərində xalqımızın keçmiş dövrdəki yaralarını bir cərrah əliylə yoxlayır və onun sağalmasına yollar axtarırdı. Azərbaycan xalqı azadlığa çıxdıqdan sonra Molla Nəsrəddinimizin artıq öz satira silahını inqilabın fütuhatına əngəl törədənlərə, yeni cəmiyyətin düşmənlərinə, millətin gözündən dini mövhumat pərdəsi asmaq istəyən ruhanilərə qarşı çevirdi. Mən Cəlil Məmmədquluzadə ilə Nərimanov adına Sənaye Texnikumunda oxuyarkən yazdığım kiçik xəbərləri “Molla Nəsrəddin” məcmuəsinə apardığım zaman tanış oldum. Sonralar onu tez-tez görürdüm. Mən o zaman “Azərbaycan gənc qələmlər ittifaqı”nda çalışırdım. Onu mədəniyyətimizlə, ədəbiyyatımızla əlaqədar təşkilatlarda tez-tez görərdim. 1928-ci ildə türk işçi-kəndli teatrında Cəlil Məmmədquluzadənin “Anamın kitabı” əsəri tamaşaya qoyulmuşdu. Mən öz daimi biletimlə səhnə ilə üzbəüz lojada oturmuşdum. Cəlil Məmmədquluzadə öz həyat yoldaşı Həmidə xanımla birlikdə həmin lojada idi. Tamaşada respublikamızın istedadlı artistləri iştirak edirdi. Onu da deyim ki, o zaman artistlərimiz səhnədən müəlliflərin əvəzinə özlərindən əlavə sözlər uydurub söyləməkdən çəkinmirdilər. Tamaşa əsnasında üç oğul ana ilə bacılarını ərə vermək haqqında söhbət edirdi. Türkiyədə təhsil almış oğlunun rolunu ifa edən Kazım Ziya anasına belə dedi:
Seyid Hüseyn SadiqSeyid Hüseyni mən 1923-cü ildən tanıyırdım.O, Nərimanov texnikumunda bizim ədəbiyyat müəllimimiz idi. Gənclik illərimizdə aramızda “nadinc” tələbələr də vardı. Bəzi müəllimlərin yumşaq damarını tutub dərs zamanı dəcəlliklər etdiyimiz yaxşı yadımdadır. Bir dəfə Həsən adlı müəllimimiz bizimlə ədəbi gecədə iştirak etdi. Onu deyim ki, Həsən müəllim öz ixtisasını gözəl bilən, mülayim xasiyyətli bir adamdı. O, səhnədə bir muğam dəstgahı oxudu. Yaxşı da səsi vardı. Onun bizə qohumluğu da çatırdı.
OlmasaydıDinməzdi mahnım mənim, gəlməzdi şerim cana,Günəş bayraqlı min-min səhərim olmasaydı,
MənsizBir gün bu dünyadan köçəcəyəm mən,Ulduzlar, ay, günəş doğacaq mənsiz.
DeyirəmDeyirəm, əsarətdə inləyən ölkələrdə,Ürəyi dağlılara ürək, dayaq olaydım!
BeləyəmSevgilimi sevməmişəm ürəksiz,Görüşünə getməmişəm çiçəksiz.
Beşgünlük deyilEy könül, amalımın dünyası beşgünlük deyil,Düşmə ruhdan, ömrümün mənası beşgünlük deyil.
NəsillərəNəsillər! Bilirik ki, deyilsiniz vəfasız,Baxmayın, etinasız
Heç olmazsa...Səhv edir – kim desə dünyamıza mehman kimi ol,Gəl, oğul, gəl bu vətən mülkünə bağban kimi ol.
SığırçınlarŞimaldan dəstə-dəstə uçub gəlir Bakıya,Soyuqlara dözümsüz quşlar, sevimli quşlar.
O, mənəmYaz ayları vəcdə gəlib vətənini dolaşan –O, mənəm!
Bahar ürəyimdədirBu əvəzsiz, bu gözəlDiyar ürəyimdədir.
VətənEy Vətən! Torpağın əzizdir mənə,Mən orda tapmışam səadətimi.
Dəyəri yoxdurSinəsi dəryaca şeirlə doluŞairin günəşsiz səhəri yoxdur.
ZəmanətCavan şair, sənə mən,Tərəddüdsüz ürəkdən
ŞüvəlandaYenə saymazyana qırmaclayaraq AbşeronuSovurur xəzri narın qumları hiddətlə, budur,
QızılgüllərGənclik illərində may ayında*Göyçaya getmişdim. O zaman*
AnaƏzizə Cəfərzadəyə*Ey könül, nəğməmizin ilk sözü – fəxr et, anadır,
TapıbdırDostum Osman Sarıvəllinin Almaniya səfəri*Leypsiq yarmarkasında qazaxlı dostum Osman
Ağacların dərdiBu axşam sahildəyəm, gəzirəm ağır-ağır,Dinib payız dilində şıdırğı yağış yağır.
25-ci palatadaProfessor Adil Sadıqova ithaf*Dərman qoxusuyla doludur otaq,
ƏtəyimdədirVətən torpağının nəfəsi, ətriMənim duzumdadır, çörəyimdədir.
Mənim deyil, sənindirEşqinlə gecə-gündüz vuran bu şair ürəkİnan, sevgilim, inan, mənim deyil, sənindir!
UnudulmurUnudulmur mənə dolu ömür sürüb ölənlər,Vətənlə bir qəm yeyənlər, Vətənlə bir gülənlər.
Şöhrətdən düşərYaxşı məclisdə könül, söhbət məhəbbətdən düşər,Dostluğa, qardaşlığa sonsuz sədaqətdən düşər.
Mənə gəlsinEy ağ günümün aynası, candan əziz oğlum,Qəlbində qanı dağ sularından təmiz oğlum.
XəzərdəYelkən kimi ağardıqca qağayılar göy sulardaDalğalara təmas edir xəyalımın qanadları.
NeyləsinOlmasın hicrində bu könlüm pərişan, neyləsin?Etməsin öz canını qurban, neyləsin?
Uzun söhbətdəyəmLovğalıq olmaz desəm aşiq kimi şöhrətdəyəm,Eşq dünyasında mən az-çox yenə hörmətdəyəm.
VüsalMən etibar edib o nigarın vəfasına,Düşdüm məhəbbətin dolaşıq macərasına.