Ordan-burdan 107

Bir müsəlman ilə bir şvesarlının söhbəti(Keçən nömrənin axır-uxuru)*

Üzeyir Hacıbəyov1 dəq
Səadətnamə, 23

دیدن وگفتن و نوشتن حالهمچو علم است و قدرت و افعال

Şeyx Mahmud ŞəbüstəriMəsnəvi1 dəq
Ay ağa haray

Əyildi qamətim, büküldü belim,Sən yetiş dadıma, ay ağa, haray!

Aşıq Alı1 dəq
Teatr pərəstişkarı

TEATR PƏRƏSTİŞKARI*Bundan 35 il əvvəl Şuşa mədəni sahədə birinci sırada gedən şəhərlərdən biri idi. Iqtisadi bazası zəif, ticarəti get-gedə azalan əhali çıxış yolunu məktəbdə aramağa başlamışdı. Ən mütəəssübü belə övladını rus məktəblərinə göndərməkdən çəkinmirdi. O zaman Şuşada realni və şəhər məktəbi vardı. Bir az sonra rus-tatar məktəbi də açıldı. Buradakı tələbələrdən başqa Bakı məktəblərində, paytaxt ali məktəblərində (Qafqazda ali məktəb yox idi), Qori və Yerevan seminariyalarında da şuşalılar var idi. Yay aylarında başqa yerlərdəki tələbə və kənd müəllimləri (o vaxt türklər orta məktəblərdə müəllimlik etmək haqqına malik deyil idilər) Şuşaya toplanır, şəhərə mədəni bir həyat gətirirdilər: teatr tamaşası verilir, müsamirə düzəldilir, leksiyalar oxunurdu. Bunların hamısında da Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev başçılıq etmədə idi.

Yusif Vəzir Çəmənzəminli2 dəq
Qəzəl (başqa mənbədən) 5

گنجهای بی نهایت یافتم در کنج جانکنج جان را بین که چون شد کان گنج بیکران

Şəms MəğribiQəzəl1 dəq
Gəda

Gizlin sirrin, nahaq yerə,Gizlətdin xandan, gəda!

Aşıq Ələsgər1 dəq
Azərbaycan türk ədəbiyyatının son vəziyyəti

IDünən hər bir şeyimiz vardır, deyə düşünülürkən bu gün hər bir şeyimizin natamam olduğunu qeyd etmək nə qədər acı olsa da, hər halda, bir həqiqətdir.

Cəfər Cabbarlı13 dəq
El yaraşığı

Bütün günü kimdən soraq eylədim,Dedilər yaranıb el yaraşığı.

Şair Məmmədhüseyn1 dəq
Soyuyur

Dostlar süfrəsində soyuyur sözlər,Qaynar qazanlarda xörək soyuyur.

Sabir Rüstəmxanlı1 dəq
Şəhadətnamə

Əlahəzrət imperatorun canişini cənablarının dəftərxanasının mütərcimi Mirzə Fətəlinin ata-babasının iranlı olması, qüdrətli dövlətin varlığına duagu olan mənə məlum və aydındır. Ona görə də, hazırda ki, təsadüfən bu yerlərə gəlib çıxmışam və Mirzə Fətəlinin özünün də bu barədə məlumat əldə etmək istədiyini bilib, onun övladı və xələfləri üçün əsil-nəsəbi haqqında müxtəsər məlumat vermək məqsədi ilə bu kağız bizim tərəfimizdən yazıldı.Onun nəsli türkmən tayfasındandır. Bu nəsil uzun zamanlar Azərbaycanda yaşayıb, ölkənin nəcib adamlarından sayılıb, həmişə xalq arasında əziz tutulmuşlar. Onun atası şəniyüksək Mirzə Məhəmmədtəqi, Əhmədağa övladından olub, təxminən 30 il bundan əvvəl Xamnə qəsəbəsinin kətxudası idi. O qəsəbənin ətrafındakı bir neçə kəndlərin də bütün mülki işlərini idarə etmək, müəyyən bir maaşla İran dövləti başçıları tərəfindən ona tapşırılmışdı. O cənabın bir müddət vətəni tərk edib, qürbətdə yaşamasına səbəb olan hadisə bundan ibarətdir: məzkur qəsəbənin kətxudası olduğu zaman üç nəfər sərbazı oğurluq etdiklərinə görə, öz ixtiyarı və İranda mövcud olan adətə müvafiq olaraq, məsuliyyətə cəlb edib, ayaqlarına çubuq vurdurmuş və saçlarını kəsmək əmrini vermişdi.

Mirzə Fətəli Axundzadə2 dəq
Ayrılıq dəqiqələri

Əsgərlər hərbə gedərkən*Ağlayan gözlər, ağlanan sima,

Məhəmməd Hadi1 dəq
Şeir 14

بی روی دوست، دوش شب ما سحر نداشتسوز و گداز شمع و من و دل اثر نداشت

Pərvin Etisami1 dəq
Şoniyə

Təranə qızıma*Mənim şonim, şonbalam.

Rəsul Rza19621 dəq
Ah... Yalnız sən!

Ruhum, ey aşinayi-əsrarım!Həp uzaq, bəzmi-vüslətindən uzaq,

Hüseyn Cavid1 dəq
Al bayrağa

Gül rəngində bir yaprağınOrtasında bir hilal!

Əhməd Cavad1 dəq
Pərakəndə şeir 2

وه چه خوب آمدی، صفا کردیچه عجب شد که یاد ما کردی؟

İrəc Mirzə1 dəq
Xal-xal meşəsi

Vayxır çeşməsinin suları bumbuz,Buluddan ay çıxdı, taladan ulduz.

İslam Səfərli1 dəq
İstanbul

Bosfor körfəzi...İki qitə

Bəxtiyar Vahabzadə1 dəq
Qəzəl 6

بیداد رفت لالهٔ بر باد رفته رایا رب خزان چه بود بهار شکفته را

Məhəmmədhüseyn ŞəhriyarQəzəl2 dəq
Yaxşı adam

Darıxırdım, yol yoldaşımKöməyimə çatdı mənim.

Qasım Qasımzadə1 dəq
Bilmən ki, yar cövrü cəfa kimdən öyrənir?

Bilmən ki, yar cövrü cəfa kimdən öyrənir?Eşqində bunca dərdü bəla kimdən öyrənir?

Şah İsmayıl XətaiQəzəl1 dəq
Səhnə Quqbanı

Hüseyn** Ərəblinskinin vəfatından yeddi il keçməsi münasibətiləBir məclisdə

Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev7 dəq
Yeddinci şəkil

İbrahim xanın iqamətgahı. İbrahim xan taxtda əyləşib. Mirmöhsün ağa da buradadır. Xidmətçi daxil olur.*Xidmətçi**

İlyas Əfəndiyev19915 dəq
Rücu

Mil düzü, Mil düzü, geniş Mil düzü!Eşit ürəyimdən gələn bu sözü.

Mikayıl Müşfiq1 dəq
Yay gecəsi

Axşam oldu, gün batdı, şamlar yandı,Ta səhərdən axşamacan durmadan.

Abbas Səhhət19121 dəq
Şəkər

Ən böyük nemətdir söz azadlığı,Onu qazanmadıq dərdsiz, əzabsız.

Tofiq Bayram1 dəq
Mən kədər mülkündə şaham

Mən kədər mülkündə şaham,Taxtı, tacı neylərəm?

Mirvarid Dilbazi19991 dəq
Xal-xala

Yazıcılar yazıları yazanda,Bizim də yazını yazdı xal-xala.

Aşıq Qurbani1 dəq
Yeraltı çaylar dənizə axır

Birinci hissə**Səmirə Aydın bizim köhnə dostumuzdu. Mənim arvadım Gülnisa xanımla orta məktəbin birinci sinfindən ta axırıncı sinfinə qədər bir skamyada oturmuşdu. O vaxtdan bəri sirləri-söhbətləri də bir olmuşdu. Yaxşı yadımdadır: bizim toyumuza dostların hamısından əvvəl o gəlmişdi. İlk sevgilisi Müdhətlə də mən o axşam tanış olmuşdum. Səmirə orta məktəbi bitirəndə on yeddi yaşına yenicə girmişdi. Ona gözəl demək çətindi, amma çirkin də deyildi. Qara, yumru və bir az çıxıq gözləri vardı. Kiçik ağzının sağ tərəfi həmişə yuxarıya dartılmış kimi göründüyündən, nazik dodaqları elə bil gülümsəyirdi. Bu ifadə onun sifətinə nə isə xüsusi bir məlahət verirdi. Qalın və sıx qaşlarının tən ortasında qaralan xal qələm ucundan təsadüfi düşmüş mürəkkəb damcısını xatırladı. Deyib-gülməyi, çalıb-oynamağı yaman sevirdi. Bəstə boyuna görə ayaqları da göyçək idi. “Ceyranı” havasının lirik ahənginə uyaraq süzəndə dirsəyə qədər açıq qolları ilan kimi qıvrılır, bütün bədəninin sümükləri elə bil əriyib yox olurdu. Onun rəqsi tək məni və Gülnisa xanımı yox, çoxlarını heyran qoyurdu. Toy məclisimizə gəlmiş qızlar arasında özünün zahiri gözəlliyi ilə onu kölgədə buraxanlar vardısa da, onun kimi məharətlə piano çalan və onun qədər zərif oynayan yox idi. Bizim toyumuza hamıdan çox o rövnəq verirdi. Müdhət isə həm uca, həm də gözəldi. Onun ağıllı, iri gözləri, geniş alnı, gur və qıvrım saçları, enli kürəyi məclisdəki qızların ürəyində Səmirəyə qarşı həsəd oyatmaya bilməzdi. Onunla Səmirə yanaşı dayananda, gənclərdən bəziləri Hüseyn Cavidin gurultulu bir müvəffəqiyyətlə səhnədə göstərilən “Səyavuş” əsərindən məşhur, qanadlı misraları xatırlayırdılar:

Mehdi Hüseyn4 dəq
Anamın qanı...

(novella)*Anam Suğranın xatirəsinə*

Qabil2 dəq