Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Qafqazda ikinci sülh konfransının çağırılması məsələsi Kəlküttədə nəşr olunan “Həblül-mətin” qəzetinin səhifələrində xeyli bədbinmülahizələrin ortaya çıxmasına səbəb olmuşdur. Bu qəzetin üçüncü fransının əks-sədası olaraq, böyük sürət və qızğınlıqla Port-Artur, Koreya və Çində hündür istehkamlar tikməyə başladılar.“Həblül-mətin”dəki məqalədə həyəcanla deyilir ki, bu da Avropa mədəniyyəti və insaniyyətinin meyvəsi! Sən ey müdrik insan! Qərbdən baş qaldırıb çıx və bax gör ki, Avropa torpağına səpilmiş sülh toxumları necə cücərmişdir! Böyük dövlətlərin adı bəşər tarixinə gör necə biabırçılıqla yazılacaqdır! Xalqların salnamələrində gələcək nəsillər üçün onlardan gör necə mənhus səhifələr yadigar qalacaqdır!
Kılalı kaşları mihrâbına dil penc nemâzKılalı kaşları mihrâbına dil penc nemâzBaşladı gîsûları kâfile-i râh-ı derâz
Ghazal 1649فروغ روی تو برقی به خرمن گل ریختکه جای نغمه شرار از زبان بلبل ریخت
Rubai 280کو آن می دیرسال زودافکن تومحراب دل من ز حیات تن تو
Ghazal 502مدتی من به کار خود بودمبا خود و روزگار خود بودم
Xoş ol zaman ki, hərimi-vüsalə məhrəm idimXoş ol zaman ki, hərimi-vüsalə məhrəm idim,Nə mübtəlayi-bəla, müğəyyədi-ğəm idim.
Tiflis müsəlmanlarının hürriyyət naminə şənlikləri“Həyat”ın 88-ci nüsxəsində teleqraflar cərgəsində Tiflisdən vurulmuş belə bir teleqraf var: “Tətilçilərlə müsəlman dükançıları [arasında] müsadimə vüqu buldu... ”Bu xəbəri oxuyan özgə şəhərlərdəki müsəlman qardaşlar əlbət inanıb mütəəssif olacaqlar. Halbuki qərəzkaranə yazılmış yalan bir xəbərdir. O günü bir müsəlman qəssabı ilə digər bir kişinin əhəmiyyətsiz şəxsi münaziələri oldu. Amma müsəlman dükançıları ilə tətilçilərin arasında əsla müsadimə olmayıbdır. Görünür, belə adi bir vüquatı böyüdüb camaat müsadiməsi kimi göstərməkdə bir qərəz, bir fitnə var.
Ayıh görimedüın hîç anun gözlerini benAyıh görimedüın hîç anun gözlerini benBenzedimedüm aya anun yüzlerini ben
Ghazal 1731شراب کهنه که روشنگر روان من استمصاحب من و پیر من و جوان من است
Rubai 289صد ساله ره است از طلب من تا تودر بادیهٔ طلب من آیم یا تو
Ghazal 506من دلداده از آنروز که دیدار تو دیدمدر تو پیوستم و از هر چه مرا بود بریدم
Mənim kim, bir ləbi-xəndan üçün giryanlığm vardırMənim kim, bir ləbi-xəndan üçün giryanlığm vardır,Pərişan türrələr dövründə sərgərdanlığm vardır.
İdarəmizin əhvalatından bir neçə sözAşnalarımızdan bəzisi bizə məktub göndərib xahiş edir ki, onlara idarəmizin əhvalından bir neçə məlumat yazıb bildirək, məsələn, neçə müştərimiz var, kimdir bu müştərilər, hansı şəhərlərdən məcmuəmizə artıq həvəs ilə abunə yazılırlar, nə qism məktublar bizə göndərirlər və ilax...Məcmuənin dördüncü nömrəsi iyirmi beş min nüsxə qədərincə çap olundu. Bu iyirmi beş mindən on səkkiz min dörd yüz otuz iki nüsxə doqquz aylıq, altı aylıq və üç aylıq müştərilərə göndərilir. Qalanı tək-tək satmaq üçün özgə şəhərlərə yollanır.
Âşık olan yâr yolma yana gerekdürÂşık olan yâr yolma yana gerekdürYana bilicek bu yola ya ne gerekdür
Ghazal 1769مرا که پرده چشم و حجاب هر دو یکی استقماش چهره او با نقاب هر دو یکی است
Rubai 291چشمم به گل است و مرغ دستان زن تومیلم به می است و رطل مرد افکن تو
Ghazal 513تا میسر گشت در گرمابه وصل آن نگارمدر دل و چشم آتش و آب دوصد گرمابه دارم
Olmaz oldu görüb əhvalımı el xublara aşiqOlmaz oldu görüb əhvalımı el xublara aşiq,Eşq nəhyində bu rüsvalığ gör şər’ə müvafiq.
Məmmədqulubəy Kəngərlinin tərcümeyi-halı(Əxirən həyatına fəcianə bir surətdə xatimə çəkilən sabiq topçu ofiseri Məmmədqulubəy Kəngərli)*Bu il avqust ayının 29-da Batum şəhərində Məmmədqulubəy Kəngərlinin erməni komiteti tərəfindən göndərilən ermənilər tərəfindən şəhid edildiyini duyub qəlbən ağlamayan qafqazlı bir müsəlman yoxdur. Zənn edirəm, məhz millət yolunda qurban olan belə bir vücudi-müqəddəsin tərcümeyi-halını yazmaq, bilməyənlərə tanıtmaq, onu bilən hər sahibqələmimizin, əlbəttə, ən birinci borcu idi. Nə fayda ki, indiyə qədər bu borcu yerinə yetirən bir kəs meydana çıxmadı. Doğrusu, bu hal bu qədrnaşünaslıq ümumi–millətin üstə bihədd naşükürlük töhməti qoyacağından qorxdum. Sevgili millətimə öylə böyük bir təqsiri rəva görmədim. Bu səbəblədir ki, sahibqələm olmaya-olmaya, mərhumun vətənindən minlərcə verst uzaqda ola-ola qəlbim razı olmadı ki, öylə bir mücəssəmi – həmiyyənin, fədakari-millətin tərcümeyi-halı yazılmamış qalsın. Buna görə millətin qədrşünaslığı naminə mərhumun tərcümeyi-halından bildiyim qədər yazıram:
Boş görelüm sinün ile fasl-ı hazânıBoş görelüm sinün ile fasl-ı hazânıSun berü câm ile tolu âb-ı rezânı
Ghazal 1806به می طرف شدن آیین هوشیاران نیستبه قلب شعله زدن کار نی سواران نیست
Rubai 295خاقانی را خون دل رز دَردِهدل سوخته را خام روان پز درده
Ghazal 515سرم سودای او دارد، زهی سودا که من دارم!از آن سر گشته میباشم که این سوداست در بارم
Səbrim alıb fələk, mənə yüz min bəla verərSəbrim alıb fələk, mənə yüz min bəla verər,Az olsa bir məta’, ona el çox bəha verər.
İdarədən bir neçə sözSəfeh şamaxılı vətəndaşa ərz olsun ki, Şamaxının quraqlıq xəbərini yuxarıdakı məqalədə oxuyub diltəng oldum. Həqiqətdə də gör nə bədbəxt əsrə gəlib çatmışıq ki, göydən bir qətrə yağışın üzünə həsrət qalmışıq və nəinki Şamaxı, habelə Qarabağ, İran və Naxçıvan və Tiflis və Kars mahalları quraqlıqdan yanıb közə dönüblər. Amma hanı o keçən günlər, o səadətli zamanlar ki, fazillərimizin mübarək vücudlarının varlığından nə quraqlıq tanırdıq, nə qeyri bir belə bədbəxtliklər üz verərdi.Niyə, nədir bunun səbəbi?
Nigârâ oluram ben senden ırahNigârâ oluram ben senden ırahKi ayrıldum tapundan senden ırah
Ghazal 1811به آسمان نرسد هر که خاک پای تو نیستفرو رود به زمین هر که در هوای تو نیست
Rubai 299خاقانی را بیقلم کاتب شاهانگِشت شد انگُشت و قلم ز آتش آه
Ghazal 521ز داغ و درد تو بر جان و دل نشان دارمخیال روی تو در چشم در فشان دارم
Tərəşşüh qəbrimin daşından etmiş çeşmimin yaşiTərəşşüh qəbrimin daşından etmiş çeşmimin yaşi,Xəyal eylər görən kim, lə’ldəndir qəbrimin daşi.