Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
Ey qapımı döyən il,Səni görməsəm də mən,
Xatalı yuxuAdların üstünə adlar calandı,Bu nədir?!
Ghazal 60دوش در خواب من آن لالهعذار آمده بودشاهد عشق و شبابم به کنار آمده بود
Bu ilBu il də an idi keçdi-ötüşdü,Zaman ümmanına bir damla düşdü.
Beşinci məclisVaqe olur Dustaqxananın mərizxanasında. İki taxt qoyulub, birinin üstündə*Fərhad**, o birinin üstündə bir ayrı Dustaq.
Gərçi gün xoşdur, vəli rüsxarın ondan yaxşıdırGərçi gün xoşdur, vəli rüxsarın ondan yaxşıdır,Ay dəxi taban durur, didarın ondan yaxşıdır.
Baba yurduI**“Cana gəldim toz-torpağın əlindən,
Şeir yaxud merŞerin nə demək olduğunu qarelərimizin bilməyinə şəkk və şüb-həmiz yoxdur. İndi biz merin nə demək olduğunu bildirmək istəyirik.
DeyibdirCəbinin təcəlla, cəmalın günəş,Küll şeyün halik – Allah deyibdir.
Ağacın bəlasıBürümüşdü dörd yanı onun qolu-budağı,Boy-buxunda ucaydı şəhərin evlərindən.
Heç igid yolsuz olmasınVətən oğulsuz olmasın silsiləsindən*Fəhlə oğul!
Bakını tərk etBakı yerliçilik bilməyibHeç vaxt.
VarƏsli-müəmmanın bəhsi momuda,Taptap aləmində nə hikməti var?
Arzuların ən yaxşısını buluddaArzuların ən yaxşısını buludda,Ən ün yetməz, ən əl çatmaz diyarda…
Açıl, ürəyim, açıl!Cənublu qardaşlarıma*Qara geymisən məgər?
Dünyanın sevinci dünyanın dərdiDeyirəm mən bir də görsəm Təbrizi,Ömrümün baharı qayıdar yəqin.
Söz axtardım, tapmadımSöz axtardım, tapmadım,Misram qopub töküldü
Dördüncü hissə, 4Uşaqlar və Olqa Konstantinovna qonşu otaqda yatdıqdan sonra, Semyonov yazı masasının arxasına keçdi. Şalvarının yan cibindən təmiz bir dəsmal çıxartdı. Eynəyinin şüşələrini sildi və polisin dünən gecə gətirdiyi məktubu şamın işığında təzədən diqqətlə oxudu. Son sətirlərin üzərində xeyli dayandı. "Kipianinin nələr düşündüyünü öyrənib bizə gizlicə xəbər verəsiniz". Məktubu kənara atdı. "Gör nə qədər həyasızlaşıblar! İnsanın nələr fikirləşdiyini, onun təfəkkür tərzini belə nəzarət altında saxlamaq istəyirlər. Adamları sərbəst düşünmək hüququndan da məhrum etməyə çalışırlar. Az qalırlar ürəklərə belə xəfiyyələr göndərsinlər". O bir anlığa Kipianinin hərəkətlərini gözü qabağına gətirdi. Seminariyada işlədiyi müddətdə hələ ondan şikayət olmamışdı- Kipianini yalnız gürcülər deyil, bütün şöbələrin tələbələri sevirdi. O, gözəl müəllim idi. Vətənini dərin məhəbbətlə sevən bu adam həmişə onun taleyini düşünür, keçmişindən və gələcəyindən böyük ehtirasla danışırdı. Kipiani bütün vardığı ilə məktəbə və tələbələrə bağli idi. O özü ədəbi gecələr təşkil edir, şer oxuyur, uşaqlarə dram dərnyinə toplayır, ekskursiyalara aparır. İki il idi ki, tarix dərnəyi təşkil etmişdi. Belə bir adamı nə üçün gözüm-çıxdıya salmışdılar? Onu yenidən Sibirəmi göndərmək istəyirdilər? Axı mən ondan nə yaza bilərəm?Semyonov ayağa durdu. Küncdəki seyfdən iri bir qovluq çıxardıb masanın üstünə qoydu. Asta-asta vərəqlədi. Əvvəlcə əlinə qəzet səhifəsinə bənzər iri bir kağız keçdi. Mətbəədə çap olunmuş bu vərəq qara haşiyəyə alınmışdı. Bu, inqilabi iş üstündə Peterburq, Moskva, Kazan, Kiyev ali məktəblərindən qovulmuş müəllim və tələbələrin siyahısı idi. Daxili işlər nazirliyinin əmri ilə həmin adamlar polis nəzarəti altında saxlanılır və məktəblərdə işləmək hüququndan məhrum edilirdi. Son vaxtlar bu cür gizli siyahıları tez-tez göndərirdilər. Semyonov xırda hərflərlə yazılmış vərəqi nəzərdən keçirdi. Siyahıda özünün bir neçə tanışlarının da adına rast gəldi. Nəhayət, Kipianinin familiyasını tapdı. Onun adının qarşısında qələmlə işarə qoydu. Bir xeyli beləcə, əlində qələm, dayandı. Fikirli-fikirli saqqalını qaşıdı. "Demək, ondan hələ əl çəkməyiblər. Peterburq Texnoloji İnstitutundan qovulduqdan və Sibirdə cəza çəkdikdən sonra belə onu gözdən qoymurlar. Bəlkə elə doğrudan da Kipiani burada da gizli işlərlə məşğul olur, hökumət əleyhinə təbliğat aparır? Axı bu təbliğat nədən ibarətdir? Məgər ölkənin vəziyyətini düşünmək, onun ağır hal keçirdiyinə dözməmək, qurtuluş yolu axtarmaq hökumət əleyhinə çıxmaqmı deməkdir? Məgər hər bir namuslu vətəndaş vətəninin, millətinin səadətinə çalışmamalıdırmı? Gördüyü ədalətsizliklərə qarşı öz etiraz səsini ucaltmamalıdırmı? Bu ki, hökumət əleyhinə işləmək deyil, əksinə, onun işinə kömək etmək deməkdir. Bəs belə isə, nə üçün bir balaca sərbəst düşünmək istəyənləri təqib edirdilər. Qollarını qandallayıb elindən, obasından didərgin salırlar? Məgər biz buraya, Qafqazın ucqar yerlərinə bundan ötərimi gəlmişik?"
Davada tüfəng də verir bizə səsDavada tüfəng də verir bizə səs,Düşməni məhv edir ondakı nəfəs,
Üçüncü məclisƏhvalat vaqe olur İskəndər bəyin mənzilində. İskəndər bəy ayaq üstə durub stol yanında və stolun üstə kitab. Kitaba baxıb fıştırıq çalır.*İskəndər bəy** (sağ əlinin dal tərəfin kitaba bərk vurub). Möhkəm dostum, əziz dostum, bitəməh dostum, bihəsəd, xalis dostum! Təklik yoldaşı, dərd-qəm yoldaşı, baqi dostum... Pərvərdigara, şükür, gündə min kərə şükür sənə ki, mən kimi yetimi bu məqama gətirdin və məni tamam dünyanın ağıl və kamal sahiblərilə həmsöhbət etdin. Şükür, min kərə şükür!..
Ghazal 4523نمی گردد به خاموشی نهان دردز رنگ چهره دارد ترجمان درد
Qit'a 301گنج عمری داشتی خاقانیاکم کم از گنج تو کم شد آه آه
Ghazal 105بی لبت قطع نظر کرده ام از آب حیاتدارد از شام غمت آب حیاتم ظلمات
Jam-i Jam, chapter 25باز چون در مزاج این ارکانمتضاعف شد اعتدال و توان
VətəndaşlarŞükür Allaha, qurtardıq!Qurtardıq Peterburq vəzirlərinin zülmündən, qurtardıq qubernatorların zülmündən, qurtardıq naçalnik və pristavların və bunlardan aşağıkı pillə qurdlarının zülmündən.
Hemvâre gözüm yaş ile garkâb olur iseHemvâre gözüm yaş ile garkâb olur iseOlmaya aceb dil kanı ger âb olur ise
Khosrow and Shirin, chapter 19زمین بوسید شاپور سخندانکه دایم باد خسرو شاد و خندان
Vəliəhd gəlirÇar konsulu Təbrizdə vəliəhdlərə məxsus Şəmsülimarənil boşaltmışdı. Şəmsülimarə binası vəliəhdin Təbrizə gəlməsi münasibəti ilə təmir edilirdi.İran hökumətinin vəliəhdi Təbrizə göndərməkdə məqsədi özünün Azərbaycandakı hakimiyyətinin mövcud olduğunu göstərməkdən ibarət idi, çünki səltənətin vəliəhdi daim Təbrizdə yaşamışdı. İranın bu məqsədini çar diplomatları da lazımi qədər anlamışdı, onlar bütün varlığı ilə vəliəhd Məhəmmədhəsən Mirzənin Təbrizə gəlməsinə mane olmaq istəyirdilər.
Ghazal 363ای جان جهان، ساقی جان، رطل گران داراز صومعه جان را بسر دیر مغان آر
Ləblərin şərbətinə çeşməyi-heycan susadıLəblərin şərbətinə çeşmeyi-heyvan susadı,Sulu incilərinə təşnə kimi can susadı.