Works
- Love
- Divine love
- Separation
- Wine and the tavern
- Nature and spring
- Fate
- Death
- Wisdom and advice
- Homeland
- Praise
- Satire
- Lament
3Ayşə Sədiqə xanım “Tə’lim və tərbiyə” adlı kitabında diyor ki: “Çocuqlara hər kim olsa dərs verir, fəqət tərbiyə və əxlaq dərsini hər kəsdən eyi validə verir. Çocuğun birinci mürəbbiyəsi validədir. Validəsi olmayanlara yenə bir qadın mə’mur edilir. Çünki zəmanisəbavətdə çocuqlara xidmət edə biləcək qadınlardır. Demək oluyor ki, bir qövmün səadəti və tərbiyəsində qadınların böyük tə’siri vardır. Bunun için hər şeydən ziyadə qadınların tərbiyəsinə e’tina edilməlidir. Tərbiyəli validələr yetişdirməyə qeyrət edilməlidir”. Qadınların cəmiyyəti-bəşəriyyədəki qiymət və əhəmiyyətləri yalnız bir cümleyi-həkimanə ilə gözəlcə isbat edilə bilir ki, o da şudur: “Cənnət anaların ayaqları altındadır” – buyurulmuşdur.
Masnavi 22داشت عباس قلی خان پسریپسر بی ادب و بی هنری
Ərlə-arvad arasındaNədir vüsal, nədir həsrət,Gülər-ağlar ilk məhəbbət.
Bakıyla Təbrizin arasındayamMənim qismətimdir alatoranlıqGecəylə gündüzün arasındayam,
Ghazal 162پیرم و گاهی دلم یاد جوانی میکندبلبل شوقم هوای نغمه خوانی میکند
Dağ payıZəncir olub sarıdıYol, təbiət oğlunu,
Molla Nəsrəddin haqqında xatiratım“Molla Nəsrəddin” jurnalı və xüsusən Cəlil Məmmədquluzadə haqqında xatirat yazmaq, demək, 27 sənə bundan işə düşmüş və 25 sənə dolanmaqda davam etmiş bir çərxi nəzərə gətirmək deməkdir. Bu çərxin mehvəri Mirzə Cəlil və onun jurnalı idi. Onun ətrafında ən yavıqlıqda dolananlar “Molla Nəsrəddin”in tərəfdarları, ona öz fikirləri ilə, qələmlə kömək verənlər idilər. İkinci sıra jurnalı oxuyanlar, ondan həzz aparanlar və onun rəvacına çalışanlar; üçüncü sırada “Molla Nəsrəddin” tərəfindən zərbələrə, taziyanələrə, istehzalara, tənqidlərə düçar olub olmazın föhşlərini verənlər, el arasında “Molla Nəsrəddin” haqqında növbənöv latayilat söyləyib iftiralar buraxanlar idi. Belə bir mühit içərisində “Molla Nəsrəddin” davam edib gəldikcə dostlarını artırıb, düşmənlərini zəif salmağa nail oldu.Hesabsız hədə kağızlarına, föhşlərə, həcvlərə, maddi və “mənəvi” vədlərə etina etməyərək öz tutduğu məqsəddən, məsləkdən bir qədər geri durmamaqla Mirzə Cəlil öz azacıq dostları ilə birlikdə axırda qalib gəlib, həmişəlik bir ad və Azərbaycan ədəbiyyatında xüsusi bir çığır – “Molla Nəsrəddin” dövrü qoya bildi.
Cahü dilmi qoymuşam yolunda mən ey dilrübaCanü dilmi qoymuşam yolunda mən ey dilrüba,Taki uyxuda görər mən sən təki bir məhliqa.
Azərbaycan dünya gəzirSevimli dirijorumuz*Niyaziyə ithaf edirəm*
VahiməNiyə qorxur adamlarQəbristandan gecələr?
Sevgi pərisiQoca çinarın kölgəsində,Qoca ürəyin ölkəsində,
Nə zamandır mən söz ilə dolanıram…Şer acıyam…Hər şeyimi as yazıram…
Sənə hücum çəkir qəm qoşunlarıSənə hücum çəkir qəm qoşunlarıHamısı köhnəli, həm də təzəli.
Ghazal 254گر نظربازی به بال خود کند طاوس ماجوید از بهر رهایی روزنی محبوس ما
Rubai 17گر من به وفای عشق آن حورنسبدر دام دگر بتان نیفتم چه عجب
Ghazal 357شد واقف از خیال من آن مه بحال مننگذاشت فرق ضعف ز من تا خیال من
Ghazal 385تن به تو دادم، دل و جانش مبردل برت آمد، ز جهانش مبر
ZülmBu zülm doğrudan da, nə yerə sığışar, nə göyə.Əhvalat belədir:
Ben niçesi dirilem senden ırahBen niçesi dirilem senden ırahBilimezem ne kılam senden ırah
Khosrow and Shirin, chapter 28چو خسرو دور شد زآن چشمهٔ آبز چشم آبریزش دور شد خواب
TəəccübDoğrudan çox təəccüb ki, necə qorxmurlar?«Din və məşəqqət» məcmuəsi 6-cı nömrəsində yazır ki, «bu Avrupa müqəllidləri — bə’zi müdərris və müəllimlər ki, övrətlərini və qızlarını götürüb teatrlara gedirlər — bunlar yomul-məhşərdə xuda hüzurunda rüsvayi-aləm olmaqdan necə qorxmurlar?»
Masnavi 1مقتدای ملک امام بشرشاه انصاریان دین پرور
Ghazal 146شرح غم دل ما با یار ما که گوید؟گر محرمی نباشد جان غصه با که گوید؟
Töhfeyi-Sami, bölmə 191او هم پسر صدر قاضی است خالی از حدت طبعی نیست این مطلع از اوست :مرا فلک به مهی هرگز آشنا نکند
Rubai 129گر سوی هوا دلم همی جوید راهپیوند مرا سوی زمین آمد ماه
Maşallah, bu gözəl kimdi ki, Şirvanə gəlibMaşallah, bu gözəl kimdi ki, Şirvanə gəlib,Ləbini mürdeyi-sədsalə görüb canə gəlib.
SanmaTürkülərlə ucalırMənim Odlar yurdum.
Rubai 94یک تیر جفا نماند کان زیبا یارآنرا نزدست بر دل من صد بار
VardıMənim cananımın bir vaxtı vardıGünəşdən, aydan üstün baxtı vardı.
Sevgilim, zülfünə ənbər dedilər, mən də dedimSevgilim, zülfünə ənbər dedilər, mən də dedim,Üzünə mahi-münəvvər dedilər, mən də dedim.