Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
В некий день, едва лишь солнце на небо взошло,Небосвод в сребристом блеске обнажил чело.
Niçe niçe bize sevdâ yed-i beyzâyı gösdersenNiçe niçe bize sevdâ yed-i beyzâyı gösdersenYüzüm sîmin çü zerkılduil bize sîmâyı gösd ersen
Süruri-xəlvət Hüseynqulu xanAxşam saat səkkiz idi. Bu gecə Rəşidülmülk öz «sevgilisi» Hüseynqulu xan Süruri-xəlvət ilə evə hər gecəkindən tez gəlmişdi. Buna görə də Mahru xanım şübhələnir və bunun səbəbini öyrənməyə çalışırdı. O adəti üzrə Rəşidülmülklə öz otağının arasında olan dəhlizə keçərək onların danışıqlarını eşitməyə başladı.Süruri-xəlvət Rəşidülmülkün yazı stolundan kənarda durub onun yaxınına getmək istəmirdi. Rəşidülmülk isə bir neçə kərə:
Кыта 12گر نگویم دگر بخواهد گفتآنکه بروی ببست دربان در
Töhfeyi-Sami, bölmə 466سیاهی خود آرای و معترض بود و مردم را اهاجی رکیک میکرد و دیگران هم او را در آن رنگ ستایش میکردند از جمله هجوی که حافظ سعد چرکن برای او گفته و صوتی بسته مشهور است و دیگر اشعار او بسیار است اما آنچه بکار آید غیر از این مطلع نیست :شد خانه من در سرمی همچو حبابی
Газель 89دلم ز مهر تو آن دم چو صبح دم می زدکه آفتاب رخت در قدم علم می زد
Кыта 102آواره شد از مسکن و مأوا صنم مناز طعنهٔ بدگوی و ز بیغارهٔ دشمن
GətirdinAy oğul, yolunu çox gözləmişdik,Atana, anana şəfa gətirdin.
SaxlarsanFikrət Qocaya*Gözəl şeirlərini öz adında saxlarsan,
Касыда 52کشورستان راستین کاقبال سلطان خواندشصاحبقرانی کاسمان خورشید احسان خواندش
Dəvə və balasıAzim olmuşdu karivani-ərəb,Bir şütürbeççə çəkdi rəncü təəb.
Рубаи 43تا بر زنخ تو آشنا شد ریشتبر روی تو انگشت نما شد ریشت
Qışın nəğməsiSaqqalı ağ, saçı ağ,Əlində zorba çomaq
Тарих 8چون از خبر آمدن لشکر روممردم همه دامن از تعیش چیدند
Маснави 10واعظانی که اهل تحقیقندبه مواعظ کلید توفیقند
Sərhədçi nəğməsiEy Vətən, ey əziz istəkli yurdum,Sənin qiymətini kimdən ki, sordum
Рубаи 9رویی که عرق چو ژاله میروید از اوتاثیر می دو ساله میروید از او
A "Dostlar"Yetər bu ayrılıq, bu fitnəkarlıq.Fitnənin axırı nədir, a "dostlar"?
Təhsili-elmБрось науку! Ведь она нам страшнее адаИ душнее, чада.
ŞahdağıQar əridi, sinən coşdu sinəmtək,Nə gözəldir ilk baharın, Şahdağı.
«Cadu» olunmuş papaqlarDeyirəm bu millət filan cürdür, deyirlər millətin adından danışma. Deyirəm yaxşı, millət olmasın xalq olsun, deyirlər üzrü günahından betər. Bəlkə el deyim? Dedilər burda lap korladın. Hə, tapdım, bu ölkənin əhalisi filan cürdür - az qaldılar məni məhkəməyə versinlər.Dedilər yadında saxla ki, ayrı-ayrı adamların elədikləri alçaq hərəkətləri, alçaq əməlləri millətə, xalqa və əhaliyə aid eləmək olmaz. Və bu sözdən sonra məni maraqlandıran bir şey oldu. Görəsən, beş-altı milyon «ayrı-ayrı» adama birlikdə nə deyərlər. Bəlkə millət yox, milli ət deyərlər?!
Bakı“Dünya oddur”*Heraklit*
BəsdirBəsdir, göz yaşardıb zarıma zar-zar,Səndən, dünyandan da böyükdür dərdim.
İlk bahardaNovruzgülü gözləriniKörpə kimi açdı yenə.
Neçin ol səngdil, bu mənNeçin ol səngdil, bu mənÇəkən əfğanə bir baxmaz?
Səadətnamə, 1حمد و فضل خدای عزّوجلهست بر بنده واجب از اول
YükümUstadımdan dərs almışam, ağlı kamallı yüküm,Dürrü mərcan cəm etmişəm, yaşıldı, aldı yüküm,
Birinci şadlıqDivani-hərb (voenni-polevoy sud) qurtardı. Deməli, bir bu qədər zaman davam edən ədalətsiz mühakiməyə bu günlərdən belə xitam verildi. O məqsəd ki, divani-hərbin qoyulmasilə təqib edilirdi, əmələ gəlmədi. Haman məqsəd baş nazir Stolıpinin haman bu hərb xüsusunda dumada danışdığı sözlərə görə iğtişaşı qət edib, məmləkətdə sükunət bərpa etmək idi. Bu isə baş tutmadı. Divani-hərblər yüzlərcə qurbanlar apardı və dəryalarca qan tökdü, amma məmləkətin asayişinə zərrəcə nəf gətirə bilmədi.Əsasən divani-hərbi hökumət fəsx etmədi. Divani-hərb özü-özbaşına xitampəzir oldu, çünki bu məhkəmənin davamı aprelin 20-dək idi. Lakin bunu inkar etmək olmaz ki, burada dumanın bu barədə olan müzakirəsi dəxi əsərsiz qalmamışdır. Divani-hərbi saxlamaq hökumət üçün çətin bir iş deyildir. Fəqət görünür ki, hökumət özü dəxi Stolıpinin “müdafiə”sinə, filalına baxmayaraq, divani-hərbin davamını dəxi bundan sonra yersiz hesab etdi və bunun davamı üçün hələ bir tədbir görməyi lazım bilmədi. Gələcək hələ məlum deyildir, ancaq indi bütün Rusiyadan ötrü burası şayaniməsərrətdir ki, dəxi bundan sonra o sürətlə icra olunan divani-hərb mühakimələrində rəva görülən ədalətsizliklər bir müddət əhalini dilgir və mütənəfir etməyəcəkdir.
DayanmazKönlümün şüşəsi, saqın ki, sınar,Toxunarsa ayna daşa, dayanmaz.
Sığal veribGözucu məclisə nəzər yetirdim,Gördüm ki, telinə yar, sığal verib.