Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Əvvəla, Ağa seyid Məhəmməd vaizin mövizə malı xeyli qumaş və özü də solmayandır. Belə ki, ramazanın 8-də axund həmən “Yaşıl günbəz” məscidində minbərə süud edib, belə buyurubdur:Hər kəs bu mübarək günlərdə orucunu yeyə və namazını qılmaya, onun arvadı ondan boşdur. Yəni dörd ay iddə saxlayandan sonra ərə gedə bilər.
Niçe niçe zülfün içün sanemâ kıl olam inceNiçe niçe zülfün içün sanemâ kıl olam inceNiçe va'deler kılurdun bana gönlümi alınca
Икбал-наме, глава 3محمد که بیدعوی تخت و تاجز شاهان به شمشیر بستد خراج
Рубаи 1من بنده روی توام، ای باده پرستوز نرگس مخمور تو جانم شده مست
Bəyani-həqiqətGet, ay Molla Nəsrəddin əmi, allah sənin kimi mollaları bizə çox görməsin. Bir necə müddət idi öz şəklini jurnalın arasında çəkirdin, həyalı cavanlar jurnalı qabaqlarına açan kimi gözləri sənə sataşanda həya təri basıb, utanıb, büküb qoyurdular yerə. Çünki görürlər əlində əsayi-piri, başında əmmaməyi-abidanə, özün də gözlərini tikmisən adamın üzünə. Biçarə uşaqlar xəcalət çəkirdilər. Çox arif molla imişsən!Bu az müddətdə elmi-qiyafə işinə baş tapıb yavaş-yavaş pərdə dalına çəkilməyə başladın. Hərçənd bizim sənə söz deməyimiz qəbihdir, lakin mollalarda hüsn-xülq olduğuna cəsarət ilə ərz edirəm. Axund ağa, bir az da pərdə dalına çəkilsən pis olmaz. Bəlkə allaha təvəkkül, səni pərdə dalında görüb müsəlman aləmində bə’zi biar mollalar ibrət götürsünlər. Təbriz dedim, ağayi-büzürkəvarın sizə təqdim etdiyi sifariş xəyalıma gəldi. Keçən gün Əmir timçəsində Məşədi Qazım dəllal ilə «Ağa»-nın bir-birinə tapança çəkmələrindən söhbət edirdim. Onda gördüm bir nəfər gəldi ki, səni «Ağa» çağırır. Dedim inşallah yaxşı oldu. Görəsən hansı yalançı qəbaləyə qol çəkdirəcək, yenə bir-iki qran mənə yapışar. Haman adam ilə gəlib məhkəməyə, gördüm, «Ağa» oturub mənə baxıb gülür. Mən də salam verib oturdum. Buyurdu, Hərdəmxəyal, bilirsən səni nədən ötrü çağırmışam? Ərz elədim xeyir. Buyurdu, əvvəl bizi bir yaxşı tə’rif edəsən, özgə yerdə millət qəmi çəkən mollalar oxuyub bilsinlər ki, tək onlar deyil, biz də qəm çəkməkdən çöpə dönmüşük. Bir də mənim yoldaşım Fəxrululəmanın şəklini jurnalda çəkəsən, amma qabağından sallanan şalvar bəndlərini çəkməyəsən.
Газель 11ای رخ جانفزای تو جام جم جهان نماگشته عیان ز روی تو ذات و صفات کبریا
Töhfeyi-Sami, bölmə 611اگر چه شروانی بود اما در شیراز میبود و شعر بسیار گفته این مطلع از اوست :سر به پیرانه سر افشاند یقینی در عشق
Касыда 56اگر بتگر چنو داند نگاریدن یکی پیکرروا باشد اگر دعوی خلاقی کند بتگر
Göndərməsə gər ol ləbi şəkkər kağızGöndərməsə gər ol ləbi şəkkər kağız,Mən göndərərəm anə mükərrər kağız.
Bir halda ki, ergəc öləcəkdir hamı, bilməmBir halda ki, ergəc öləcəkdir hamı, bilməm,Dünyada yaşarkən nə demək qorxmaq ölümdən?!
Мулямма 18الصبح علی الضلام مقبلان تسق لنا المدام عجل
Ürək ağrısıSıramızdan getmiş*qələm dostlarımın*
Bir ləhzə gülmədi üzüm ol gülcamal iləBir ləhzə gülmədi üzüm ol gülcamal ilə,Ömrüm yetişdi axirə yüz min xəyal ilə.
Sultan Səncər və qarıMövzusu Nizami Gəncəvinin “Sirlər xəzinəsi”poemasından alınmışdır
Рубаи 23قصاب یکی دنبه برآورد ز پوستدر دست گرفت و گفت وه وه چه نکوست
Газель 203خویش را رسوای شهر و کوچه و بازار کنهمچو من با سادهرویان عشق ورز و کار کن
Газель 48همچو نی وصل تو هر دم که مرا یاد آیدتا نفس هست دل از درد بفریاد آید
Газель 74این مقبلان که باخبر از روز محشرندجان را به دین و دانش و طاعت بپرورند
Dün yatıb Mir Haşımı rö’yadə gördüm, söylədimDün yatıb Mir Haşımı rö’yadə gördüm, söylədim:Seyyidim, hicrində ərzi-şurişi-həşr eylərəm.
Xallı xanımO xal tu xaldır, kim? doydürmüsdn?..– Qara şanıya xal düşəndə ağaca peyvənd vurmaq olar.
Musa CəliləO gün ki, üstünü cəlladlar aldı,Günahsız töküldü müqəddəs qanın.
Başdaşımı kim öpəcək son dəfə?Başdaşımı kim öpəcək son dəfə? –Bir sən, bir də Vətən küləkləri.
Həqdi, gözəl çoxdu cahan içindəHəqdi, gözəl çoxdu cahan içində,Ola bilməz sənə nisbət hər gözəl.
Toylar belə toylardıToy tutdu bizə düşman, toylar belə toylardı.Toy nəğməsi Ərrəhman, toylar belə toylardı.
Kənardan bax özünəSaçlarını ağartmış həqiqət var cahanda:“Sifət aydın görünməz üz-üzə dayananda.”
Daş vaxtı deyilZəmanə dəyişib ay sənə qurban,tərs kimi yaşın da o vaxtı deyil.
Baxıb uzaqdakı xatirələrəBaxıb uzaqdakı xatirələrə,Dağ boyda dərdimi, qəmimi hərdən
Ey xəti-səbzin Xızr, vey çeşmeyi-heyvan ləbinEy xəti-səbzin Xızr, vey çeşmeyi-heyvan ləbin,Arizin baği-behiştü ğönçeyi-xəndan ləbin.
Ordan-burdan 73“Osmanlı”, Üdəba və mühərriri zümrəsinə daxil olmağa layiqi olan bir “ədib”in hər həftə çıxan asari-qələmindən bir nümunəyi-imtisal:“Əfəndim, şu sözləri yazmaqda mənim muradım bütün aləmə kəndimin millətpərəstliyini bildirməkdir. Beləmi, əfəndim? Belə isə, qulaq asınız əfəndim! Şu gün mən şu sözləri yazıb şəhərimizin qoca qarunlarına deyirəm ki, ey qoca qarunlar, gəliniz mən sizə yol göstərim. Siz kəndi pulunuzu xərcləmək bilməyirsiniz. Beləmi, əfəndim? Belə isə çox gözəl əfəndim. Lakin bəs nə üçün şəhərin qoca qarunları mənim şu sözlərimə qulaq asmırlar, əfəndim? Görünür ki, mənə etina etmək istəmirlər, beləmi əfəndim? Belə isə yaxşı olmadı, şəhərimizin qocaları şu yanda dursun, əfəndim? Gəlin “cavanlar”ın üstünə; şu cavanlar heç mənim xoşuma gəlməyir, əfəndim! Çünki onlar heç bir şey qanmayırlar, beləmi, əfəndim? Belə olan surətdə o cavanların başından basıb qoymamalıyız ki, onlar mühərrir olsunlar. Onları hər halda müttəhim etmək lazımdır. Beləmi, əfəndim? “Əta olundu” sözü ilə “alındı” sözünə fərq qoymayan bir şəxs heç bir vaxt mühərrir ola bilməz, əfəndim! Amma qırx qəpiklik kitabı millətə bir manata satan adam əsil millətpərəst ola bilər, beləmi, əfəndim? Əlbəttə belədir, əfəndim? İştə, şimdi şu “qanmaz” cavanları zəmanəyə tapşırmalıyız, əfəndim və pul qazanmaqda mahir olan “millətpərəst”ləri öz-özümüzə yol göstərən ittixaz etməliyiz, beləmi, əfəndim? Beləmi, əfəndim? Belə, belə əfəndim!”
Газель 130منم که روی ترا بینقاب میبینممنم که در شب و روز آفتاب میبینم