Birinci pərdə

Vəq’ə Qafqasya şəhərlərindən birində vaqe olur. Səhnə: qürub zamanı Turxan bəyin evində divarı, döşəməsi xəlilər ilə süslü, alafranqa bir qəbul odası göstərir. Divarda Şeyx Şamilin rəsmi ilə bir böyük divar saatı və bir ayna asılmış, sağda və solda birər qapı, bağçaya nazir iki-üç pəncərə, iki böyük lampa, sandaliyələr, masalar və sairə...*Maral sol tərəfdəki – açıq bıraqılmış qapıdan içəri girər, kəndi halından məmnun olmadığı yüz-gözündən sezilir. Pəncərələrdən birini açıb bağçayı seyr edər və eşidilməkdə olan bülbül nəğmələrini dinləyərək məhzun və düşüncəli bir halda dalıb gedər.*

Hüseyn Cavid191322 dəq
Kiçik çillə

Böyük tufan başlayırBöyük qardaş gedən tək.

Əhməd Cavad1 dəq
Qəzəl 9

یاد کردند مرا باز به گلدانِ دگرگلبنانِ دگر از طرفِ گلستانِ دگر

İrəc MirzəQəzəl1 dəq
Yaşıdlar

İki həmyaş,Yavaş-yavaş

İslam Səfərli1 dəq
Qəzəl 67

شب است و باغ گلستان خزان رؤیاخیزبیا که طعنه به شیراز می‌زند تبریز

Məhəmmədhüseyn ŞəhriyarQəzəl2 dəq
Səhənd qardaşımıza!

Axdı gözlərimdən sel gizli-gizli*B.Azəroğlu*

Bəxtiyar Vahabzadə19711 dəq
Söyüdlər hıçqırır

Açıb-bükür sahili gah xəzri, gah gilavar.Onun iki romanı –

Qasım Qasımzadə2 dəq
MarallarımƏbdürrəhim bəy HaqverdiyevKönlümü alan mənim ol dilrüba yarım durur

Könlümü alan mənim ol dilrüba yarım durur,Gərçi könlümni alur, amma ki, qəmxarım durur.

Şah İsmayıl XətaiQəzəl1 dəq
Doqquzuncu şəkil

İbrahim xanın iqamətgahı. Vanya daxil olur.*İbrahim xan**

İlyas Əfəndiyev19914 dəq
Ulduzlar

Bəzən titrəşərək parlayırsınızGöylər bağçasında lalələr kimi,

Mikayıl Müşfiq1 dəq
Şikayət

Dersəm mən əgər süxən zəmani –Kim, mərifətin rəvacı yoxdur.

Abbas Səhhət19121 dəq
Yar ala məni

Dedim, Pərim, yandım eşqin oduna,Demədim, atəşdən yar ala məni.

Aşıq Qurbani1 dəq
Şövkət Ələkbərovaya

Oxudun “Qarabağ şikəstəsini”,Ürəyim alışıb yandı közünə.

Tofiq Bayram1 dəq
V pərdə

Xətib oğlu qəmlərə batmış, oturub intizarlı Məhsətini gözləyir.*Məhsəti içəri girir, Xətib oğlu onun əllərini köksünə basıb soruşur:*

Mirvarid Dilbazi2 dəq
Gətirmə

Onsuz da ömrümün xəzan çağıdır...Xəzanın üstünə xəzan gətirmə!

Qabil1 dəq
Yası nəm ağlar

Mənim kür taleyim, bu kəc iqbalım,Pozulan könlümün yasın əmi ağlar.

Novrəs İman1 dəq
Vəzifə bu xalqa qənim kəsilib…

Bu millət vəzifə dəlisi imiş,Şan-şöhrət «ölüsü», «rütbə» düşgünü.

Cabir Novruz1 dəq
Zərif zülfün bir yana

Zərif zülfün bir yana,Zərif şanələrindən

Həkimə Billuri1 dəq
Koroğlunun Ballıca səfəri

Çənlibelin qarlı uca dağları, sıldırım qayaları ağ buludların bağrını deşirdi.Dağlar arasında yerləşən Çənlibel Koroğlunun məskəni idi.

Xalq ədəbiyyatı8 dəq
İnanar birdən

Könlüm körpə bənövşəTək qalsa dönər birdən.

Mədinə Gülgün19771 dəq
İlk simfoniya

1Təpələrin başından,

Əli Kərim56 dəq
V fəsil, 2

Kənd itlərinin səs-küyü azalandan və çıraqlar öləziyib işıqlar seyrələndən sonra Həsən ağa qardaşı Şəmiddinin yanına getdi. Onlar hasara söykəndilər. Bir xeyli heç biri dinib-danışmadı.Şəmiddin başa düşdü ki, qardaşı nəsə çox ağır bir məsələdən söz açmaq istəyir. Dinmədi. Gözlədi. Xeyli sonra onun titrək səsini eşitdi.

İsmayıl Şıxlı19952 dəq
Yalvara-yalvara

Gül üzlü yar bəyənmişəm.Nazın çəkmək olub peşəm,

Zeynal Cabbarzadə1 dəq
Min bir bəlaya düşdü, budur əhli-ruzigar

Min bir bəlaya düşdü, budur əhli-ruzigar,Bir saqidir edən məni dünyada payidar.

Abbasqulu ağa BakıxanovQəzəl1 dəq
XV

Şükranın dəfnində Göyən düzənində insan dəryası təlatümə gəldi. İndiyə qədər görünməyən insan dalğası Göyən düzənində dalğalandı. Axı eşidən də Göyənə gəlmişdi, necə deyər, eşitməyən də, bilən də gəlmişdi, bilməyən də, yaxın da gəlmişdi, uzaq da. Ağqoyunlulardan başqa qaraqoyunlular da gəlmişdi, həkərəlilər də, bərgüşadlılar da, əlyanlılar da, müsəlmanlar da, zarıslılar da, ovşarlar da, mərzli-mərcanlılar da Arazın bu tayı qarabağlılar da, o tayı qaradağlılar da axın-axın Göyənə gəlmişdilər. Bilməyənlər bilənlərə, eşitməyənlər eşidənlərə qoşulub gəlmişdilər. Hər yanda, hər yerdə insan axını başlayınca, bu axından qalmaq qeyri-mümkün olmuşdu. Göyən düzəni öz ömründə görmədiyi min-min adamla dolmuşdu. Hamı bu müsibətə, faciəyə, bu ağır dərdə şərik olmağa gəlmişdi. Şükranın dəfni Göyəndə görünməyən insan toplanışına səbəb olmuşdu. Elə bir toplanış ki, nə ucu görünürdü, nə də intəhası. Adət üzrə arvadlar ayrıca toplanmışdılar, kişilər də ayrı. Ağçuxalı igidlər qara çuxalar geymişdilər. Onlar Ulduz atlarının belinə qara-qara örtüklər örtmüşdülər. Onlar piyadalanmışdılar. Atlarını yedəklərinə almışdılar. Məğrur başlarını döşlərinə sallamışdılar. İnsan axınının ardınca gəlməyə başlamışdılar. Bəs Şükranın Ulduzu? Qatil sayılan Ulduz harada qalmışdı? Bəlkə Ulduz öldürülmək qorxusundan yana qaçıb Göyənin dərin dərəsində gizlənmişdi? Xeyr, Ulduz nə qorxmuşdu, nə qaçmışdı, nə də bir yanda gizlənmişdi. İndi Ulduz heç kimdən, heç nədən qorxmurdu. Ulduz çox yamanca kədərlənmişdi. O, Şükranın ən yaxın dostlarından da artıq kədərlənmişdi. Onlardan da artıq göz yaşı tökməyə başlamışdı. Ancaq Ulduz bütün bu axının ardınca başını sallaya-sallaya, yenə də gözlərindən qanlı yaşlar tökə-tökə gəlməyə başlamışdı. Heç kəs də bilmirdi niyə bu qara at bu dəfn mərasiminə qoşulmuşdu? Görən də deyirdi: nə çoxdur Göyən düzən-dərələrində özbaşına buraxılan, əldən düşəndən sonra çölə ötürülən boş-bekara at! Bu atları nə cavanlardan, nə də oğru-əyridən qorğanan vardır. Belə atlar işdən düşüb, kardan çıxınca səllimi buraxılırdılar. Bu atlardan da ölən ölür, itən itir, batan batırdı. Əgər tək-tükü də qışın çovğunundan sağ çıxırdısa, baharın bolluğuna çatırdısa, istəyən kasıb-kusubun gərəyinə gələ bilirdi. Bəs Şükranın Ulduzu necə? Ulduz özbaşına buraxılsa belə, onun üzünə baxan olacaqdımı? Ulduzun necə bir Ulduz olduğunu bilincə, ona dəyib-dolaşan olmasa belə, bir kəsin gərəyinə gələcəkdimi? Görünür nə belə bir ata ürəyi yanan, nə də bir gərəyə gəldiyini güman edən tapıla biləcəkdi! Axı kim uğursuz ata, hətta özbaşına buraxılsa belə, sahib olardı? Kim Şükranı qətlə çatdıran atı tanıyıb-bilincə öz qapısına qoyardı? Heç kim, heç kəs! Əgər belə atı tanıyan-bilən olsaydı, onda mütləq daşa basardı, əlinə düşən odundan, yarmaçadan, qara tikan gör-kötüyündən görünüb atın başına çırpardı! Üstəlik də obanın itlərinə tutduruq verib bu həndəvərdən uzaqlaşdırardı. Əgər bu qara atın həmin qatil at olduğunu bilən olsaydı, çox yəqin ki, qəzəblənərdi, bu dəfn mərasimindən əvvəlmi, sonramı birbaşa bu uğursuz atın üstünə dönərdi, bəlkə də elin əli ilə bu at daşqalaq olardı. Göyən düzəni də ən böyük daşqalaq altında qalardı.– Bu nədi, balam? – deyə üstündən əsrlər ötsə belə soruşan tapılardı. – Bu nə boyda daşqalağıdır!

Süleyman Rəhimov6 dəq
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 22

بعد رنجوری سه سال اندر عذاب / رفت گر می‌بینمش آید به خوابز آستین دست محبت برفراز / اندک اندک پرده بالا رفت باز

Zeynalabdin Marağayi5 dəq
Gecələrin nəğməsi

Titrədir gecənin mərmuz əlləriAtlas pərdələrin saçaqlarını.

Həbib Sahir1 dəq
Dərdin öldürdü məni, ey növcəvanım, gələ gör

Dərdin öldürdü məni, ey novcəvanım, gələ gör,Həsrətindən oda yandı din, imanım, gələ gör,

Molla Pənah Vaqif2 dəq
İkinci məclis

Vaqe olur həmin otaqda. Göhər xanım bikef əyləşib səndəl üstə.*Səfdərqulu daxil olur.*

Nəcəf bəy Vəzirov8 dəq