Dilimiz və İmlamız

Ədəbiyyatı olmayan bir millətin, dilsiz insanə oxşuyacağım söyləmək üçün dəlilə, təfsile hacət yox sanıram. Çünki ən böyük şahid keçmiş hallar, indiki vüquatlardır. Bundan ötrü örnək, misal axtarmaq üçün də uzaqlara getməyək: iştə başda çərkəz, ləzgi… dilləri, sonra da bizim türkcəmiz. Mədənilik ləzgilər, çərkeslər arasında yayıldıqca öz dilləri de yoxluğa doğru yayılacaq. Bir vaxt olacaq ki, o kimi dillərin tarixdə ancaq adlan qalacaq. Neyçün? Çünki yazısı, imlası, ədəbiyyatı yox. Bu bir həqiqətdir; çaxotkaya, vərəmə tutulmuş bir bəxtsiz adamın öləcəyi qədər bəllidir. Türkcəmiz, hər nə qədər tez-gec, həqq rəhmətinə gedəcək olan o dillər kimi deyildir. Amma bugünkü qaydasızlıq naxoşluğuna vaxtilə dərman etmək çarəsini axtarmazsaq, onun bu yaman halının da çox uzanacağından qorxulur.Bu qorxu, millətini sevən her homiyyətlini düşündürsə gərəkdir. Çünki dadlı dilimizin yavaş-yavaş aşağıya doğru düşdüyünü görürüz. Sevgili dilimizin aramızdan artıq qiyməti gedir. Halbuki bu zamanda hər millət öz dilini saxlamaq üçün varını yox, canını belə fəda edir. Ne edək? Bizim bir çox işlərimiz kimi bu da böylə düşür: Qafqaziyalı, elmli iki türk yarım saata qədər öz ana dilləri ile danışsalar darıxırlar.

Омар Фаик Неманзаде19045 мин
Кыта 7

تا اثر جهان بود باد جهان به نام توتا گهر فلک بود، باد فلک غلام تو

Фелеки Ширвани1 мин
Milliyyət baxımından ədəbiyyatda forma və məzmun

Şərq və Qərb tədqiqatçıları tərəfindən Nizami daha çox İran ədəbiyyatı nümayəndəsi kimi öyrənilmiş və onun şəxsiyyəti yalnız həmin sifət ilə tanınmışdır.Kök salmış bu yanlış təsəvvürə baxmayaraq, Nizami bizim qənaətimizcə, Azərbaycan şairidir və bu həqiqət yalnız onun nisbətinin “Gəncəvi” olmasından irəli gəlmir.

Мамед Эмин Расулзаде19493 мин
Oyan dağlar

Bəstinin ah-naləsindənOyan, dağlar, oyan, dağlar.

Ашуг Басти1 мин
Pəri

Nagahdan gördü gözüm,Sən təki insanı, Pəri.

Молла Джума3 мин
İsitmə

Fəryada gətirdin məni sən canə, isitmə!Döndərmə gözüm yaşın ümmana, isitmə!

Ашуг Валех1 мин
Qəzəl: İç şərabi-nab, özün, saqi, mənə məstanə bax

İç şərabi-nab, özün, saqi, mənə məstanə baxGah çeşmi-şəfqət ilə, gahi bi-rəhmanə bax

Ковси Табризи1 мин
Ay üzə-üzə

Ay ağalar, çeşmim yaşı sel oldu,Çalxanır sonalar ay üzə-üzə.

Ашуг Муса1 мин
Məni

Tərlandı baxışın, gözün can alan,De çək caynağına, di darə məni.

Агдабанлы Гурбан19031 мин
Qara pul

Dolanım başına, ey gözləri məstan, qara pul,Nə əziz eylədi səni xaliqi-Sübhan, qara pul.

Безымянные народные поэты1 мин
İbrahim bəyin işinin sonu və təəssübkeşliyinin nəticəsi, 2

روز ششم، تذکره‌جات را صورت داده بلیت کشتی خدیویه گرفتیم. ولی احترام و مهربانی که در خانهٔ میزبان از خود و عیالش دیده‌ایم به توصیف نمی‌آید. پدر و یا خود ابراهیم‌بیگ چه‌قدر خوشبخت بوده که چنین دوست به دست آورده بودند. دوست حقیقی نادر به دست افتد، خصوصاً در این اوان که زمانه قحبه است و مردمانش آشفته به مکر و حیله، صداقت کم، شقاوت بسیار، امانت معدوم، خیانت موجود. از حکیمی پرسیدند: «یار خوب است یا برادر؟» گفت: «برادر خوب است اگر یار باشد.» بدیهی است یار صادق بی‌غرض از برادر بهتر است.یوم‌الاحد به مصر تلگراف کردم: «میرزا عباس به خانه خبر ده با کشتی خدیویه عازم هستیم!»

Зейн-оль-Абедин Мерагеи20 мин
Газель 184

نیست بر خاطر غباری از پریشانی مراجامه فتح است چون شمشیر عریانی مرا

Саиб ТебризиГазель1 мин
Газель 15

مستِ تمام آمده است بر در من نیم شبآن بت خورشید روی وآن مه یاقوت لب

Хагани Ширвани1 мин
Касыда 6

تا مرا مهر تو در دل رخ تو در نظر استدل ز غم مضطرب و دیده به خونابه تر است

ФизулиКасыда5 мин
Джам-и Джам, глава 28

چیست گیتی؟ سرای محنت و غمزحمت او فزون و راحت کم

Аухади МарагаиМаснави3 мин
Bakı dəryası

Nə gözəlsən, ey Bakı dəryası! Və necə xoşbəxtsən, ey Bakı dəryası! Ey Bakı dəryası, ey dəryaların seçilmişi! Ey göllərin padşahı! Nə göl kimi gölsən, ey Bakı dəryası, çünki yer üzündə sənin kimi böyük göl yoxdu! Nə dərya kimi dəryasan, Bakı dəryası, çünki çəkilib şir kimi durmusan kənarda və heç bir özgə dəryalara qarışmırsan, heç kəs ilə işin yoxdur!Nə gözəlsən, ey Bakı dəryası!

Джалил Мамедкулизаде2 мин
Apardı cânı ger gönül apara sehl ola

Apardı cânı ger gönül apara sehl olaBin cân u bin gönül dağı ol yâra sehl ola

Кади БурханеддинГазель1 мин
Шараф-наме, глава 52

Над зеленою солнце взошло пеленой,Смыло небо индиго с одежды ночной,

Низами ГянджевиМаснави5 мин
Təbrizə doğru

Faytonçumuz Novruz adlı qoca bir seyid idi. Qızlar onun qoca olmasına sevinirdilər.Faytonçu Yekan seyidlərindən idi. Bunlar Təbrizlə Mərənd şəhəri arasındakı yolun qərb tərəfində yerləşirlər. Bunların hamısı seyid, hamısı da yolvurandır. Yekan seyidləri çox ucaboylu, çox da qüvvətli bir tayfadır. Bunlar İran ordusunda yalnız topçuluq vəzifəsində məşhur olurlar.

Мамед Саид Ордубади13 мин
Газель 542

ناوک غمزه می زند بر دل من نگار منصد پی اگر جفا کند، صدق و صفاست کار من

Касим АнварГазель1 мин
Газель 188

ترک شراب کی کنم من که چو رند فاسقم؟عار ز زهد اگر کنم فخر من است که عاشقم

Насими1 мин
Töhfeyi-Sami, bölmə 149

اصلش از شیراز است و از عظمای اطبای عمر خود . بیمن نفس و سعادت قدم مشهور و ممتاز، از جمله شاگران نجیب مولانا صدرالدین علی طبیب است از شیراز متوجه کاشان گشته در آنجا توطن فرمودند و در اواخر ایام بطبابت نواب صاحبقرانی شرف امتیاز یافت در شهور سنه ست و اربعین و تسعمایه بمرض الموت گرفتار آمد این مطلع از ایشانست و بسیار نازک آمده .گل نو رسته من آنچنان نازک بود خویش

Сам Мирза1 мин
Yadə saldıqda səni, dideyi-xunbar ağlar

Yadə saldıqda səni, dideyi-xunbar ağlar,Yar hicrin çəkən, əlbəttə ki, naçar ağlar,

Сеид Азим ШирваниГазель1 мин
Çağlayanlar kimi ruhum çağlar

Çağlayanlar kimi ruhum çağlar,Çağlayan ruha yasaq alçaqlar.

Рафик Зака Хандан19861 мин
Касыда 54

هرکه او را میل خاطر سوی ارزانی بوداو برنج و خواری ارزانی و ارزانی بود

Катран Тебризи3 мин
Жалоба 39

حاصل روزگار می بینیغم بی غمگسار می بینی

Муджиреддин Бейлагани1 мин
Olmasa olmaz

Bağlarda əsəndə payız yelləri,Ağaclar saçını yolmasa olmaz,

Сулейман Рустам1 мин
Min gözəl gördümsə, bir əhli-vəfasın görmədim!

Min gözəl gördümsə, bir əhli-vəfasın görmədim!Çox cəfa çəkdim bu yolda, bir səfasın görmədim!

Алиага Вахид1 мин
Fidan

Ağacların arasında ulu, sağlam bir kötük,Ağır, kəskin baltalarla qol-qanadı qırılmış,

Абдулла Шаиг19141 мин
Газель 8

کاشکی انگشتوانش بودمیتا در انگشتش همی فرسودمی

Мехсети Гянджеви1 мин