Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
Vaxt gələndə,Mən öləndə,
Sən nəzərdən salmasaydın, ey hilaləbru, məniSən nəzərdən salmasaydın, ey hilaləbru, məni,Dami-eşqə bunca salmazdı yetən məhru məni.
ZanbaqZanbağam mən, zanbağam,Ay işığından ağam,
Рубаи 117با ابر همیشه در عتابش بینمجوینده نور آفتابش بینم
Газель 205سر مکش از سرای درویشانرخ متاب از دعای درویشان
Другое стихотворение 59گر مرا در سر سودای تو شد جان سهل استسر زلف تو ز آفات سلامت باشد
TəbaətSərmayeyi-irfanı nasıl kəsb edər insan?Təhsili ülum ilə olur rütbeyi-irfan
Рубаи 7گویند که هست بی نشان آب حیاتو اندر ظلمات است نهان آب حیات
Qələmİlyasın məktəbə gedən yolu meşədən keçirdi. Bu səhər İlyas tələsmiş, dərs şeylərini yaxşı yığmamışdı. Qələmi çantanın küncündən başını çıxarıb baxırdı. Meşədən keçəndə qələm çantadan düşdü.Meşədəki ağaclar qələmin başına yığıldılar, ona "xoş gəldin" dedilər. Onlar qələmin düz boyuna, dəmir papağına, qara gözünə, əlvan rənginə, yaraşığına heyran-heyran baxıb soruşdular:
AndımMən and içmişəm ki, bir də qələmimGözəllərdən ilham almayacaqdır.
Əl dəydi, çaxmaq daşıyamDostum Ağayara*Təklikdə çaylaq daşıyam,
İstərəm ki, varım yarın kuyinəİstərəm ki, varım yarın kuyinə,Şikvə edəm qəmi-pünhan əlindən.
Şillə qiyamətəyçənNeynəyirsən, eylə qiyamətəycən,Ömr külüni iylə qiyamətəycən.
Anamın əlləriQızım Ülkərə*Anamın əlləri düşür yadıma,
Öldürürlər yaxşılarıBir güldana qoymuşdularQızılgülü,
BağışlanmazQadına bağışlanmazvüqarsız olmaq,
Канз аль-хакайик, глава 16یکی جم نام وقتی پادشا بودکه جامی داشت کان گیتینما بود
Zülfi yüzündən irağ ömrüm keçər matəm biləZülfi yüzündən irağ ömrüm keçər matəm bilə,Necə keçsün bir kişinin sübhü şami ğəm bilə.
Birinci pərdəƏmirin bağçası: sağ tərəfdə Əmirin imarəti görünür, bağçaya yolu vardır. Sol tərəf ilə dal tərəf ağaclıqdır. İçlərindən xiyabanlar çəkilibdir, hər tərəfi gülzardır. Ortada bir hovuz vardır ki, su fəvvarə vurur. Qabaq tərəfdə bir ağacın dibində açıq yerdə fərş salınıb, vəzir əlində kitablar əyləşib, qabağında düzülmüş olan qızlara dərs verir və nəsihətlər edir. Əmirin qızı Leyla dəxi bunların içindədir; lakin bütün qızlar kamali-huş və guş ilə dərsə və pənd və nəsihətə qulaq asdıqları yerdə, Leyla bir növ pərişan-hal görünüb, fikri özgə yerlərdə olduğunu izah edir. Bilaxirə üzünü əli ilə tutub ağlayan kimi görünür.*Vəzir**
Çürüdüİstəyirəm qələm alım söz yazım,Sel-sel oldu sinəm başı çürüdü.
Nağıllarımız barəsində bir-iki sözNAĞILLARIMIZ BARƏSINDƏ BİR – İKİ SÖZ*Aşağıda dərc etdiyimiz “Caçcı” nağılı qarabağlı ağzından yazılıb, yerli şivə dəyişilməyib. “Caçcı” nağılı zərdüşti fəlsəfəsindən doğmuş sıraya aiddir. Lakin “Məlik Məmməd” qədər dolğun deyil. “Məlik Məmməd”də işıq ilə qaranlığın mübarizəsi bilfeil olmalıdır, burada isə rümuzi bir surətdə ifadə olunur: Həsud qardaşların bütün səyinə rəğmən Caçcı mübarizədən qalib və müzəffər çıxır, nəticədə nökərçilikdən yüksəlib padşah olur.
Sarı köynəkCilvələnib, nə qarşımda durubsan,Canım sana qurban, ay sarı köynək!
Газель 9بیا در بحر و دریا شو رها کن این من و ما راکه تا دریا نگردی تو ندانی عین دریا را
Əhməd və QumruIƏhməd qalın qaşlarını çatmış, odlu gözlərini süzüb gənclərə yakışırbir zövq, mütəxənninlərə yakışır bir ciddiyyətlə bakıyordu. Ötədən bəriyə Şamaxı gözəllər bulağı olduğunu bilirdisə də, böylə gözəl, böylə sevimli bir qıza uğradığı yox idi. Bu qaragözlü, bu cazibəli, çevik tərpənişli qızcigəz, ən gözəl bir baharın təcəssüm edəcək ən odlu çırpınan ruhların, zehnlərin yaratdığı xəyallar qədər xəfif olduğu kimi, geydiyi al-yaşıl, göy və sarı paltarında təbiətin gəlinləri sanılan kələbəklər qədər bəzəkli idi. Kürəklərində qara saçları ləpələniyor, boynu isə sevdiginin boynunu ilk kərə qucan ən qızğın bir sevincin titrəyən qolları gibi iri al mərcanlardan bir boyunbağını qucmuş idi. Qolunda sadəcə bir bilərzik var idi. Əllərində olan dəf, kamança və bu gibi çalğı şeylərindən qızların dağlardan, çəmənlərdən, seyrlərdən qayıtdıqlarını anlamaq... bir şey deyil idi. Qumru bayaqdan bəri ruhunu okşayan zövqləri həvəslər və sevinclərlə dolu ürəgindən ayırmamış və hələ də onların təsiri altında onun da bəzən sərxoşlar gibi laübaliyanə ətrafə səndələyərək yolun hər iki yanında bitmiş kök otları cinayətdə müqəssirmişlər gibi tapdar, bəzən vəhşi marallar gibi çevik və ürkək bir görkəm alıb ötədən bəriyi süzər, bəzən də nadinc çocuqlar gibi yanında düşüncələrə dalmış bir qızı çimdikləyərək diksindirər və yaxud al dodaqlarında təbəssümlər oynadaraq bir lətifə söylər və gözəllər qurultayını gülüşdürərdi. Əhməd okumamış, fəqət bir qədər nazik yürəgə yiyə olduğu üçün təbiəti pək sevər və bəlkə də, avçılıqdan daha əvvəl onu seyr etməgə bu çəmənlərə çıxmış idi. Fəqət Qumruyu görüncə, nə ötələrdə yazın sərin yelləriylə təpələnib parlayan zəmiləri, nə onların arasından qalxıb, hər yer gözəl, hər çiçək lətif olduğu üçün nerəyə qonacəgin bir dürlü kəsdirməgən və xəfif cikciklərlə şaşqıncasına ötəyə-bəriyə qonub-qalxan min-min quşların sevincini görüyor, yalnız nə olduğu belə anlaşılmayan bir qüvvənin təhrikiylə şəhərə yaklaşan qızları uzaqdan-uzağa biixtiyar izləyordu.
OlmayaDüz ola ürəklər, saf ola qəlblər,Oğurluq, əyrilik, yalan olmaya.
Ölümün görüşünə gedən qızElə dünən ömrününbahar çağıydı.
Mirzə Fətəlinin şanlı vəliəhd əlahəzrətin tərifinə yazdığı qasidəEy Gürcüstan torpağı, fəxr et ki, şahlar şahının oğlu,Dəniz və quru üzərində sürətlə və asan səyahət etmişdir.
QələməƏla, ey bülbüli-ürfan, vətən bağında fəryad et,Qon övraqi-fünunə, nəğmeyi-milliyyə inşad et.
Стихотворение 127صبحدم، صاحبدلی در گلشنیشد روان بهر نظاره کردنی
Uzaq yol, dəvələr və müdrik bir qoca haqqındaYük ağır, yol uzaq.Nə alaf var doyunca,