Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
باغبانی، قطرهای بر برگ گلدید و گفت این چهره جای اشک نیست
Bir nəsil qocalsam daBabayam!Nə uzun ağ saqqalım var,
Könlüm yenə bir kasə qızıl qano dönübdürKönlüm yenə bir kasə qızıl qano dönübdür,Qan olsa böylə zülmlə hər yanə dönübdür!
iştə bir divanədən bir xatirə“Sən nəsin? Kimsin?” deyən ariflərə*Arqadaşlar! Sormayın, hiç sormayın!
Касыда 17تا شهنشاهِ جهان گردید مهمانِ وزیرمتّفق دید آسمان بختِ جوان با رایِ پیر
Gəlin düşünür...Düşüncə var – şirin olur,Düşüncə var – acı olur.
Bəxtiyaram mənSəninlə*Ömrün payızında sevdim, sevildim,
Газель 150ریختم با نوجوانی باز طرح زندگانیتا مگر پیرانه سر از سر بگیرم نوجوانی
Asan yollar, çətin yollarBombozuna acıyıram torpağın, daşın,Ruh oxşayan nə bir lövhə, nə axar-baxar.
“Pəri cadu” haqqında qeydlərDoxsanıncı illərin ortasında simvolizm deyilən bir ədəbiyyat üsulu teatro səhnəsinə atıldı. Alman ədibi Hauptmanın “Qərq olmuş çan” sərlövhəli faciəsi mədəniyyət aləminə bir şəşəə saldı. Bu üsulun Şərq ruhuna xeyli uyğun olması məni artıq həvəsə gətirdi. Və mən Şərq həyatından götürülmüş simvolik bir əsər teatromuz üçün yazmaq fikrinə düşdüm. Nəhayət 1901-ci sənədə “Pəri cadu” nam əsərimi yazdım. Bu neçə ilin müddətində “Pəri cadu”nun səhnədə müvəffəqiyyət qazanmasına səbəb, haman mən dediyim simvolizmin bizim ruhumuza uyğun olmasıdır. “Pəri cadu”ya mövhumat adı qoyurlar... “Pəri cadu”nun ideyası: hər kəsin öz əlinin əməli onun müqəddəratını təmin edər. İnsan, taleyini kənarda axtarmayıb öz-özündə axtarmalıdır. Nəfs-əmmarə dalına düşüb gedərsə bəlalərə uğrayıb fot olar. Nəvsilə mübarizə edib əlinin əməyinə bağlanarsa, axtardığı məqsədə nail ola bilər. İnsanın təbiətində iki əsas qüvvə həmişə bir-biri ilə vuruşmadadır. Bu iki əsas – nəfsi-əmmarə ilə əql və fikirdir. Ən qədimdə bu iki əsası insan özündən xaricdə bilib, onlara təbiət məqam verib, allahlıq libasına geyindirirdilər: Hürmüzd, Əhrimən; Çində xeyir, şər allahları. Axırda şeytan və Allah. Pərinin ürəyində həmçinin iki əsas vuruşur. Nəvsi iblis şəklində mübarizə tərəfə çəkir, əqli səlim şeyx sifətində səbr etməyi məsləhət görür. Bu iki şəxs onun ürəyində vuruşan iki əsasın mücəssəmələridir. Xırda şəyatin onun dəğdəğələridir.İnsanı həmişə nəhs yollara iğva edən nəfsi-əmmarə Şamama cadu sifətində ortalığa çıxıb. Bu qarı həm Qurbanın, həm Hafizə xanımın, həm Pərinin təbiətində olub, onları asan vəchlə səadətə nail olmaq yoluna çəkib, hamısını məhv edir və Qurban öləndən qabaq öz səhvini anlayıb, Səliməsi tərəfə qaçmaq istəyirsə də daha iş işdən keçdiyindən, nəfsinin çəngəlində fot olur.
Bu aləm hüsninə heyrandır, ey dustBu aləm hüsninə heyrandır, ey dust!Sana bu qönçə ləb xəndandır, ey dust!
Köhnə şeirlərimlə söhbətHəkimlər qadağan edib yazmağı,Dəyirman daşı tək hərlənir başım.
Bircə saqqal daragımızHər şeyimiz qaydasında,Hər işimiz düz.
Qadının əri gərəkQadının əri gərək,Yanında nəri gərək.
İblis təklik, gözəl təklik…Bütün aləm öz gücündə, işində,Mən qalmışam tənhalığın əlində.
Bir vaxt gec olacaqBir vaxt gec olacaq,peşimançılıq
Отдельное стихотворение 156چون غنچه گر زبان تو با دل موافق استبر کاینات از ته ل خنده لایق است
Газель 291شب من دام خورشید است گوئی زلف یار است اینشب است این یا غلط کردم که عید روزگار است این
Газель 316دمی بی عشق خوبان پری رخسار چون باشمبعالم بهر کاری آمدم بی کار چون باشم
Газель 333این چنین نقشی اگر در چین بودقبلهٔ خوبان آن ملک این بود
ZəhrimarA kişi, bu Tiflis məscidinin mövqufatı lap əngəl oldu. Bu zəhrimar qoymur Allah bəndələrini rahat evlərində yatsınlar. Nə bilim, hansı rəhmətliyin də işi-gücü yox imiş, gedib Tiflis məscidinə, nə bilim, nə qədər mülk-maş vəqf eləyib.Hələ mülk-maş qalsın kənarda. İndi bu saat padşahlıq xəzinəsində Tiflis məscidinin həştad min manat pulu var. Ay balam, bu pul olub bir dərd, bəla. Dəxi nə deyim? Nə gedib xəzinədən götürmək olur ki, bu zəhrimar birədi puça çıxsın, nə də oğurlamaq, çalıb talamaq olur. Xülasə, bir böyük əngəl.
İy niçe yaha sinünle çâkdürİy niçe yaha sinünle çâkdürŞâdumân ol ki sana dellâkdür
Лейли и Меджнун, глава 21Не ведала Лейли, что делать ей,Любовь скрывать чем дольше, тем трудней.
BorjomÖzümün əski xatıratımdan,Yeni bir şən səhifə açdım mən.
Газель 651بیابان را بپیمودی، ولیکن بس ویاوانیهدایه خوانده ای،اما هدایت را نمی دانی
Газель 113آنان که به تقلید مجرد گرویدنددورند ز حق، زان به حقیقت نرسیدند
Töhfeyi-Sami, bölmə 171برادر خواجه مظفر و ولد خواجه فخر الدین بتکچی است، طبع صافی و سلیقه وافی داشته چنانکه از این مطلع بوضوح می پیوندد :اگر چه نیست روا سجده ی بتان کردن
Рубаи 123ای دل صنمی برده قرار من و توآشفته چو زلف اوست کار من و تو
Siçan və balasıBir ədəd bikəmal bəççeyi-muş –Ki, hənuz olmamışdı sahibhuş,
UmacağımBu dünyada mənim kimsəm olmadı,Sanma, oğul, qəmim, qüssəm olmadı.