Məhəmməd Füzuli
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Qəmi sinəmdə yer tutmuş, ürək pürxun ola, ya Rəb!Bu qəm qalsa əgər, dərdi-dilim əfzun ola, ya Rəb!
Qəzəl 54Yarın hicrində yenə gözlərim ağlar bu gecə,Sən sön, ey şəm, mənim ağlamağım var bu gecə.
Rübai 61ای ریخته خونم بدو چشم خونریزناکرده ز خون ناحق من پرهیز
Qəzəl 62Ey ay üzlüm, qamətin sərvi-xuramandır mənə,Sərv boylum, ay üzün şəmi-şəbistandır mənə.
Rübai 62تن سوخت دلم مایل یارست هنوزبنیاد محبت استوارست هنوز
Yar hali-dilimi zar bilibdir, bilirəmYar hali-dilimi zar bilibdir, bilirəm,Dili-zarımda nə kim var, bilibdir, bilirəm.
Qəzəl 97Könül vüsalının zövqünü tapmaqla saqi və sağərdən keçdi,Səfalı xəlvətinin həmdəmi olub, aydan, günəşdən keçdi.
Qəzəl 109Fəna səhrasının çıx seyrinə, yaxşı səyahətdir,Nə qovğa var, nə fitnə, ol biyaban sanki cənnətdir.
Qəzəl 127Açar düyünlərimi açsa bəlkə naleyi-zar,Açılsa nalə yolu, işdən hər düyün açılar.
Qəzəl 130Könül bir dəm gözün rüxsarinə, ey nazlı yar, açmazKi, seyli-əşki rəşkindən üzə biixtiyar açmaz.
Qəzəl 139Könlümün cövr təmənnası var ol bədxudən,Yenə könlüm bu təmənnadadır ol ahudən.
Qəzəl 225Nişani-rəhməti-həq surətində oldu əyan,Vəfanı səfheyi-ixlasə nəqş qıldı zaman.
Zülm ilə ağçalar alıb, zalimZülm ilə ağçalar alıb, zalimEylər ən’am xəlqə minnət ilə.
Qəzəl 234Qəm yolunda diləsən kim, ola bir yar sənə,Ey könül, cam götür kim, ola qəmxar sənə
Qəzəl 275Xaki-payindən gözümə sürmə, ey yar, istərəm,Gizli qalsın, bilməsin bu sirri əğyar istərəm.
Düşmüş üzarı üzrə müənbər səlasiliDüşmüş üzarı üzrə müənbər səlasili,Aşüftəhal edib neçə bisəbrü bidili,
Ta cünun rəxtin geyib, tutdum fəna mülkün vətənTa cünun rəxtin geyib, tutdum fəna mülkün vətən,Əhli-təcridəm, qəbul etmən qəbavü pirəhən,
Qəzəl 289Könül ayinəsində əks olan, ey məhliqa, sənsən,Unutsan da məni, bil, xatirimdə daima sənsən.
Müəmmalar1. İmam ismində.İstədi məndən nisari-müjdeyi-təşrif yar,
Fəsli-ibtilayi-XəlilullahDiyari-bəla müsafirləri və əqari-əna mücavirlərinün cümləsindən biri məhbubi-Maliki-Cəlil Həzrəti-İbrahim Xəlildür ki, ta xəl’ətixilqətlə sərəfraz olduvə xəlvəti-xüllətdə şərəfi-məhrəmiyyət buldu, hərgiz hücumi-bəladan əman bulmadı və süduri-hadisədən fariğ olmadı. Cümlə bəladan biri oldur ki, Nəmrudi-mərdudun atəşi-istilası zəbanə çəküb və səhabi-təsəllüti barani-bəla töküb istid’a qıldı ki, ol təlayi-təmam-əyarə atəşi-suzanla tab verə və ol şəm’i-şəbistani yaxud, zülmətsərayi-küfrinə nuri-sürur yetürə. Əlqissə, Həzrəti İbrahim məncəniqə girdikdə və məlaikə anı atəşə mütəvəccih gördükdə münacat etdilər ki: "Ya Rəb, cəmi’i-bəni-Adəmdən bir kimsənədir ki, sənün əhədiyyətinə mö’tərifdür və ibadətünlə müttəsifdür, anı yandırmaq istərlər. Rüxsət ver ki, müavinət qılub anı bu təhlükədən xilas edəlim". Həzrəti-İzzətdən xitab gəldi ki: "Mülazimətinə gedün, əgər müavinət istərsə, mələd edün". Bu işarətlə Mələküssəhab hazır olub ayıtdı: "Ey Xəlil, rüsxət versən seylabi-siyasətlə ə’danın naireyi-fəsadın müntəfi qılub, binayiinadın fənayə verməyə hazır olmuşam". Və mələkül-ərz ayıtdı: "Əgər işarət olsa qövmi-Nəmrudi Qarun kibi təhtüs-sərayə çəkməyə əzimət qılmışam". Həzrəti-Xəlil ayıtdı: "Ey ümmali-karxaneyidünya və ey hüffazi-qəvanini-nizami-əşya! Səlahi-behbudimdə bənim ixtiyarım və dostdan gələn dərdin dərmaninə bənim iqtidarım yoxdur". Şe’r:
Üçüncü bab. Həzrəti Seyyidül-Mürsəlin keyfiyyəti-vəfatın bəyan edərHəmişə dideyi-bəsirət birlə mütalieyi-övraqi-ləyalivü əyyam edən ərbabi-həqaiqvə əshabi-mə’arifə mə’lum olmuşdur və həmvarə eyni-fərasətlə
Bu, izhari-e'tirafi-cəhalətdir və iqrari-israfi-mə'siyətdirEy hikmətə baxmayan nəzərsiz,Əhvali-zəmanədən xəbərsiz!
Bu qəsidə padişahi-islam şə'nindədirZəhi-kamil ki, əqli-nüktədan dərkində heyrandır,Vücudi-bimisali intixabi-növ'i-insandır.
Bu, sifəti-Məcnundur və ibtidai-möhnəti-füzundurBir dilbəri-sərvqəddü gülruy,Sərvi-xoşü gülrüxü səmənbuy.
Bu, Leylinin çirağla macərasıdır və ondan çareyi-dərdi-dil təmənnasıdır"K'ey didəsi bağlı, bağrı dağlı'Başı qaralı, ayağı bağlı!
Bu, Məcnunun Leyliyə müqabil olub əhvalın bildirdigidir və fürsətlə razi-pünhanın əyan etdigidirMəcnun ki, ona nəzarə qıldı,Razi-dilin aşikarə qıldı,
Bu, Məcnunun atası vəfatından xəbərdar olduğudur və məzarına yol bulduğudurSaqi, meyi-laləfam yoxmu?Dözmən bu xumara, cam yoxmu?
Bu, Məcnunun sidq ilə münacat etdigidir və navəki-duası hədəfi-icabətə yetdigidirBir gecə ki, zülməti-ziyasuzZülfi-şəbi etdi bürqeyi-ruz,
Bu, bəyani-üzri-tə'lifi-kitabdır və tarixi-zəmani-fəthi-babdırEy kilki-rəvəndə, barəkallah!Oldun məni-rəhnəvərdə həmrah.
Bəngü-Badə (IV hissə)BƏRŞ HƏM MÜTTƏBE ŞÜDƏ ƏKNUNBərşə çün düşdü söz, dedi: