Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
İşim qəmində yenə çeşmi-əşkbarə düşüb,Gözün də indi işi qəlbi-dağidarə düşüb.
Nə vaxt?Ölülər elə bilir ki, dirilər halva yeyir. Nemət Bəsir cənabları (həyə, bu necə addı?!) elə bilir ki, Balaxanıdakı qız məktəbi qapandı, amma qeyri şəhərlərdə neçə-neçə qız məktəbləri var. İrəvanlılar Bakının “Nicat” cəmiyyətinə həsəd aparırlar ki, orada münəzzəm gecə kursları var. Həştərxanlıların məktəbi bağlananda indi yəqin deyirlər ki, “Ax kaş biz tiflisli olaydıq ki, uşaqlarımız müfti və şeyxülislam şkolalarında elm (eyib olmasın) təhsil eləyəydilər”.Şamaxılılar indi öz yanlarında, söz yox, həmşəhərliləri olan Hacı Seyid Məhəmməd Ağadan çox-çox narazıdırlar ki, onları atıb, gedib əyləşib Aşqabadda və çıraq öz dibinə işıq salmayan kimi, bu nainsaf, hər nə ki, əlindən gəlir, aşqabadlılara eləyir (və müzayiqə də ki, yoxdur: hava qaranlıq, su da lil! Hər nə bilirsən elə. Keçəl-küçələ Allah bərəkət versin!).
Ahmedem kim ki bana sana yamanAhmedem kim ki bana sana yamanZâhirâ ol hilâf-ımilletdür
Qitə 1همه دان غیر خدا نیست، همه دانش ماغیر ازین نیست که : هستی همه دانیم او را
Salıbdır daneyi-xalın könüllər quşuna çinəSalıbdır daneyi-xalın könüllər quşuna çinə,Xəbər düşdü bu mə’nidən Xətavü Rum ilə Çinə.
Töhfeyi-Sami, bölmə 658اگر چه ترک است اما مدتها در میان تاجیکان بسر برده و میباشد این مطلع از اوست :وفا و مهر پیش آورد و برد از دل بدر کین را
Cəm ikən rüxsarüvə zülfün pərişan eylədinCəm ikən rüxsarüvə zülfün pərişan eylədin,Məndən ey gül, ol cəmalüllahı pinhan eylədin.
Döndərir bayrama sanki yasınıDöndərir bayrama sanki yasınıGecə açdıqca siyah çadrasını.
Məni hər kim ki, sevir, gəl ona divanə demə!Məni hər kim ki, sevir, gəl ona divanə demə!Aşina bildiyin öz dostuna biganə demə!
Qəzəl 992حسن بالادست را هر روزشان دیگرستشعله جانسوز را هر دم زبان دیگرست
Qitə 275تا حضرت عشق را ندیمیمدر کوی قلندران مقیمیم
Qəzəl 103از جام عشق بین همه باغ و بهار مستدوران دهر عاشق و لیل و نهار مست
Qəzəl 127Açar düyünlərimi açsa bəlkə naleyi-zar,Açılsa nalə yolu, işdən hər düyün açılar.
NəcasətAxtılı Hacı Əbdürrəhman əfəndi “Əsasüddin vəl iman” adında bir kitab yazıb, “Səda”nın da “Bir nəfər”i bu kitabı açıb görsün ki, bu fazil iqtisad və siyasət məsələlərini necə şərh etmiş. Və kitabı açan kimi “Bir nəfərin” gözünə “babül-hədis və fəslün fi adabül-xəla və babülğüsl və babül-heyz” sözləri sataşıb.Biçarə utandığından kitabı büküb qoyub kənara.
Eyâ nigâr revâ mı be-hakk-ı nân u nemekEyâ nigâr revâ mı be-hakk-ı nân u nemekKi zâyi' ola senün yoluna yidügüm emek
Türkcə şeir 1ال یار عزیز ابله که: جان با دینه دورمسجد دسار و باردم که بوکن آینه در
Səhərdə gül üzün şaha, çü gülşəndə gülab oynarSəhərdə gül üzün şaha, çü gülşəndə gülab oynar,Anı görüb səfasından fələkdə afitab oynar.
Töhfeyi-Sami, bölmə 659اصلش از ترکان جغتای است . جوانی عاشق پیشه بود و در هنرمندی ید بیضا مینمود . مثل خاتم بندی و نقاشی، طبعش در شعر ملایم بود این مطلع تعلق به ان نادر العصری دارد :فلک روزی که از کوی توام آواره میسازد
İstərsən əgər, ey dili-şeyda, fərəh olsunİstərsən əgər, ey dili-şeyda, fərəh olsun,İç dilbər ilə sağəri-səhba, fərəh olsun.
Öz aramızdaBir qoşma söyləyim, onuKimsə yozmaya, yozmaya,
Salıbdır, dilbəra, zülfün üzündə sayə hər yanəSalıbdır, dilbəra, zülfün üzündə sayə hər yanə,Görünmür taği-əbrulər, düşübdür bəs ki pünhanə.
Qəzəl 993هر نگاه حسرت عشاق آه دیگرستدر دل هر قطره اشکی نگاه دیگرست
Qitə 276هر که را من به مهر خواندم دوستچون دگر کس شناخت شد دشمن
Qəzəl 106حسن خوبان عزیز چندانستکه رخ یوسفم به زندانست
Qəzəl 128Vəslin mənə novruz, gecəsi oldu müyəssər,Sanki o gecəm gündüz ilə oldu bərabər.
QatmaqarışıqBilmirəm söhbəti hardan başlayım. Deyirlər ki, Gədəbəy mədənində Şeyx Cəlil adında bir mərsiyəxan dünyada bir biclik qalmayıb ki, biçarə həmşəhərlilərinin başına gətirməmiş olsun. Bilmirəm nədənsə yaxşı mollalar yadıma düşəndə həmişə İrəvan qazisi Molla Məmmədbağır ağa yadıma düşür. Bir gün var idi, bir gün yox idi, bəli, məscid mövqufatını vəqf edənlərin varisləri ilə dilbir olmaq və rüşvət alıb, vəsiyyətnamələri gizlədib müddətini fövtə vermək ki, dəxi işə keçməsinlər. Xülasə, məscidə girib oğurluq eləmək. Nə eybi var, bunlar ötüşər. Ancaq bu dinsiz Molla Nəsrəddin hələ bilmirəm niyə bizim qazimizə sataşır?Məzə orasındadır ki, qazi cənabları bu işləri görəndən sonra yenə təşəxxüs ilə müsəlman camaatının içindən keçib gedəndə halına bircə zərrə də təğyir vermir. Çünki bilir ki, İrəvanda hər nə eləsən, keçib gedər. Amma gündə bir gəlib dostlarından soruşur ki, “görəsən, məni “padsud” verməzlər ki?”.
Zülfün ile ser-geşte vü gözünle alîlemZülfün ile ser-geşte vü gözünle alîlemAttâr lebünden nola dilerse alîl em
Ənisül-arifin, 2یا مغیث المذنبین معطی السؤالیاانیس العارفین،یا ذوالجلال
Sünbülün əbrində gördüm uş məhi-taban gəlirSünbülün əbrində gördüm uş məhi-taban gəlir,Saçların hər tarəsindən şö’leyi-iman gəlir.
Töhfeyi-Sami, bölmə 666سر دفتر ظرفای عالم و در اشعار مضحک مقبول عرب و عجم است مضامین کثیر را در اندک عبارت فصیحی بروجهی که بغیر از خودش دیگری فهم نمیتواند کرد درج کرده و به منصه ظهور میرسانیده است . از جمله این بیت در هجو سلطان احمد کوسه سمرقندی املا کردهغلام کوسه زرد شبان جن گیرلی