Əsərlər
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Çoxdu dərdim, kədərim, möhnətimi yar bilir,Neyləyim, dərdlərimi az edir izhar, bilir.
Nə vaxt?Ölülər elə bilir ki, dirilər halva yeyir. Nemət Bəsir cənabları (həyə, bu necə addı?!) elə bilir ki, Balaxanıdakı qız məktəbi qapandı, amma qeyri şəhərlərdə neçə-neçə qız məktəbləri var. İrəvanlılar Bakının “Nicat” cəmiyyətinə həsəd aparırlar ki, orada münəzzəm gecə kursları var. Həştərxanlıların məktəbi bağlananda indi yəqin deyirlər ki, “Ax kaş biz tiflisli olaydıq ki, uşaqlarımız müfti və şeyxülislam şkolalarında elm (eyib olmasın) təhsil eləyəydilər”.Şamaxılılar indi öz yanlarında, söz yox, həmşəhərliləri olan Hacı Seyid Məhəmməd Ağadan çox-çox narazıdırlar ki, onları atıb, gedib əyləşib Aşqabadda və çıraq öz dibinə işıq salmayan kimi, bu nainsaf, hər nə ki, əlindən gəlir, aşqabadlılara eləyir (və müzayiqə də ki, yoxdur: hava qaranlıq, su da lil! Hər nə bilirsən elə. Keçəl-küçələ Allah bərəkət versin!).
Zülfin tağıdup her gice pür çîn ider ol yârZülfin tağıdup her gice pür çîn ider ol yârYa'nî ki cânum ışkını perçîn ider ol yâr
Türkcə şeir 2بیا، ای ساقی جانها، بیار آن باده در گلشنبه غایت خوشدلم کان یار میپرسد که: سن کیم سن؟
Ümmana girən eşq ilə, dürdanəyə uğrarÜmmana girən eşq ilə, dürdanəyə uğrar,Şükrana verən canını, cananəyə uğrar.
Töhfeyi-Sami, bölmə 672مردی درویش و عامی است و فقیر است این مطلع از اوست :
Ey badi-səba, kuyi-həbibə güzər eyləEy badi-səba, kuyi-həbibə güzər eylə,Hali-dili-zarimi o şahə xəbər eylə.
Bir türküm olaydıBir türküm olaydı, ona ustadlar uyaydı,Şairlənib, ilhama gələydi eşidənlər.
Günümü qıldı siyəh, ol məhi-taban getdiGünümü qıldı siyəh, ol məhi-taban getdi,Bilməm, ol mah görüb məndə nə nöqsan getdi?
Qəzəl 1045حسن عالمسوز ماه من دو بالای گل استکج نگه کردن به دستارش چه یارای گل است؟
Qitə 342İnanmazdım ki, dağ dağa qovuşar,Qovuşar adamlar, məşhur məsəl var.
Qəzəl 125جز نقش تو در خیال ما نیستجز با غمت اتصال ما نیست
Qəzəl 228Cəhənnəmdən verir aşiqlərə hər gün xəbər vaiz,Cahanda görməmişdir başqa yer mütləq məgər vaiz?
NəcasətAxtılı Hacı Əbdürrəhman əfəndi “Əsasüddin vəl iman” adında bir kitab yazıb, “Səda”nın da “Bir nəfər”i bu kitabı açıb görsün ki, bu fazil iqtisad və siyasət məsələlərini necə şərh etmiş. Və kitabı açan kimi “Bir nəfərin” gözünə “babül-hədis və fəslün fi adabül-xəla və babülğüsl və babül-heyz” sözləri sataşıb.Biçarə utandığından kitabı büküb qoyub kənara.
Senün ile sanemâ ışkumuz nihânî gerekSenün ile sanemâ ışkumuz nihânî gerekCihân içinde sevümüz senünle cânî gerek
Qəzəl 3ای صبح سعادت ز جبین تو هویدااین حسن چه حسنست؟ تقدس و تعالا
Var bu cahandan özgə bizim bir cahanımızVar bu cahandan özgə bizim bir cahanımız,Surət bu aləm oldu bizə, ol məkanımız.
Töhfeyi-Sami, bölmə 678مولدش دارالملک شیراز است و اوقات او بقصه خوانی میگذشت و در آن کار بسیار شیرین سخن و خوش گفتار بود . در شعر طبعش ملایم افتاده بود در شهور سنه خمسین و تسعمایه در شهر خود فوت شد این رباعی از نتایج طبع اوست :وز قصه من شکایتی می شنوی
İstəyir şəhrdən ol dilbəri-məhparə gedəİstəyir şəhrdən ol dilbəri-məhparə gedə,Günümü hicrdə zülfü tək edib qarə gedə.
Kim görübÇirkinliyi pisləməyən olubmu?Gözəlliyi pisləyəni kim görüb?!
Görmədim bir zülm edən ol dilbəri-bədxu kimiGörmədim bir zülm edən ol dilbəri-bədxu kimi,Kim tökər üşşaqilər qanini hər gün su kimi.
Qəzəl 1046زهر در ساغر مرا از سیر ماه و انجم استآسمان پر کواکب شیشه پر کژدم است
Qitə 360اِی ظُلْمِ تو، مُخَرِّبِ مُلْکِ یَزیدیانلاف اَز عَلْی مَزَن که یَزیدِ دوم تویی
Qəzəl 134عشرت خلوت و دیدار عزیزان شاهیستوین نداند، مگر آن دل که درو آگاهیست
Qəzəl 232Demə rəyimlə damanın çıxıb, ey şəhsüvar, əldən,Sənin cövlanın almışdır inani-ixtiyar əldən.
QatmaqarışıqBilmirəm söhbəti hardan başlayım. Deyirlər ki, Gədəbəy mədənində Şeyx Cəlil adında bir mərsiyəxan dünyada bir biclik qalmayıb ki, biçarə həmşəhərlilərinin başına gətirməmiş olsun. Bilmirəm nədənsə yaxşı mollalar yadıma düşəndə həmişə İrəvan qazisi Molla Məmmədbağır ağa yadıma düşür. Bir gün var idi, bir gün yox idi, bəli, məscid mövqufatını vəqf edənlərin varisləri ilə dilbir olmaq və rüşvət alıb, vəsiyyətnamələri gizlədib müddətini fövtə vermək ki, dəxi işə keçməsinlər. Xülasə, məscidə girib oğurluq eləmək. Nə eybi var, bunlar ötüşər. Ancaq bu dinsiz Molla Nəsrəddin hələ bilmirəm niyə bizim qazimizə sataşır?Məzə orasındadır ki, qazi cənabları bu işləri görəndən sonra yenə təşəxxüs ilə müsəlman camaatının içindən keçib gedəndə halına bircə zərrə də təğyir vermir. Çünki bilir ki, İrəvanda hər nə eləsən, keçib gedər. Amma gündə bir gəlib dostlarından soruşur ki, “görəsən, məni “padsud” verməzlər ki?”.
Gel gel gözüme gözüme seylâb gelmedinGel gel gözüme gözüme seylâb gelmedinBu ömr gemilerine garkâb gelmedin
Məqamatül-arifin, 4از بدایات اولست سخنبشنو و بعد از آن تأمل کن
Vəslin əcəb nə candır kim, canımış bəhasıVəslin əcəb nə candır kim, canımış bəhası,Üzün nə nurimiş gör kim, göz qıpar ziyası.
Töhfeyi-Sami, bölmə 679مردی شجاع و کریم الطبع و در زمان خود سر آمد یتیمان بود : آخر بدست داروغه مشهد مقدسه کشته شد این مطلع از اوست :