Məhəmməd Füzuli
- Eşq
- İlahi eşq
- Hicran
- Mey və meyxana
- Təbiət və bahar
- Fələk və tale
- Ölüm
- Hikmət və nəsihət
- Vətən
- Mədhiyyə
- Satira
- Mərsiyə
Tiri-təhəmmül sərgəştələrinin və tiği-təvəkkül küştələrinin biri Həzrəti-Kəlimullahdür ki, qilləti-ə’vanü ənsarlə cəfayi-ali-Fir’on mütəhəmmil olub və
Fəsli-ibtilayi-Zəkəriyya və YəhyaCəfayi-fələk azürdələrinün və möhnəti-zəmanə əfsürdələrinün biriZəkəriyyayi-məzlum və biri Yəhyayi-mə’sumdur. Rəvayətdir ki, bir gün
Ey məh, mənimlə dustlərim düşmən eylədinEy məh, mənimlə dustlərim düşmən eylədin,Düşmən həm eyləməz bu işi kim, sən eylədin.
Gərmdir şamü səhər mehrinlə çərxi-lacivərdGərmdir şamü səhər mehrinlə çərxi-lacivərd,Gəh sirişki-al edər izharü gəh rüxsari-zərd.
Hiç sünbül sünbüli-zülfün kimi mişkin degilHiç sünbül sünbüli-zülfün kimi mişkin degil,Nafeyi-Çini saçın tək derlər, əmma çin degil.
Hər hübabi-əşkimə bir əks salmış peykərimHər hübabi-əşkimə bir əks salmış peykərim,Şahi-mülki-möhnətəm, tutmuş cahani ləşkərim.
Xəlqə xublardan vüsali-rahətəfzadır qərəzXəlqə xublardan vüsali-rahətəfzadır qərəz,Aşiqə ancaq təsərrüfsüz təmaşadır qərəz.
Yar vəslin istəyən kəsmək gərək candan təməYar vəslin istəyən kəsmək gərək candan təmə’,Hər kişi kim vəsli-yar istər, kəsin ondan təmə’.
Çəkər birəhmlər yanında hər saət zəban xəncərÇəkər birəhmlər yanında hər saət zəban xəncər,Günahım sabit eylər, ölməyim xatirnişan xəncər.
Çıxdı yaşıl pərdədən, ərz eylədi rüxsar gülÇıxdı yaşıl pərdədən, ərz eylədi rüxsar gül,Sildi mir’ati-zəmiri-pakdən jəngar gül.
Münşiyi-qüdrət ki, çəkmiş xameyi-hikmətnigarMünşiyi-qüdrət ki, çəkmiş xameyi-hikmətnigar,Səfheyi-əyyamə qılmış səbt vəsfi-hər diyar.
Yenə açıldı gülü qıldı cəhani xürrəmYenə açıldı gülü qıldı cəhani xürrəm,Çəmənarayi-vücud oldu güli-baği-ədəm.
Bu sürahi məsələn bir sənəmi-rə’nadırBu sürahi məsələn bir sənəmi-rə’nadırKi, dəmadəm tərəbəngizü nişatəfzadır.
Zülməti-heyrətdə zikrindir mənə virdi-zəbanZülməti-heyrətdə zikrindir mənə virdi-zəban,Tutiyəm guya, yemim şəkkər, yerim Hindustan.
Nə mövcud olmasa əsbabi-dünyadən, degil müşkilNə mövcud olmasa əsbabi-dünyadən, degil müşkil,Bu müşkildir ki, mövcud olmaya bir hakimi-adil.
Ey sənə iqbali-ruzəfzun ətayi-kirdigarEy sənə iqbali-ruzəfzun ətayi-kirdigar,Müttəsil tə’ziminə mə’mur dövri-ruzigar.
Fələk hər dövrdə bir feyzi-hikmət aşikar eylərFələk hər dövrdə bir feyzi-hikmət aşikar eylər,Təqalibi-zaman izhari-sün’i-Kirdigar eylər.
Əlhəmdü lillahilləzi xələqəs-səmavatil-ülaالحمد لله الذی خلق السموات العلیK’andan tapar xaki-zəmin feyzi-bahari-dilgüşa.
Aləm oldu şad səndən, mən əsiri-qəm hənuzAləm oldu şad səndən, mən əsiri-qəm hənuz,Aləm etdi tərki-qəm, məndə qəmi-aləm hənuz.
Olsaydı məndəki qəm Fərhadi-mübtəladəOlsaydı məndəki qəm Fərhadi-mübtəladə,Bir ah ilə verərdi min Bisütuni badə.
Ey qübari-qədəmin ərşi-bərin başinə tacEy qübari-qədəmin ərşi-bərin başinə tac,Şərəfi-zatinə ədnayi-məratib me’rac.
Xəlqə ağzın sirrini hər dəm qılır izhar sözXəlqə ağzın sirrini hər dəm qılır izhar söz,Bu nə sirdir kim, olur hər ləhzə yoxdan var söz.
Bana badi-səba ol sərvi-gülrüxdən xəbər verməzBana badi-səba ol sərvi-gülrüxdən xəbər verməz,Açılmaz qönçeyi-bəxtim, ümidim nəxli bər verməz.
Ey səfayi-surətin qeydin çəkən, bil kim, hənuzEy səfayi-surətin qeydin çəkən, bil kim, hənuzJəngdən ayineyi-idrakını pak etmədin.
Ey müəllim, aləti-təzvirdir əşrarə elmEy müəllim, aləti-təzvirdir əşrarə elm,Qılma əhli-məkrə tə'limi-məarif, zinhar!
Sədayi-ney həram olmaz, dedin, ey sufiyi-cahilSədayi-ney həram olmaz, dedin, ey sufiyi-cahil,Yelə verdin xilafi-şər’ilə namusun islamın.
Mən kiməm?- Bir bikəsü biçarəvü bixanimanMən kiməm? – Bir bikəsü biçarəvü bixaniman,Taleim aşüftə, iqbalım nigun, bəxtim yaman.
Tən pozuldu çeşmi-əşki-xunfəşanimdən mənimTən pozuldu çeşmi-əşki-xunfəşanimdən mənim,Göydü can könlümdəki suzi-nihanimdən mənim.
Necə bir vəsvəseyi-əql ilə qəmnak olalımNecə bir vəsvəseyi-əql ilə qəmnak olalım,Gəlin alayişi-qəmdən çıxalım, pak olalım,
Gəl, ey rahət sanan əsbab cəmin, qılma nadanlıqGəl, ey rahət sanan əsbab cəm’in, qılma nadanlıq,Təriqi-fəqr tut kim, fəqr imiş aləmdə sultanlıq.