Произведения
- О любви
- О божественной любви
- О разлуке
- О вине
- О природе
- О судьбе
- О смерти
- О мудрости
- О родине
- Хвалебные
- Сатира
- Плачи
یکی پرسید از سقراط کز مردن چه خواندستی؟بگفت ای بیخبر، مرگ از چه نامی زندگانی را؟
Pilot qardaşPilot qardaş, şahinləri göy üzündə havalandır!Bir tərəfi buzlu dəniz, bir tərəfi Savalandır
Qafqasyada müəllimlərQafqasyanın ibtidai məktəblərində türkcə dərs verən müəllimlər təqribən üç qisməbölünür:
Yarımın sevdası gəzir başımdaYarımın sevdası gəzir başımda,Min səsli, sədalı telə bənzəyir!
Маснави 31گفتم به جوانکی مُفَرَّنگکای در خم و چم بسان خرچنگ
Harayçın ollamQar yağdı, qapını yaman aldı qış,Əlinə bir qırıq kaman aldı qış.
MuğamÜzeyir bəy Hacıbəyovun xatirəsinə*Bəlkə
Газель 147خوشست پیری اگر مانده بود جان جوانیولی ز بخت بد از من نه جسم ماند و نه جانی
ÇobanaldadanPöhrələnmiş kol içindəBu xırda quş tikər yuva.
Dəccalabad“Hərdəm bə libasi digər on mar bəraməd Gəh gürzə ilan şüd, Gəh mərsiyəxan-şüd,*Gəh afəti-can şüd,*
Musayə təsəlli göründi TurdənMusayə təsəlli göründi Turdən,Məst olub ağlını şaşırdı sirdən,
Əfəndi baba və beşaçılan tüfəngBiz evə gələndə Zinyət xəbər verdi ki, Abdulla Əfəndi nökərilə gəlib, atlarını tövlədə qoyub, ağa ilə (yəni mənim atamla) çıxıblar şəhərə. Atamın əmisi Abdulla Əfəndi İstanbulda təhsil almışdı. Qar kimi ağ, uzunsaqqallı, nurlu bir kişi idi. Qarabağın cənub tərəfindəki sünnilərin çox hörmətli ruhanisi idi. Artırmada qırmızı güllü bir xurcun, yanında da divara söykənmiş gödək bir beşaçılan tüfəng vardı. Mən bilirdim ki, xurcun Əfəndi babanındır. Zinyətdən soruşdum:– Bəs bu tüfəng kimindir? Əfəndi babanın nökərinindir?
QafqazBu dağlar, göylərdə oynayan bu dağlar,Bağrında filizlər qaynayan bu dağlar...
Bəradərim Ə.M.Sərkərov cənablarına!İthaf“Sevdim səni”, hətta dedin “oldum sənə aşiq”,
Namidarıdı1-ci variant**Bir pərzad görmüşəm sizin ellərdə,
Atanın arzusuQəşəngdir oğlumun xurmayı saçı,Qaşları qaradır, gözləri qonur.
XilaskarDünya şöhrətli onkoloq cərrah*Əhliman Əmiraslanova ithaf*
Yeddinci şəkilYenə Nizaminin eyvanı qarşısında bağça. Qürub etməkdə olan günəş meyvə ağaclarının yarpaqları arasından balaca arxın sularına əks edir. Afaq yalnız dayanmış, kədərli-kədərli baxır. Onun gözləri yaşarmışdır. Oxuyur.*Afaq**
İnanmaq öz yerində...Mən də vətəndaş kimi,Alışıb-yanmıram bəs?!
VarEy mələksimalım, qəddi minalım,O sərxoş baxışda əlamətin var.
Məni başa düşmədilər bu zəmanədə…Mənə sözün, ixtiyarın verdi yaradan,Dedi:-sənə ilham, qələm qoy kömək olsun,
Göndərin məni...Daha ayrılığa dözə bilmirəm,Vətəndən əlimi üzə bilmirəm,
Ərzurumun bazarına varandaƏrzurumun bazarına varanda,Məqamda düşmanı atmağın gərək.
Dünyamızın sabahıYer üzündə insan qalacaq, –Qurub, yaradan insan.
I fəsil, 2Həsən ağa ətrafa səpələnmiş quru budaqlardan bir qucaq yığdı, gətirib meyitin yanında yerə tökdü. Əlləri əsə-əsə ciblərini axtardı. Kibrit çıxardıb ocaq qaladı. Meşəyə qızıl dilli alovun işığı yayıldı. Sonra iri bir kötüyü sürüyüb ocağa qoydu. Bir xeyli çartıltıyla yanan odunlara baxdı.Alan yerə yatdı. Qabaq ayaqlarının üstündə, xəzəli xışıldada-xişıldada, zingildəyə-zingildəyə meyitin bərabərinə qədər süründü. Onu imsilədi və birdən dik atılıb geri sıçradı. Həsən ağa dolmuşdu. Başını əlləri arasına alıb, için-için, korun-korun ağladı. Elə bil Alan bunu başa düşdü. Ulamasına ara verib təzədən yerə yatdı. Bu dəfə sürünə-sürünə Həsən ağaya yaxınlaşdı. İtin zingiltisini eşidən kişi əlini onun başına çəkdi. İt özünə həyan tapmış kimi sivişib ona lap yaxınlaşdı. Quyruğunu buladı, Həsən ağanın bədəninə qısıldı. Hər ikisi titrəyirdi. Həsən ağa itin bu hərəkətindən ürəkləndi, özünə həmdərd tapmış kimi oldu. Bədəninin titrəməsi azaldı. Əlini əsim-əsim əsən Alanın başına çəkdi. "İndi nə eləyək, Alan, bu dərdi kimə söyləyək? Özün gördün ki, məndə günah olmadı, bədbəxt oğlunu əcəl çəkib bura gətirdi! Özünün də evini yıxdı, mənim də. İndi mənə kim inanacaq?". Kişinin yanaqlarından yaş yuvarlandı. Elə bil Alan da ağlayırdı, ocağın işığında gözləri parıldayırdı.
Barışma kədərləBarışma kədərlə,Hər şeyə biganə olarsan.
Bilə-biləDindirirəm, könlüm açanSöz demirsən, bilə-bilə.
Mən paxıllıq edirəm quş və qarıncayə müdamMən paxıllıq edirəm quş və qarıncayə müdam,Ki, xoş, asudə yatırlar yuvada hər axşam.
Nəzəri-diqqətə layiq bir mətləbاکنون به نظر دقت ملاحظهٔ نیک و بد و خوب و زشت و محسنات و سیئات این عمل مذموم را معاینه کرده ببینم خیر این چیست، شرف و افتخار آن چون است که بسیاری از هموطنان عزیز ما در تحصیل یک تذکرهٔ جعلی بیقرارند و مبالغ گزاف مایه میگذارند و چند نفر رجوع به حقیر کردند که راه رسم تبعیت روسیه را به ایشان بنمایم. حقیر از بابت خیرخواهی و ملاحظهٔ نفع دنیا و عقبا به مواعظ حسنه و دلایل مقنعه ایشان را از این صرافت انداخته و از این نیت غیر مستحسنه منصرف ساختهام. اگرچه خود دولت روس به هیچ وجه قبول نمیکند. سبب چیست؟ نمیدانم؛ ولی رندان پیدا میکنند. از شیروان و قرهباغ و گنجه و غیره یک ورقه تذکرهٔ قلب که قونسولات روس در تبریز و رشت در دست او دیده بدون تفحص قبول کرده تصاحب میکنند و اذن قولچماقی و تجاوز به حقوق ملت آنها را حاصل میآید، و بعضی، محض، به جهت محافظهٔ حقوق خود از فلان مأمور یا بهمان صدرالعلما قناعت میکنند. و مأمورین ایران ابداً ملاحظه نمیکنند که این هاشم پسر تقی بقال بود که در فلان محله دکان داشت چگونه رعیت روس شد؛ و حال آنکه اگر از بطرزبورغ سؤال نمایند فوراً جواب خواهد آمد که ما چنین رعیت نداریم. باری، در این مطالب سخن بسیار و خارج از موضوع ماست. این آقایان که به «اوف» شدن افتخار میکنند و خود را عموزادهٔ حضرت میکائیل میپندارند، باید بدانند که رعیتی روس در داخلهٔ روسیه ضررش بیشتر از نفع اوست، وای اگر اولاد ذکور داشته باشد، باید دندانش را تیز کند به گوشت خنزیر خوردن و مشق کند به لشکر اسلام، خواه عثمانی و خواه ایرانی، تیر انداختن را، اگر مسامحت کرده و نیندازد خودش را میکشند.غیر از این، در داخله امتیاز دیگر ندارد، اما در خارجه هم به جز ایران در هیچ جا قابل توجه و امتیاز نیستند. در ایران همه که قابل توجه هستند، نه از ضعف دولت ایران و نه از قوت دولت روسیه است، بلکه از عدم قانون مساوات عمومی، از هرج و مرج ایران است؛ چرا که یک نفر سلطان و یک نفر نایب و یک نفر ملا و سید مقتدرند قولچماقی کرده چند نفر را نگهداری کنند، در این صورت، به طریق اولی قونسولات خارجه حق تصاحب رعیت خود را خواهند داشت.
IIMəktəbin uzun dəhlizi oğlan-qızla dolmuşdu. Onlardan kimisi qolqola gəzir, kimisi yığışılıb söhbət edir, kimisi onillik məktəbi qurtarmaq vəsiqəsini öz yoldaşına göstərib öyünür, bəzisi də başını aşağı salıb kəsir içində olduğu üçün məktəbdən bikefcə çıxırdı. Bir dəstə tələbə qapı ağzında dayanıb Mehmanın çıxacağını səbirsizliklə gözləyirdi. Onlardan bir çoxu hörmət, bəzisi də qibtə hissi ilə Mehmanın vəsiqəsinə baxmaq istəyirdi. Bunun üçün də hərə bir cür danışır, bir fikir söyləyirdi:– Ali məktəbi də görək, bizim mülayim Mehman, belə əla qiymətlə qurtaracaqmı?